Giá dầu leo thang do xung đột tại Trung Đông đang tạo ra làn sóng chi phí mới lan rộng khắp Đông Nam Á, từ logistics, vận tải đến hạ tầng số.
Giá dầu đã tăng vọt kể từ khi eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới, gần như bị đóng cửa.
Ông Philippe Auberger, đồng sáng lập công ty tư vấn One Logistics Solutions (OLS) có trụ sở tại Indonesia và startup đi chung xe NebengAja, nhận định: “Xung đột Trung Đông đang gây xáo trộn nghiêm trọng cho hoạt động logistics tại Đông Nam Á".
Hiện tác động đã bắt đầu lan rộng trong khu vực. Giá nhiên liệu tăng đang đẩy giá xăng tại Singapore, Philippines... đi lên, trong khi Thái Lan dự kiến áp dụng lộ trình tăng giá dần. Các doanh nghiệp logistics, du lịch, vận tải và lữ hành sẽ chịu áp lực trước tiên, từ đó kéo theo ảnh hưởng dây chuyền đến các công ty công nghệ phụ thuộc vào những lĩnh vực này.
“Vận tải đường bộ vẫn là phương thức chủ đạo trong logistics nội địa tại Indonesia, vì vậy biến động giá nhiên liệu sẽ nhanh chóng tác động đến hiệu quả kinh tế của ngành vận tải đường bộ,” ông Auberger cho biết.
Ông cũng nói thêm nhiên liệu thường chiếm khoảng 30% - 40% chi phí vận hành trong hoạt động vận tải đường bộ. Do đó, các doanh nghiệp logistics thường buộc phải tăng giá cước vận chuyển khoảng 10% - 20%, tùy theo quãng đường và loại hàng hóa.
Chi phí vận tải đường biển và hàng không cũng sẽ chịu tác động. Theo ước tính của OLS, khách hàng của họ dự báo chi phí vận tải sẽ tăng từ 15% đến 30%. Ông Auberger chỉ ra, trước đây, chi phí vận chuyển một container từ Surabaya đến Rotterdam bằng đường biển khoảng 2.800 USD, nhưng hiện đã tăng lên mức 3.500 - 4.200 USD.
Ông Auberger nhận định, tình trạng hỗn loạn tại Biển Đỏ đã buộc các tàu phải đi vòng qua châu Phi, làm tăng thêm nhiều tuần và lượng nhiên liệu lớn, qua đó tiếp tục đẩy chi phí vận tải biển lên cao.
Đối với các công ty logistics bên thứ ba (3PL) như Paxel của Indonesia, phí vận chuyển chắc chắn sẽ tăng nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.
Flash Express, kỳ lân logistics của Thái Lan cho biết họ đang tăng cường quản lý chi phí nhiên liệu và tối ưu hóa tuyến vận chuyển nhằm nâng cao hiệu quả giao hàng.
Thái Lan là một trong những nền kinh tế Đông Nam Á dễ bị tổn thương nhất do xung đột Trung Đông. Chính phủ nước này đã ra lệnh tạm dừng xuất khẩu dầu để bảo vệ nguồn dự trữ, hiện được cho là đủ dùng trong 38 ngày.
Flash Express cho biết hiện tại họ chưa quá lo ngại về nguy cơ thiếu hụt dầu trên diện rộng, nhưng thừa nhận biến động giá nhiên liệu chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến chi phí vận hành, dù chưa công bố con số cụ thể.
Công ty này cũng kỳ vọng chính phủ Thái Lan sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp và người dân nếu giá năng lượng biến động quá mạnh. Trong giai đoạn 2022 - 2023, chính phủ từng tạm ngừng thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu để giúp người dân đối phó với giá tăng do căng thẳng Nga–Ukraine.
Các nền tảng thương mại điện tử và giao hàng cũng đang theo dõi sát tình hình Trung Đông. Theo đồng sáng lập kiêm CEO Grab, Anthony Tan, công ty đang cung cấp các khoản hoàn tiền khuyến khích và phiếu xăng cho tài xế giao hàng tại Campuchia, Myanmar, Philippines, Singapore và Việt Nam.
