Để tạo bứt phá, du lịch địa phương cần được tái cấu trúc toàn diện theo hướng hoàn thiện hệ sinh thái và thiết lập mô hình quản trị điểm đến đồng bộ.
Với những tín hiệu khởi sắc về số lượng khách, vấn đề đặt ra không còn là phục hồi, mà là làm thế nào để chuyển sang tăng trưởng bền vững. Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở sự thiếu hụt một hệ sinh thái hoàn chỉnh, từ sản phẩm, cơ chế vận hành đến hạ tầng hỗ trợ.
Doanh nghiệp đã phục hồi được lượng khách, nhưng chưa có nền tảng đủ vững để nâng cao chất lượng tăng trưởng. Sản phẩm du lịch tại nhiều nơi vẫn dừng ở tham quan đơn thuần, thiếu các trải nghiệm chiều sâu để giữ chân du khách. Cơ chế cho kinh tế đêm và các hoạt động sau 18 giờ chưa rõ ràng, khiến doanh nghiệp còn dè dặt trong đầu tư.
Liên kết giữa lữ hành, lưu trú, điểm đến và dịch vụ hỗ trợ còn lỏng lẻo, dẫn tới trải nghiệm rời rạc, thời gian lưu trú ngắn và mức chi tiêu thấp. Hạ tầng phục vụ du lịch như bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, biển chỉ dẫn, kết nối giao thông chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Trong khi đó, chính sách và thủ tục thiếu tính ổn định, khó dự đoán, làm gia tăng rủi ro và chi phí cho doanh nghiệp.
Có thể nói, du lịch đã phục hồi về số lượng nhưng chưa hình thành được nền tảng đủ mạnh để tăng trưởng về chất và giá trị.
Trong bối cảnh cần liên kết vùng và chuẩn hóa chất lượng, các hiệp hội du lịch cần chuyển mạnh từ vai trò tổ chức hoạt động sang vai trò đầu mối điều phối, phản biện chính sách và kết nối thị trường.
Trước hết, hiệp hội phải là cầu nối chính sách giữa doanh nghiệp và chính quyền. Những vướng mắc liên quan đến đất đai, cấp phép, giá dịch vụ, nhân lực… cần được tổng hợp có hệ thống, phân tích dựa trên dữ liệu và đề xuất giải pháp với đánh giá tác động rõ ràng.
Bên cạnh đó, hiệp hội giữ vai trò điều phối chuỗi giá trị, thúc đẩy doanh nghiệp hợp tác thay vì cạnh tranh nhỏ lẻ. Việc hình thành các sản phẩm liên kết giữa khu vực trung tâm và vùng ven, mở rộng ra liên kết vùng sẽ tạo nên những hành trình có chiều sâu, gia tăng giá trị và sức hút cho điểm đến.
Chuẩn hóa chất lượng và đạo đức nghề nghiệp là nhiệm vụ then chốt. Xây dựng bộ tiêu chí dịch vụ theo từng phân khúc, gắn với đào tạo, đánh giá và chứng nhận sẽ góp phần hạn chế phá giá, bảo vệ hình ảnh điểm đến.
Đồng thời, xúc tiến thị trường cần được triển khai theo hướng thực chất, tập trung vào từng sản phẩm và phân khúc khách cụ thể, có sự phối hợp chặt chẽ giữa hiệp hội, doanh nghiệp, truyền thông và các nền tảng phân phối. Hiệp hội cần đảm nhiệm những công việc mang tính điều phối, hệ thống mà doanh nghiệp đơn lẻ không thể tự thực hiện và chính quyền không thể làm thay.
Từ góc độ doanh nghiệp, vấn đề không nằm ở ý tưởng mà ở môi trường thực thi. Điều cần thiết là một cơ chế khuyến khích đầu tư đi kèm môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định để doanh nghiệp yên tâm làm dài hạn.
Trước hết, cần có khung chính sách rõ ràng cho kinh tế đêm và các không gian trải nghiệm. Khi giờ hoạt động, điều kiện vận hành, yêu cầu về an ninh và quy trình cấp phép được quy định cụ thể, doanh nghiệp sẽ tự tin đầu tư. Mô hình thí điểm theo khu vực, sau đó đánh giá và nhân rộng, là hướng đi phù hợp.
Các cơ chế ưu đãi tài chính cho sản phẩm mới như tín dụng, thuế, hỗ trợ chi phí xúc tiến và thử nghiệm sản phẩm sẽ tạo thêm động lực đầu tư, đặc biệt với các dự án nâng cấp sản phẩm, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Đơn giản hóa thủ tục, thiết lập đầu mối “một cửa” cho lĩnh vực du lịch cũng là yêu cầu cấp thiết, bởi sản phẩm du lịch liên quan đến nhiều ngành quản lý khác nhau. Nếu có cơ chế điều phối liên ngành hiệu quả, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể thời gian và chi phí.
Chính sách “đặt hàng” sản phẩm theo mục tiêu lưu trú cũng là hướng đi cần được cân nhắc. Khi địa phương xác định rõ mục tiêu tăng thời gian lưu trú, việc lựa chọn nhóm sản phẩm trọng điểm để đầu tư sẽ rõ ràng và tập trung hơn.
Ngoài ra, việc chia sẻ dữ liệu thị trường và dự báo nhu cầu đóng vai trò quan trọng. Thông tin về hành vi khách, xu hướng và mùa vụ sẽ giúp doanh nghiệp đầu tư đúng hướng, đúng thời điểm, giảm thiểu rủi ro.
Để nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn, cần chuyển từ cách hỗ trợ mang tính vụ việc sang mô hình quản trị điểm đến theo hệ sinh thái, với mục tiêu rõ ràng và cơ chế đo lường cụ thể.
Mô hình này có thể vận hành theo ba tầng. Thứ nhất, chính quyền giữ vai trò kiến tạo thông qua quy hoạch không gian du lịch, đầu tư hạ tầng, xây dựng cơ chế cho sản phẩm mới và điều phối liên ngành. Thứ hai, hiệp hội đảm nhiệm vai trò điều phối, chuẩn hóa, đào tạo và xúc tiến theo sản phẩm, thị trường mục tiêu. Thứ ba, doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp sáng tạo sản phẩm, nâng chuẩn dịch vụ và liên kết thành các gói trải nghiệm trọn vẹn gắn với bản sắc địa phương.
Khi ba tầng được đặt đúng vai và vận hành đồng bộ, du lịch địa phương mới có thể chuyển từ tăng trưởng theo lượng sang tăng trưởng theo giá trị. Đây là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh và định vị bền vững cho điểm đến trong giai đoạn phát triển mới...
