Trong dòng chảy của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, đổi mới sáng tạo (ĐMST) không còn là một khẩu hiệu, mà đã trở thành mệnh lệnh sinh tồn cho kinh tế bứt phá.
Ông Nguyễn Xuân Hải - Phó Giám đốc Sở KH&CN Hưng Yên cho biết, Sở đang Dự thảo Đề án “Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây là một cuộc đại cải cách về tư duy quản trị, mà còn là động lực sinh tồn và vị thế chiến lược trên bản đồ quốc gia.
Đề án nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái ĐMST tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026-2030 hoàn thiện nền tảng chính sách và hạ tầng hỗ trợ; tầm nhìn đến năm 2045 hướng đến mục tiêu biến Hưng Yên trở thành Trung tâm ĐMST quy mô quốc tế; đến năm 2050 đặt mục tiêu Hưng Yên trở thành một tỉnh công nghiệp hiện đại, một thành phố thông minh, văn minh và là nơi đáng sống bậc nhất vùng đồng bằng sông Hồng.
Mở ra không gian phát triển mới
Hưng Yên với thế mạnh về công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ logistics và nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển đã tạo nên một không gian ĐMST đa tầng.
Việc triển khai Đề án dựa trên quan điểm vai trò của ĐMST, khởi nghiệp sáng tạo xuyên suốt về chuỗi giá trị từ khoa học đến thị trường. Đây chính là tiền đề để Hưng Yên không còn là một vệ tinh của Hà Nội, mà trở thành đầu tàu ĐMST của khu vực phía Bắc.
Hình thành hệ sinh thái ĐMST tại Hưng Yên hướng tới mục tiêu tạo dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm mới, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, thu hút nhân tài và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Đồng thời, hệ sinh thái này gắn chặt với định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số (CĐS) phát triển kinh tế số và tăng trưởng xanh của tỉnh.
Từ "Quản lý" sang "Kiến tạo": Sự dịch chuyển của trục tư duy
Ông Hải cho biết, điểm sáng nhất trong Đề án ĐMST của Hưng Yên chính là sự chuyển dịch mạnh mẽ của mô hình quản trị. Chính quyền tỉnh xác định vai trò là "Kiến trúc sư trưởng".
Mô hình chính quyền hai cấp (Tỉnh – Xã) áp dụng từ tháng 7/2025 là một đột phá về thể chế. Với hơn 1.060 nhiệm vụ được phân cấp. Điều này đòi hỏi chính quyền cấp xã, phường phải thay đổi hoàn toàn phương thức hoạt động, từ quản lý hành chính sang phục vụ và kiến tạo.
Vai trò của cấp xã, phường đối với ĐMST thể hiện qua việc tạo môi trường thuận lợi nhất cho các dự án khởi nghiệp tại địa phương. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho người dân và doanh nghiệp - một nhiệm vụ vốn được coi là khó nhất - đã được môt số xã, phường triển khai thành công ngay từ những ngày đầu vận hành mô hình mới. Sự chủ động này giúp các nhà đầu tư nhanh chóng có mặt bằng sản xuất, rút ngắn thời gian triển khai các ý tưởng sáng tạo.
Đồng thời, cấp xã, phường cũng là nơi đi đầu trong ứng dụng công nghệ thông tin và CĐS. Với hệ thống 104 Trung tâm Phục vụ HCC cấp xã, phường được đầu tư đồng bộ, người dân và doanh nghiệp có thể giải quyết hồ sơ trực tuyến một cách dễ dàng.
Tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" tại cấp xã, phường đã tạo ra một luồng sinh khí mới, thúc đẩy các sáng kiến đổi mới từ ngay trong cộng đồng dân cư.
Bên cạnh đó, sự nghiệp phát triển ĐMST tại Hưng Yên không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành KH&CN mà là sự hiệp lực của cả hệ thống chính trị. Các sở, ban, ngành và Tổ chức chính trị - xã hội đều có những vai trò cụ thể, đóng góp vào sự thành công chung của hệ sinh thái.