Dịch vụ xe ôm công nghệ Move It của Grab tại Philippines cũng đang cung cấp trợ cấp nhiên liệu hàng tháng cho tài xế hoạt động tích cực, đồng thời tăng thêm ưu đãi trong giờ cao điểm. Trong khi đó, GrabFood tại nước này thử nghiệm thưởng thêm 3 peso (khoảng 0,05 USD) cho mỗi đơn giao, bất kể thời gian làm việc.
Một nền tảng xe ôm khác tại Philippines là Angkas cho biết đang triển khai “thưởng trợ giá” cho các tài xế hoạt động tốt, đồng thời hạ điều kiện nhận thưởng. Công ty cũng đang làm việc với các trạm xăng để có thể cung cấp mức giá ưu đãi cho tài xế, đồng thời đề xuất chính phủ đưa tài xế xe ôm công nghệ vào các chương trình trợ giá.
ComfortDelGro, hãng taxi lớn nhất Singapore sẽ chia sẻ một phần chi phí tăng giá nhiên liệu với tài xế. Tương tự Grab, hãng này cũng dự kiến triển khai các gói trợ giá nhiên liệu có mục tiêu.
Foodpanda cho biết họ đã hợp tác với các trạm xăng tại Singapore để cung cấp mức giảm giá 20% nhiên liệu cho đối tác tài xế. Nền tảng này cũng đang xem xét điều chỉnh mức phí giao hàng bằng ô tô để phản ánh đúng chi phí vận hành hiện tại.
Trước mắt, một số công ty cho biết họ đang cân nhắc mở rộng đội xe điện (EV) để giảm tác động từ giá nhiên liệu tăng. Ông Alvin Evander từ quỹ đầu tư MDI Ventures, Indonesia nhận định xe điện có thể là giải pháp giảm thiểu tác động trong trung hạn.
Paxel và SiCepat đã vận hành đội xe điện. Đặc biệt, SiCepat còn sở hữu công ty con Volta chuyên sản xuất xe điện. Grab cũng đang làm việc với các đối tác xe điện nhằm tìm kiếm giải pháp bền vững dài hạn để bảo vệ thu nhập của tài xế và đối tác giao hàng.
Đối với các startup công nghệ du lịch tại châu Á, khủng hoảng dầu mỏ đang làm thay đổi lựa chọn điểm đến của du khách. Việc các hãng hàng không Trung Đông không hoạt động bình thường đã làm gián đoạn tuyến trung chuyển Đông - Tây, khiến cácc chuyến bay giảm mạnh và giá vé tăng cao.
COO Chee Kong Chan của nền tảng đặt vé GlobalTix nói, điều này đồng nghĩa với việc phải xử lý các yêu cầu hủy chuyến gần như mỗi ngày. Việc hủy chuyến đang ảnh hưởng đến kế hoạch du lịch trong tương lai, bao gồm cả kỳ nghỉ của du khách Ấn Độ vào tháng 5.
Tuy nhiên, thay vì hủy hoàn toàn, nhiều người chuyển hướng sang điểm đến khác. Du khách Ấn Độ hiện đang chuyển sang Đông Nam Á, dù giá vé tăng do nhu cầu cao và nguồn cung giảm.
Ông Chan cho biết mảng tour và hoạt động du lịch, lĩnh vực chính của GlobalTix chưa ghi nhận mức tăng giá tương tự. Do ảnh hưởng của xung đột, công ty cũng đã tạm dừng kế hoạch mở rộng sang Trung Đông, thay vào đó tập trung vào các thị trường châu Á cốt lõi như Việt Nam.
Quyết định này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang xem xét giảm thuế nhập khẩu nhiên liệu hàng không xuống 0% để ổn định thị trường.
Đồng quan điểm, CEO FlyFairly, Alexander Yardley cho rằng giá vé tăng và căng thẳng địa chính trị thường dẫn đến thay đổi lịch bay và biến động giá, khiến lượng yêu cầu hỗ trợ từ khách hàng tăng mạnh.
Dù vậy, nhu cầu du lịch vẫn cao và nền tảng của ông vẫn tăng trưởng tốt. Người dùng đang đặt vé sớm hơn và so sánh giá nhiều hơn để tránh rủi ro biến động. Khi chi phí các chuyến bay đường dài trở nên quá cao, du khách thường chuyển sang các chuyến đi ngắn trong khu vực, giúp Đông Nam Á trở nên linh hoạt và ít bị ảnh hưởng hơn.
