Dòng tiền AI đang chuyển từ kỳ vọng công nghệ sang doanh thu thực, khiến nhóm thắng cuộc được săn đón, trong khi cổ phiếu hạ tầng bị bán tháo.
Tuần giao dịch rút gọn vì kỳ nghỉ lễ Quốc khánh tại Mỹ tiếp tục bị chi phối bởi cuộc săn tìm những người thắng cuộc tiếp theo của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, thay vì mua rộng toàn bộ nhóm cổ phiếu gắn với AI, thị trường đang phân hóa rõ hơn giữa những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng, dòng tiền và vị thế chiến lược, với những mô hình bị đặt dấu hỏi về khách hàng, nợ vay và khả năng duy trì biên lợi nhuận.
Diễn biến này cho thấy AI đã bước sang một giai đoạn mới trên thị trường vốn. Nhà đầu tư vẫn sẵn sàng trả giá cao cho các tài sản được xem là hiếm, có khả năng kiểm soát chuỗi giá trị hoặc chứng minh được doanh thu. Nhưng cùng lúc, họ cũng phản ứng mạnh hơn trước bất kỳ tín hiệu nào cho thấy một doanh nghiệp AI có thể bị kẹt trong cuộc cạnh tranh hạ tầng, phụ thuộc vào vài khách hàng lớn hoặc phải chi tiêu vốn quá lớn để duy trì tăng trưởng.
Một trong những tâm điểm là SpaceX. Công ty này sẽ được thêm vào rổ chỉ số Nasdaq 100 từ ngày 7/7/2026, chưa đầy một tháng sau thương vụ IPO ngày 12/6 vừa qua với mức định giá lớn nhất lịch sử các đợt chào bán.
Việc gia nhập Nasdaq 100 có ý nghĩa trực tiếp với dòng tiền. Các quỹ mô phỏng chỉ số sẽ phải mua vào cổ phiếu SpaceX, tạo lực cầu kỹ thuật trong ngắn hạn. Đây là một trong những lý do khiến cổ phiếu tiếp tục được chú ý sau IPO, bên cạnh sức hút từ vị thế đặc biệt của công ty trong hệ sinh thái công nghệ Mỹ.
Giới phân tích cũng nhanh chóng nhập cuộc. Wedbush khởi động khuyến nghị khả quan với giá mục tiêu của SpaceX khoảng 190 USD/cp. Ông Dan Ives, nhà phân tích tại Wedbush, mô tả SpaceX là một trong những tài sản khác biệt nhất trên thị trường công nghệ, nhờ nền tảng tích hợp dọc trải từ kết nối Starlink, phóng tên lửa Starship tới hạ tầng AI.
Điểm khiến SpaceX nổi bật không chỉ nằm ở từng mảng kinh doanh riêng lẻ. Công ty này được thị trường nhìn như một mô hình tích hợp theo chiều dọc, nơi vệ tinh, kết nối, phóng tên lửa và năng lực tính toán có thể bổ trợ lẫn nhau. Trong bối cảnh AI cần dữ liệu, hạ tầng và năng lực xử lý ngày càng lớn, những doanh nghiệp kiểm soát nhiều lớp của chuỗi giá trị thường được định giá cao hơn.
Đáng chú ý, nhiều nghị sĩ Mỹ cũng đã mua cổ phiếu SpaceX sau đợt IPO. Điều này càng củng cố hình ảnh SpaceX như một tài sản công nghệ có sức hút vượt ra ngoài nhóm nhà đầu tư thông thường.
Tại Trung Quốc, điểm nóng của tuần đến từ Kuaishou và công ty con Kling AI. Trong hai ngày 2 và 3/7, Kuaishou công bố huy động khoảng 2,8 tỷ USD, tương đương 19 tỷ nhân dân tệ, cho Kling AI, nền tảng tạo video bằng AI. Quy mô huy động có thể nâng lên tối đa 3 tỷ USD.
Thương vụ định giá Kling khoảng 15 tỷ USD trước khi rót vốn, và theo một số nguồn là khoảng 18 tỷ USD sau phát hành. Đây là mức cao kỷ lục đối với một mô hình video AI, phản ánh sức nóng của phân khúc nội dung tạo sinh, đặc biệt là video.
