Chỉ số giá sản xuất (PPI) của Trung Quốc tiếp tục tăng tốc trong tháng 10, trong khi Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chững lại, phản ánh nghịch lý của nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới.
Theo số liệu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày 9/11, Chỉ số PPI tháng 10 tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức dự báo 5,3% trong khảo sát của Reuters và tăng từ mức 5% của tháng 9. Đây là mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 6/2022 và là tháng thứ ba liên tiếp PPI tăng tốc. Tính theo tháng, PPI tăng 0,7%.
Ngược lại, Chỉ số CPI chỉ tăng 0,7%, giảm từ mức 0,9% của tháng 9 và thấp hơn dự báo 0,8%. So với tháng trước, CPI đi ngang. CPI cơ bản, không tính giá lương thực và năng lượng, giảm từ 1% xuống 0,8%. Theo đó, khoảng cách giữa giá sản xuất và giá tiêu dùng đã nới rộng lên khoảng 5 điểm phần trăm.
Theo công bố, áp lực chi phí chủ yếu xuất phát từ giá dầu ở mức cao. PPI của Trung Quốc đã tăng đều đặn kể từ khi xung đột tại Iran bùng nổ cuối tháng 2, chấm dứt giai đoạn giảm phát giá sản xuất kéo dài hơn ba năm trước đó.
Cơ cấu bên trong PPI cho thấy rõ nguồn gốc của áp lực. Giá tư liệu sản xuất tăng 7,4%, trong đó giá ngành khai khoáng tăng tới 27,9%, nguyên liệu thô tăng 11,6%. Trong khi đó, giá hàng tiêu dùng giảm 0,1%. Trước đó, trong tháng 9, giá khai thác than tăng 35,3%, khai thác dầu khí tăng 24,5% và luyện kim màu tăng 21,4%.
Ông Nguyễn Hoàng Nam, chuyên gia kinh tế tại Capital Economics, nhận định giá năng lượng toàn cầu và giá linh kiện điện tử liên quan đến AI tiếp tục là động lực chính. Theo ông, cú sốc giá từ bên ngoài sẽ còn kéo dài trong vài tháng tới, nhưng sẽ giảm dần trong năm sau, và giá sản xuất có thể quay trở lại trạng thái giảm phát.
Ông Zhang Zhiwei, Chủ tịch kiêm Kinh tế trưởng Pinpoint Asset Management, cho rằng nhu cầu bên ngoài rất mạnh là yếu tố đứng sau đà tăng của PPI. Điều này phù hợp với số liệu xuất khẩu: trong tháng 9, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 36,3%, mức tăng mạnh nhất trong nhiều năm, nhờ nhu cầu chip và thiết bị phục vụ hạ tầng AI toàn cầu.
Điểm đáng lo ngại nằm ở việc chi phí tăng không được chuyển vào giá bán lẻ. Khi PPI tăng nhanh hơn nhiều so với CPI, doanh nghiệp sản xuất và bán lẻ ở khâu cuối buộc phải tự gánh phần chi phí tăng thêm, dẫn đến biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Khoảng cách ngày càng lớn giữa chi phí sản xuất và giá tiêu dùng phản ánh tình trạng nhu cầu nội địa yếu kéo dài. Doanh nghiệp đối mặt với chi phí đầu vào tăng nhưng có ít dư địa chuyển chi phí sang khách hàng. Nếu chi tiêu hộ gia đình không cải thiện, nền kinh tế Trung Quốc có thể tiếp tục chịu bất lợi về chi phí sản xuất cao và sức mạnh định giá yếu.
Các chỉ báo khác củng cố nhận định này. Chỉ số quản lý mua hàng (PMI) ngành sản xuất tháng 10 giảm xuống 49,3 điểm, quay lại vùng thu hẹp, với đơn hàng xuất khẩu mới suy yếu. Thị trường chứng khoán Trung Quốc, nơi cổ phiếu AI lao dốc từ mức định giá cao, cũng được Reuters cho là có thể tiếp tục kìm hãm chi tiêu tiêu dùng.
Ngành thép là ví dụ điển hình. Giá quặng sắt giảm về khoảng 92,7 USD/tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 10/2022, phản ánh nhu cầu thép suy yếu khi thị trường bất động sản chưa phục hồi. Trong khi giá năng lượng và kim loại khan hiếm tăng vọt, các nguyên liệu gắn với nhu cầu nội địa như quặng sắt lại giảm giá, cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa động lực bên ngoài và bên trong nền kinh tế.
Diễn biến giá cả đặt các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc vào thế khó. Lạm phát tiêu dùng dưới 1%, thấp xa mục tiêu khoảng 2%, cho thấy cần thêm biện pháp kích cầu. Tuy nhiên, PPI tăng nhanh do yếu tố bên ngoài khiến việc nới lỏng tiền tệ mạnh tay trở nên phức tạp hơn.
Trung Quốc đang ưu tiên các biện pháp ổn định thị trường tài chính. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã họp với các cơ quan quản lý và ngân hàng lớn để cải thiện chương trình tái cấp vốn cho hoạt động mua lại cổ phiếu. Tăng trưởng GDP quý 3 đạt 4,5%, vượt dự báo, nhưng chủ yếu nhờ xuất khẩu, trong khi doanh số bán lẻ chỉ tăng khoảng 1%.
Là quốc gia nhập khẩu lớn máy móc, linh kiện và nguyên liệu từ Trung Quốc, Việt Nam có thể chịu tác động truyền dẫn từ đà tăng giá sản xuất của nước láng giềng. Chi phí đầu vào cho các ngành điện tử, dệt may, hóa chất và cơ khí có nguy cơ tăng trong những tháng tới, gây áp lực lên biên lợi nhuận doanh nghiệp trong nước. Ngược lại, nhu cầu thép yếu tại Trung Quốc có thể khiến thép giá rẻ tiếp tục đổ vào khu vực, tạo sức ép cạnh tranh lên ngành thép Việt Nam.
