Được xây dựng với mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế chiến lược trong cơ cấu ngành kinh tế, tuy vậy dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa vẫn còn đó nhiều nội dung cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện.
Chính phủ vừa trình Quốc hội khóa XVI dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tài Kỳ họp thứ hai với 8 chương, 39 điều, tập trung vào 06 nhóm chính sách trọng tâm.
Để kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển công nghiệp văn hóa; xác lập khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh về công nghiệp văn hóa dưới góc độ là ngành kinh tế có tính sáng tạo, đặc thù, tờ trình dự án luật của Chính phủ lần đầu tiên quy định phần mềm phục vụ sáng tạo và nền tảng số hỗ trợ về quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa là hạ tầng có chức năng hỗ trợ sáng tạo đồng thời lưu vết quá trình sáng tạo để có thể chứng minh, bảo hộ và khai thác thương mại...
Bên cạnh đó, thiết lập quy định về thu hút, phát triển nhân lực trong các ngành công nghiệp văn hóa với nội dung trọng tâm quy định về Khung năng lực nhân lực theo vị trí việc làm; cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia trong phát triển nhân lực công nghiệp văn hóa; quy định về học bổng, miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí, tín dụng và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo các ngành công nghiệp văn hóa.
Thiết lập quy định mới về tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa nhằm tạo mô hình hạ tầng tập trung cho phát triển công nghiệp văn hóa; quy định các hoạt động phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị, gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam; quy định các nội dung về hình thành Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa để tạo lập thiết chế trung gian có vai trò kết nối chủ thể sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, sản phẩm, nhà đầu tư và người sử dụng;…
Đặc biệt, dự thảo cũng đề xuất quy định các nội dung về tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư cho phát triển công nghiệp văn hóa nhằm khắc phục khoảng trống của pháp luật hiện hành, tạo động lực đủ mạnh để huy động nguồn lực xã hội, hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Tham gia góp ý dự thảo, nhấn mạnh chính sách phải tạo động lực tăng trưởng có trọng tâm, hiệu quả và phù hợp cam kết quốc tế, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam yêu cầu phát triển “có trọng tâm, trọng điểm” các ngành có lợi thế cạnh tranh. Trong khi đó, Điều 3 liệt kê 10 nhóm ngành ngang nhau và khoản 1 Điều 35 mở ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho sản phẩm có bản sắc thuộc bất kỳ ngành nào.
Bên cạnh đó, bày tỏ đồng tình với cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát, tránh “quá mở rộng phạm vi” phát triển công nghiệp văn hóa. Đáng chú ý, Nghị quyết 80-NQ/TW chỉ rõ ưu đãi vượt trội về đất đai, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu cũng cho rằng, trong dự thảo mới có hỗ trợ tại điểm k khoản 2 Điều 19 và khoản 9 Điều 30, chưa có ưu đãi thuế riêng cho đối tượng trên.
Do đó, đại biểu đề nghị giao Chính phủ xác định ngành ưu tiên theo từng giai đoạn, trên cơ sở danh mục trọng tâm của Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị; bổ sung ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đồng thời, các khoản hỗ trợ từ ngân sách, trong đó có hỗ trợ chi phí sản xuất tại Điều 32, phải gắn với kết quả đầu ra như giá trị gia tăng, việc làm; cơ sở xác định mức trần 30% cũng cần được làm rõ như cơ quan thẩm tra đã đề nghị.
Trong khi đó, quan tâm về đối tượng được hỗ trợ và nguồn tài chính tại Điều 21 và Điều 28, tham gia góp ý, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho rằng, khoản 1 Điều 21 đã bổ sung cộng đồng, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh vào đối tượng được hỗ trợ nâng cao năng lực phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là điểm đã được tiếp thu phù hợp.
Tuy nhiên, điểm e khoản 2 Điều 28 về mục đích sử dụng nguồn tài chính lại chỉ nêu doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã. Sự thiếu thống nhất này dễ gây lúng túng khi bố trí kinh phí hỗ trợ.
Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm e khoản 2 Điều 28 theo hướng hỗ trợ nâng cao năng lực cho đầy đủ các chủ thể quy định tại khoản 1 Điều 21; đồng thời giao Chính phủ quy định thủ tục và cách quản lý kinh phí phù hợp với cộng đồng, cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh.
Về thẩm quyền quyết định chính sách hỗ trợ chi phí sản xuất tại Điều 32, đại biểu cho biết, khoản 2 đã quy định trần hỗ trợ không quá 30% chi phí hợp lệ; khoản 5 giao Chính phủ quy định chi tiết, nhưng khoản 6 lại giao HĐND cấp tỉnh quyết định cả đối tượng và điều kiện hỗ trợ. Hai thẩm quyền cần phân định rõ, nhất là với dự án liên tỉnh.
Góp ý nội dung này, đại biểu đề nghị Chính phủ quy định thống nhất đối tượng, điều kiện và chi phí hợp lệ; HĐND cấp tỉnh quyết định lĩnh vực ưu tiên, mức hỗ trợ cụ thể trong trần 30%, thời gian và tổng nguồn lực thực hiện theo khả năng ngân sách. Đối với dự án liên tỉnh, cần có cơ chế phối hợp, phân định chi phí và đối chiếu hồ sơ, bảo đảm không hỗ trợ trùng. Việc hỗ trợ chỉ thực hiện trong phạm vi dự toán ngân sách đã được bố trí.
