Nhà ở xã hội cần được thiết kế chính sách nhất quán nhằm bảo đảm phục vụ đúng mục tiêu an sinh, duy trì nguồn cung và hài hòa lợi ích giữa người dân với thị trường.
“Nhà ở xã hội không phải để đầu tư” là một nguyên tắc đã được xác lập rõ trong định hướng chính sách. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, một số quy định hiện hành đang tạo ra dư địa nhất định, khiến loại hình nhà ở này có thể vận hành tiệm cận hơn với cơ chế thị trường sau một thời gian sở hữu.
Theo quy định của Luật Nhà ở 2023, nhà ở xã hội được quản lý chặt chẽ trong 5 năm đầu. Trong thời gian này, người mua chưa được chuyển nhượng tự do; nếu có nhu cầu bán lại, giao dịch cần thực hiện trong phạm vi đối tượng đủ điều kiện và theo mức giá được kiểm soát. Sau thời hạn này, khi đã được cấp Giấy chứng nhận, quyền chuyển nhượng được mở rộng hơn, cho phép tài sản tham gia thị trường với cơ chế linh hoạt tương tự các loại hình nhà ở khác.
Cách tiếp cận này thể hiện sự tôn trọng quyền tài sản của người dân, đồng thời góp phần tạo điều kiện cho thị trường vận hành thông suốt. Tuy nhiên, trong bối cảnh có thể xuất hiện chênh lệch giữa mức giá ưu đãi ban đầu và giá thị trường, chính sách cần được tiếp tục theo dõi, đánh giá để bảo đảm nhà ở xã hội phục vụ đúng mục tiêu an sinh đã đề ra.
Thực tế cho thấy, nhu cầu về nhà ở xã hội vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt từ lực lượng lao động trẻ tại các đô thị. Do đó, việc bảo đảm nguồn cung ổn định, bền vững có ý nghĩa quan trọng trong cân đối an sinh và hỗ trợ sự phát triển chung của thị trường.
Trong bối cảnh đó, định hướng nghiên cứu điều chỉnh chính sách theo hướng các giao dịch nhà ở xã hội được thực hiện trong phạm vi đối tượng đủ điều kiện là một giải pháp cần được xem xét. Cách tiếp cận này góp phần duy trì tính nhất quán của chính sách, từ điều kiện tiếp cận ban đầu đến quá trình chuyển nhượng, qua đó giúp nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước được phân bổ phù hợp.
Đồng thời, việc định hướng phạm vi chuyển nhượng không làm thay đổi bản chất quyền tài sản, mà đặt quyền này trong khuôn khổ phù hợp với đặc thù của nhà ở xã hội. Người sở hữu vẫn có thể thực hiện quyền chuyển nhượng theo quy định, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa lợi ích cá nhân và mục tiêu chung.
Để chính sách phát huy hiệu quả, một số nội dung cần được làm rõ trong quá trình hoàn thiện. Trước hết là cơ chế xác định và xác nhận đối tượng đủ điều kiện tham gia giao dịch thứ cấp. Việc nghiên cứu ứng dụng các nền tảng định danh điện tử như VNeID có thể góp phần nâng cao tính minh bạch, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường hiệu quả quản lý.
Bên cạnh đó, vấn đề chuyển tiếp chính sách cũng cần được xem xét thận trọng. Đối với các trường hợp đã tham gia thị trường theo quy định hiện hành, việc xây dựng lộ trình điều chỉnh phù hợp sẽ góp phần bảo đảm tính ổn định và khả năng dự đoán của pháp luật. Các phương án như áp dụng nguyên tắc không hồi tố hoặc thiết kế thời điểm hiệu lực hợp lý có thể được cân nhắc nhằm hạn chế tác động và tạo sự đồng thuận.
Việc hoàn thiện chính sách nhà ở xã hội cần hướng tới sự đồng bộ và nhất quán, từ khâu tiếp cận đến vận hành và chuyển nhượng. Qua đó, nguyên tắc “không nhằm mục đích đầu tư” sẽ được thể hiện rõ hơn trong thực tiễn, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả của chính sách an sinh trong dài hạn.