Điều đáng chú ý hơn là thành phần nhà đầu tư. Bộ ba công nghệ lớn Tencent, Alibaba và Baidu cùng tham gia, bên cạnh BlueFive Capital của Abu Dhabi và loạt quỹ Nhà nước. Tencent rót khoảng 200 triệu USD dù đang sở hữu Hunyuan, nền tảng cạnh tranh trực tiếp với Kling.
Việc các đối thủ đầu tư chéo cho thấy thị trường AI tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn vừa cạnh tranh vừa giữ chỗ. Với những nền tảng có tốc độ tăng trưởng nhanh, các tập đoàn lớn có xu hướng tham gia để không bị đứng ngoài một lớp hạ tầng nội dung mới, ngay cả khi khoản đầu tư đó có thể chồng lấn với sản phẩm nội bộ.
Sức hút của Kling nằm ở dòng tiền. Doanh thu định kỳ theo năm của nền tảng này đạt khoảng 500 triệu USD tính đến tháng 3, gấp nhiều lần so với một năm trước. Khoảng 75% doanh thu đến từ thị trường nước ngoài, cho thấy sản phẩm không chỉ dựa vào nhu cầu nội địa Trung Quốc.
Ông Cheng Yixiao, nhà sáng lập kiêm CEO Kuaishou, tự tin doanh thu Kling sẽ tăng hơn gấp đôi trong năm 2026. Kuaishou cũng dự kiến tách và niêm yết Kling tại Hong Kong trong vòng 12 tháng. Cổ phiếu Kuaishou có lúc tăng gần 6,9% trong phiên thứ Sáu tuần trước trước khi đóng cửa gần như đi ngang.
Diễn biến này phản ánh tiêu chí mới của thị trường: AI không còn chỉ là câu chuyện mô hình mạnh hay sản phẩm hấp dẫn. Nhà đầu tư muốn thấy doanh thu định kỳ, thị trường quốc tế và khả năng tách thành một tài sản độc lập có thể niêm yết.
Chiều ngược lại diễn ra ở nhóm hạ tầng đám mây AI. Ngày 1/7, CoreWeave và Nebius lao dốc sau khi Bloomberg đưa tin Meta đang phát triển mảng kinh doanh đám mây mang tên Meta Compute để bán năng lực tính toán AI dư thừa.
CoreWeave giảm gần 14%, còn Nebius mất 17% chỉ trong một phiên. Áp lực cũng lan sang IREN và Super Micro, trong khi cổ phiếu Meta tăng hơn 10%.
Phản ứng này cho thấy thị trường đang nhìn khác đi với nhóm hạ tầng AI. Trước đây, nhu cầu tính toán khổng lồ từ các mô hình AI khiến các nhà cung cấp GPU, máy chủ và đám mây chuyên dụng được hưởng mức định giá rất cao. Nhưng khi các khách hàng lớn bắt đầu tự xây năng lực hoặc có khả năng bán lại công suất dư thừa, mô hình của các nhà cung cấp độc lập bị đặt dưới áp lực mới.
Rủi ro cốt lõi là sự tập trung khách hàng. Meta là khách hàng lớn của cả CoreWeave và Nebius, với cam kết khoảng 21 tỷ USD ở CoreWeave và tới 27 tỷ USD ở Nebius. Khi một khách hàng lớn có thể trở thành đối thủ, điểm yếu của mô hình kinh doanh lộ rõ.
Dù vậy, nền tảng kinh doanh của nhóm này chưa thể xem là suy yếu. Ông Michael Intrator, CEO CoreWeave, nhấn mạnh khách hàng chọn công ty vì “chúng tôi nằm giữa mô hình và chip”, với lượng đơn hàng tồn đọng lên tới 99,4 tỷ USD. Một số nhà phân tích trên Seeking Alpha cũng cho rằng phản ứng bán tháo là thái quá, vì Meta vẫn thiếu năng lực tính toán và nhiều khả năng tiếp tục phụ thuộc vào các đối tác bên ngoài.
