Việc các đơn hàng từ nước ngoài suy yếu làm dấy lên lo ngại về triển vọng tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Trung Quốc.
Kinh tế Trung Quốc khởi đầu quý IV/2026 không mấy khả quan khi hoạt động xuất khẩu bất ngờ suy yếu. Đây là lĩnh vực ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Hai ngày sau khi Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất chính thức cho thấy đơn hàng xuất khẩu mới giảm mạnh xuống mức thấp nhất kể từ tháng 5, một khảo sát tư nhân tiếp tục đưa ra những dấu hiệu cho thấy ngành sản xuất chủ lực của Trung Quốc đang chịu nhiều sức ép.
Theo khảo sát của RatingDog, PMI sản xuất Trung Quốc giảm nhẹ xuống 52 điểm trong tháng 10, nhưng vẫn cao hơn ngưỡng 50 điểm, ranh giới giữa tăng trưởng và suy giảm. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đơn hàng xuất khẩu mới đã xuống mức thấp nhất trong ba tháng.
Trong tuyên bố ngày 2/11, ông Yao Yu, nhà sáng lập RatingDog, cho biết các thông tin ghi nhận từ doanh nghiệp cho thấy lượng đơn hàng mới từ khách hàng tại châu Á, châu Âu và châu Phi có xu hướng tăng.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đơn hàng xuất khẩu mới vẫn ở mức khiêm tốn. Đà tăng đã chậm lại ở nhóm doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng hóa trung gian, trong khi tăng tốc ở nhóm sản xuất hàng hóa phục vụ đầu tư, ông cho biết thêm.
Nếu tình trạng đơn hàng nước ngoài suy yếu kéo dài, triển vọng tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Trung Quốc sẽ đứng trước nhiều thách thức. Điều này diễn ra sau khi kinh tế phục hồi trong quý III.
Xuất khẩu ròng đóng góp gần 40% vào mức tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý III của Trung Quốc, tỷ trọng cao nhất trong một quý kể từ đầu năm 2025.
Theo Ngân hàng ANZ, sự suy giảm trên diện rộng của các chỉ số PMI nhiều khả năng đồng nghĩa với việc loạt số liệu kinh tế chính thức dự kiến công bố trong hai tuần tới sẽ cho thấy hoạt động kinh tế tháng trước tiếp tục suy yếu.
Các chuyên gia kinh tế của ANZ nhận định trong một báo cáo: “Kết quả PMI tháng 10 của Trung Quốc đáng thất vọng cho thấy động lực tăng trưởng vẫn mong manh. Trong khi triển vọng tăng trưởng quý IV còn nhiều bất định, Trung Quốc có thể cần thêm các biện pháp hỗ trợ chính sách để bảo đảm đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm trong khoảng 4,5-5%”.
Theo các chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs, yếu tố kéo PMI RatingDog xuống nhiều nhất là chỉ số việc làm, giảm từ 50,5 điểm xuống 50,2 điểm. Theo tuyên bố chung của RatingDog và S&P Global, chỉ số việc làm chiếm 20% trọng số trong cách tính PMI tổng thể.
Dù khảo sát tư nhân cho thấy sản lượng tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4, niềm tin kinh doanh đã giảm so với tháng 9. Trong khi đó, giá xuất khẩu bình quân giảm lần đầu tiên sau gần một năm.
Dẫu vậy, bức tranh ngành sản xuất Trung Quốc qua khảo sát của RatingDog vẫn tương đối tích cực so với số liệu chính thức công bố ngày 31/10, cho thấy hoạt động sản xuất công nghiệp và xây dựng đã quay trở lại vùng suy giảm.
Theo các chuyên gia kinh tế Goldman Sachs, cả khảo sát PMI chính thức và RatingDog đều cho thấy chỉ số giá đầu vào tăng cao hơn chỉ số giá bán đầu ra, phản ánh áp lực tiếp tục đè nặng lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Trong những tuần gần đây, chính quyền Trung Quốc đã tăng cường triển khai các biện pháp hỗ trợ có chọn lọc nhằm thúc đẩy tăng trưởng. Các biện pháp này bao gồm giảm lãi suất vay thế chấp cho một số nhóm người mua nhà mục tiêu và tăng hạn mức phát hành trái phiếu của chính quyền địa phương để thúc đẩy đầu tư.
Tuy nhiên, các biện pháp hỗ trợ hiện nay chủ yếu nhằm bảo đảm Trung Quốc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của Chính phủ, chứ chưa cho thấy dấu hiệu về một chu kỳ nới lỏng chính sách tiền tệ quy mô lớn.
Các chuyên gia kinh tế của Citigroup dự báo Trung Quốc sẽ triển khai thêm các chính sách kinh tế vĩ mô theo hướng nới lỏng trong năm 2027, bao gồm giảm lãi suất 20 điểm cơ bản và mở rộng thâm hụt ngân sách năm 2027 thêm 2.000 tỷ nhân dân tệ (301 tỷ USD).
“Các chỉ số PMI tháng 10 càng củng cố những lo ngại của chúng tôi về triển vọng kinh tế năm 2027 và những năm tiếp theo của Trung Quốc”, nhóm chuyên gia Citigroup nhận định trong báo cáo.
Tuy nhiên, do tăng trưởng vẫn đang đi đúng hướng để đạt mục tiêu năm 2026, các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng sẽ tập trung vào việc triển khai các biện pháp đã công bố, thay vì đưa ra những gói kích thích mới quy mô lớn.
Đáng chú ý, những dấu hiệu giảm tốc không chỉ xuất hiện tại Trung Quốc mà còn được ghi nhận ở một số nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu trong khu vực.
Theo khảo sát PMI tháng 10 của S&P Global, hoạt động sản xuất tại Hàn Quốc vẫn tăng trưởng nhưng với tốc độ chậm nhất trong 8 tháng, khi PMI giảm từ 53,9 xuống 51,3 điểm. Tại Singapore, PMI sản xuất giảm nhẹ từ 51,7 xuống 51,4 điểm, dù ngành điện tử vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).
Những diễn biến này cho thấy ngay cả các nền kinh tế đang hưởng lợi từ nhu cầu công nghệ và thương mại toàn cầu cũng bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt về sản xuất và đơn hàng mới.
Đối với ASEAN, triển vọng vẫn phân hóa. Trong tháng 10, PMI sản xuất của Việt Nam tăng từ 51,9 lên 52,3 điểm, tháng cải thiện thứ 16 liên tiếp; Thái Lan tăng từ 54,3 lên 54,8 điểm; Malaysia quay lại vùng tăng trưởng với 51 điểm, từ mức 49,9 của tháng 9.
Tuy nhiên, nếu nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu chủ chốt tiếp tục suy yếu, các nền kinh tế có độ mở thương mại cao trong khu vực có thể chịu sức ép từ sự sụt giảm đơn hàng, gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí đầu vào gia tăng.
