Khi cao tốc, cảng biển, sân bay và mạng lưới logistics được kết nối đồng bộ, hạ tầng giao thông không chỉ mở rộng không gian phát triển, mà còn tạo trụ đỡ để kích hoạt tăng trưởng kinh tế.
Trong chiến lược phát triển mới, hạ tầng giao thông không chỉ là đường sá, cầu cảng hay sân bay, mà là nền tảng tổ chức lại không gian kinh tế. Khi các tuyến kết nối liên vùng được hoàn thiện, dòng vốn, hàng hóa, lao động và dịch vụ sẽ dịch chuyển nhanh hơn, tạo ra những cực tăng trưởng mới cho địa phương và doanh nghiệp.
Kết nối đồng bộ, mở không gian phát triển
Theo ông Nguyễn Hữu Vinh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Nhật Quang, việc nhiều địa phương đẩy mạnh mở rộng hạ tầng giao thông, phát triển đô thị và kết nối liên vùng là tín hiệu tích cực, bởi các nỗ lực này đang dần được tích hợp trong một chiến lược tổng thể quốc gia. Đây là động lực quan trọng để các địa phương tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tuy nhiên, để hạ tầng thật sự trở thành động lực tăng trưởng, các địa phương cần tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn lực đầu tư, tính đồng bộ của hạ tầng và chất lượng dịch vụ logistics. Thực tế cho thấy, hệ thống giao thông ở không ít khu vực vẫn thiếu liên thông; kết nối giữa đường bộ, cảng biển, sân bay, khu công nghiệp và trung tâm logistics còn hạn chế. Điều này làm tăng chi phí vận tải, kéo dài thời gian lưu thông hàng hóa và làm giảm hiệu quả khai thác của doanh nghiệp.
“Phát triển hạ tầng giao thông kết nối không chỉ là đầu tư cho hiện tại, mà còn là đầu tư cho tương lai. Khi đường chiến lược, cảng biển, sân bay và logistics vận hành đồng bộ, nền kinh tế sẽ có thêm trụ đỡ để khai thác tiềm năng khu kinh tế, khu công nghiệp, du lịch và thu hút đầu tư”, ông Vinh nhấn mạnh.
Ở góc nhìn quy hoạch, ông Võ Quang Hiếu, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Giao nhận Quốc tế Rồng Vàng, cho rằng tại nhiều quốc gia phát triển, hạ tầng giao thông thường đi trước một bước, sau đó mới hình thành đô thị, trung tâm thương mại, dịch vụ hỗ trợ và các chuỗi sản xuất đi kèm. Vì vậy, Việt Nam cần coi quy hoạch hạ tầng là bước mở đường cho phát triển, chứ không chỉ là giải pháp xử lý ùn tắc hay thiếu kết nối.
Theo ông Hiếu, Nghị quyết 81/2023/QH15 của Quốc hội về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã mở ra tầm nhìn chiến lược dài hạn. Khi đã có quy hoạch tổng thể, vấn đề còn lại là phải có cơ chế đặc thù đủ mạnh để huy động nguồn lực, rút ngắn thời gian triển khai và tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, chủ đầu tư và doanh nghiệp.
Giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp
Bên cạnh đường bộ, đường sắt và hàng không, hạ tầng cảng biển là mắt xích then chốt trong năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo ông Hiếu, đầu tư dài hạn cho cảng biển không chỉ giúp Việt Nam mở rộng quy mô và năng suất xuất khẩu, mà còn góp phần nâng vị thế trên bản đồ hàng hải thế giới. Nếu không sớm hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư linh hoạt, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội đón làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, để giữ vững và nâng cao vị thế cảng biển Việt Nam, hệ thống hạ tầng cần tiếp tục giải quyết các nút thắt về kết nối hậu phương cảng, chi phí logistics, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và năng lực vận hành theo chuẩn quốc tế. Khi những điểm nghẽn này được tháo gỡ, hạ tầng giao thông mới có thể hoàn thành sứ mệnh là trụ đỡ kích hoạt nền kinh tế.
Nhìn từ tác động vĩ mô, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM cho rằng, hạ tầng giao thông là điều kiện nền tảng của phát triển. Các dự án đầu tư công, nhất là dự án giao thông trọng điểm, khi được kích hoạt sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh đến nhiều ngành nghề.
Theo TS Thuận, việc TP HCM khởi công đồng loạt các dự án hạ tầng với tổng giá trị hàng trăm nghìn tỷ đồng không chỉ có ý nghĩa xây dựng, mà còn được kỳ vọng tạo cú hích tăng trưởng, mở rộng không gian phát triển và nâng sức cạnh tranh cho đầu tàu kinh tế cả nước. Nhu cầu về vật liệu xây dựng, vận tải, tư vấn thiết kế, cơ khí, lao động, tài chính và dịch vụ hỗ trợ sẽ tăng mạnh; qua đó tạo việc làm, tăng thu nhập và kích thích sức mua trên thị trường.
Đặc biệt, khi các công trình giao thông, cảng biển và tuyến kết nối mới được hình thành, TP HCM có thêm cơ hội giảm áp lực cho khu vực nội đô, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, kết nối nhanh hơn với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đối với doanh nghiệp, đó là cơ sở để giảm chi phí, nâng hiệu quả sản xuất, mở rộng thị trường và tăng sức cạnh tranh.
“Trong mắt nhà đầu tư, hạ tầng luôn là điều kiện nền tảng để quyết định mở rộng sản xuất, đặt trung tâm logistics hay phát triển dự án mới. Một đô thị có mạng lưới giao thông tốt, kết nối vùng thuận lợi và quỹ đất phát triển mới dồi dào sẽ hấp dẫn hơn nhiều so với một đô thị bị kẹt trong chính điểm nghẽn hạ tầng của mình”, TS Thuận phân tích.
Từ góc nhìn đó, hạ tầng giao thông không còn là câu chuyện của riêng ngành giao thông, mà là bài toán tổ chức lại năng lực phát triển quốc gia. Khi quy hoạch được thực thi nhất quán, nguồn lực được huy động hiệu quả và các tuyến kết nối được đồng bộ hóa, hạ tầng sẽ trở thành bệ phóng cho tăng trưởng hai con số, nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp và mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế.