Vấn đề vì thế không nằm ở nhu cầu AI giảm. Ngược lại, nhu cầu tính toán vẫn rất lớn. Nhưng thị trường đang bắt đầu phân biệt kỹ hơn giữa doanh nghiệp có lợi thế dài hạn và doanh nghiệp có thể bị mắc kẹt trong chu kỳ đầu tư vốn cao, biên lợi nhuận mỏng và phụ thuộc vào vài hợp đồng lớn.
Ba diễn biến trên phác họa rõ hơn sự phân hóa của dòng tiền AI. SpaceX được săn đón vì mô hình tích hợp dọc và vị thế hiếm trên thị trường công nghệ. Kling được định giá cao vì chứng minh được doanh thu, tăng trưởng quốc tế và khả năng tách riêng để niêm yết. Trong khi đó, nhóm hạ tầng AI bị bán mạnh vì nhà đầu tư bắt đầu soi kỹ cấu trúc khách hàng và rủi ro cạnh tranh từ chính các khách hàng lớn.
Nói cách khác, thị trường đang chuyển từ trả giá cho câu chuyện công nghệ sang trả giá cho dòng tiền, quyền kiểm soát chuỗi giá trị và khả năng phòng thủ mô hình kinh doanh. AI vẫn là chủ đề đầu tư lớn, nhưng không còn là tấm vé bảo đảm cho mọi cổ phiếu gắn nhãn AI.
Bối cảnh vĩ mô vẫn ủng hộ xu hướng này. Chi tiêu cho hạ tầng AI của các tập đoàn lớn đang tiến gần 750 tỷ USD mỗi năm. Ở tầng chính sách, nhiều chính phủ từ Pháp tới Ấn Độ đang trải thảm đỏ mời gọi các tập đoàn AI. AI vì thế đã trở thành một cuộc cạnh tranh quốc gia, không chỉ là cuộc đua giữa doanh nghiệp công nghệ.
Với Việt Nam, làn sóng này tác động rõ nhất qua chuỗi phần cứng. Cuộc đầu tư hạ tầng AI quy mô gần 750 tỷ USD mỗi năm cần chip, máy chủ, linh kiện điện tử, thiết bị kết nối, thiết bị lưu trữ và hệ thống làm mát. Đây đều là những nhóm hàng liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới ngành điện tử và sản xuất thiết bị cho chuỗi bán dẫn, lĩnh vực Việt Nam đang có lợi thế xuất khẩu và tiếp tục thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Nhu cầu AI toàn cầu có thể tạo thêm lực đẩy tích cực cho các cơ sở sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt trong các khâu thiết bị điện tử, linh kiện, bảng mạch, máy chủ, thiết bị phụ trợ trung tâm dữ liệu và các sản phẩm phục vụ ngành bán dẫn. Khi các tập đoàn công nghệ mở rộng năng lực tính toán, phần cứng không chỉ nằm ở chip tiên tiến mà còn kéo theo một chuỗi cung ứng rộng hơn, nơi Việt Nam có thể tham gia bằng năng lực sản xuất, lắp ráp và cung ứng thiết bị.
Việt Nam cũng đang thu hút sự quan tâm đối với các trung tâm dữ liệu và sự hiện diện của một số tên tuổi công nghệ lớn. Nếu tận dụng tốt xu hướng này, dòng vốn AI có thể bổ sung thêm động lực cho ngành điện tử, hỗ trợ quá trình nâng cấp chuỗi cung ứng bán dẫn và mở rộng năng lực sản xuất thiết bị công nghệ cao.
Tuy nhiên, biến động mạnh của nhóm hạ tầng AI trong tuần qua là lời nhắc quan trọng. Dòng vốn liên quan tới AI có thể đảo chiều nhanh khi khẩu vị rủi ro thay đổi. Vì vậy, cơ hội của Việt Nam sẽ bền vững hơn nếu gắn với năng lực sản xuất thực, tiêu chuẩn kỹ thuật, độ tin cậy chuỗi cung ứng và khả năng đáp ứng nhu cầu dài hạn của các tập đoàn công nghệ, thay vì chỉ chạy theo cơn sốt định giá ngắn hạn.
