Giá dầu Brent đã giảm xuống dưới 100 USD/thùng, song áp lực lạm phát vẫn là bài toán lớn đối với các ngân hàng trung ương.
Trong phiên 25/9, giá dầu Brent giảm 2,8% xuống 97,44 USD/thùng, trong khi giá dầu WTI chốt ở 92,41 USD/thùng. Giá dầu đi xuống khi xuất hiện thêm tín hiệu về khả năng nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng một phương án đang được thảo luận là Iran cho phép tàu thuyền qua eo biển để đổi lấy việc Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân.
Đầu tuần trước, giá dầu Brent lần đầu xuống dưới 100 USD/thùng kể từ ngày 9/9 vừa qua, sau khi Saudi Arabia khởi động lại đường ống Đông Tây và Iran đề cập khả năng mở lại Hormuz trong vòng bảy ngày.
Tuy nhiên, mức giá hiện tại vẫn cao hơn khoảng 60% so với vùng 60 USD/thùng hồi đầu năm. Điều đó đồng nghĩa cú sốc năng lượng đã giảm bớt nhưng chưa biến mất.
Các số liệu mới nhất cho thấy áp lực giá không chỉ đến từ năng lượng. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 8 tăng khoảng 3,4% so với cùng kỳ năm trước.
Chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần tháng 7 ở mức 3,7%, trong khi PCE cơ bản, thước đo được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) theo dõi chặt chẽ, tăng 3,35%. Chỉ số này trong tháng 7 gần như không thay đổi so với tháng trước và tiếp tục duy trì mức tăng cao so với mục tiêu 2% của Fed.
Kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng cũng đi lên. Khảo sát của Đại học Michigan cho thấy người Mỹ dự báo giá cả sẽ tăng 4,6% trong 12 tháng tới, so với mức 4% trong khảo sát trước.
Trong bối cảnh này, Fed đã nâng lãi suất lên vùng 3,75-4%, lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023.
Áp lực tương tự xuất hiện tại châu Âu. Theo ước tính nhanh của Eurostat, lạm phát ở Eurozone tăng từ 2,9% trong tháng 7 lên 3,3% trong tháng 8.
Thị trường hiện chờ số liệu PCE tháng 8, dự kiến công bố ngày 30/9 cùng đợt cập nhật thường niên của Cục Phân tích Kinh tế Mỹ.
Dù vậy, triển vọng không hoàn toàn theo một chiều. Oxford Economics cho rằng tác động của giá năng lượng lên chỉ số PCE nhỏ hơn so với CPI. Nếu giá dầu tiếp tục giảm, PCE có thể tiến gần hơn tới mục tiêu 2% vào cuối năm nay, trong bối cảnh giá dịch vụ hạ nhiệt và thị trường lao động không quá nóng.
Một số chỉ báo ngắn hạn cũng cho thấy tốc độ tăng giá đang chậm lại. Mức tăng CPI trong ba tháng gần nhất thấp hơn đáng kể so với tốc độ tính theo cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, vấn đề đối với Fed là lạm phát cơ bản đã cao hơn mục tiêu 2% liên tục từ tháng 3/2021. Điều này cho thấy ngay cả khi áp lực tăng giá dầu giảm dần, áp lực giá trong nền kinh tế vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.
Ở chiều ngược lại, giá dầu tăng tạo thêm nguồn thu cho các nước xuất khẩu lớn.
Robin Brooks, nghiên cứu viên cao cấp tại Brookings Institution và cựu kinh tế trưởng của Viện Tài chính Quốc tế, cho rằng Saudi Arabia là một trong những nước đang hưởng lợi đáng kể từ diễn biến này.
Theo tính toán của ông, trước chiến sự ở Iran, Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 7 triệu thùng/ngày với giá Brent quanh 60 USD/thùng, tương đương doanh thu khoảng 150 tỷ USD mỗi năm.
Hiện lượng xuất khẩu dầu của nước này chỉ còn khoảng 5,5 triệu thùng/ngày. Nhưng với mức giá dầu Brent 105 USD/thùng mà Brooks sử dụng trong tính toán, doanh thu quy đổi theo năm có thể đạt khoảng 210 tỷ USD, cao hơn khoảng 60 tỷ USD.
Theo cách tính này, nếu sản lượng xuất khẩu giữ nguyên, giá dầu Brent phải xuống dưới khoảng 75 USD/thùng thì doanh thu của Saudi Arabia mới thấp hơn thời điểm trước chiến sự ở Iran.
Dù vậy, khả năng xuất khẩu cũng vẫn chịu nhiều rủi ro. Theo OPEC, sản lượng dầu Saudi Arabia từng giảm từ 10,882 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống 6,967 triệu thùng/ngày vào tháng 3. Đường ống Đông Tây cũng bị tấn công bằng máy bay không người lái trong tháng 9, trong khi hoạt động hàng hải quanh khu vực tiếp tục đối mặt với rủi ro an ninh.
Bất chấp điều đó, Saudi Arabia vẫn có dư địa tài chính đáng kể. IMF dự báo tài sản nước ngoài ròng của ngân hàng trung ương nước này vào khoảng 463,9 tỷ USD trong năm 2026.
Đối với Việt Nam, việc giá dầu Brent xuống dưới 100 USD/thùng là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để loại bỏ sức ép lạm phát.
Theo Cục Thống kê - Bộ Tài chính, CPI tháng 8 tăng 0,47% so với tháng trước và 4,89% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân tám tháng đầu năm, CPI tăng 4,45%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%.
Diễn biến những tháng gần đây cho thấy giá tiêu dùng khá nhạy với giá nhiên liệu. CPI tháng 7 từng giảm 0,12% so với tháng trước nhờ giá xăng dầu giảm, trước khi tăng trở lại trong tháng 8.
Giá dầu thế giới cao tác động tới Việt Nam qua nhiều kênh, từ giá xăng dầu bán lẻ, chi phí vận tải, sản xuất đến giá nguyên liệu nhập khẩu.
Nếu lưu thông hàng hóa qua Hormuz được khôi phục bình thường, Việt Nam có thể hưởng lợi đồng thời từ giá dầu quốc tế giảm và nguồn cung từ Kuwait ổn định hơn.
.jpg "Các nền kinh tế lớn \"đánh đổi\" tăng trưởng, chống lạm phát")