Lấy con người và KHCN làm nhân tố đột phá.
Tỉnh ưu tiên đầu tư ngân sách cho công tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực và điều tra cơ bản về các thế mạnh tiềm năng. Xây dựng các đô thị đại học, các khu kinh tế tự do với cơ chế thử nghiệm (Sandbox) sẽ là thỏi nam châm thu hút các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản trị doanh nghiệp xuất sắc. Đây chính là những "hạt nhân" để lan tỏa tinh thần ĐMST trong cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.
Với ngân sách vững chắc ngay từ đầu năm 2026 (xấp xỉ 6.000 tỷ đồng), tỉnh đã chuyển hóa ý chí chính trị thành sức mạnh tài chính thông qua các gói hỗ trợ cụ thể:
Nghị quyết số 773/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh là một minh chứng điển hình cho vai trò dẫn dắt của chính quyền tỉnh. Chính sách này tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, an ninh mạng và linh kiện điện tử bằng cách hỗ trợ 50% tiền thuê hạ tầng trong các khu, cụm công nghiệp cho các nhà đầu tư trong thời hạn 5 năm.
Chính quyền tỉnh Hưng Yên đóng vai trò là thiết lập các quy hoạch không gian phát triển dựa trên nền tảng KHCN và CĐS. Tỉnh tập trung nguồn lực vào các mũi nhọn đột phá như công nghệ bán dẫn, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Ông Hải nhấn mạnh, Sở KH&CN đóng vai trò hạt nhân điều phối, là cầu nối liên kết giữa "Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp". Khi doanh nghiệp được đặt vào vị trí trung tâm của R&D, hệ sinh thái sẽ tự vận hành và tái tạo năng lượng tăng trưởng.
Không gian sinh tồn mới: Số, Xanh và Biển
Theo ông Hải, trong giai đoạn tới, với mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2035 và là thành phố thông minh vào năm 2045 của Hưng Yên gắn liền với ba từ khóa: Kinh tế số, Kinh tế xanh và Kinh tế biển. Sở KH&CN tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân, kết nối các thành tố trong hệ sinh thái để tạo ra những "kỳ tích" mới trên dòng sông Hồng.
Việc sở hữu đường bờ biển sau khi hợp nhất với Thái Bình đã mở ra cho Hưng Yên một "không gian sinh tồn" mới. Hệ sinh thái ĐMST giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 tích hợp các giải pháp công nghệ biển, kinh tế biển bền vững gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Sự chuyển dịch này yêu cầu hệ sinh thái ĐMST phải mở rộng phạm vi từ công nghiệp chế biến, chế tạo nội địa sang các lĩnh vực như năng lượng tái tạo ngoài khơi, logistics cảng biển và nông nghiệp biển công nghệ cao. Đây là bước đi chiến lược để cụ thể hóa Nghị quyết 30-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng.
Song song đó, hạ tầng số được coi là "hệ mạch máu" của hệ sinh thái. Việc phổ cập 5G, mạng băng rộng và xây dựng các trung tâm dữ liệu tại Phố Hiến, Mỹ Hào sẽ biến Hưng Yên thành một "Thành phố thông minh" thực thụ. Trong không gian đó, mọi hoạt động kinh tế được vận hành dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, blockchain và kinh tế xanh được khuyến khích thử nghiệm thông qua các cơ chế đặc thù (Sandbox) và hạ tầng khu kinh tế tự do. Hướng tới mục tiêu đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 55% và kinh tế số chiếm 35% GRDP vào năm 2030.
Việc xây dựng Hệ sinh thái bám sát Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030 và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST&CĐS quốc gia. Điều này đòi hỏi việc triển khai Đề án sẽ tạo ra một hành lang pháp lý và môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D).
Khát vọng Hưng Yên: Trung tâm ĐMST quốc tế 2045
Nhìn về tương lai, mục tiêu GRDP trên 600.000 tỷ đồng và GRDP bình quân đầu người vượt mức 180 triệu đồng vào năm 2030 là hoàn toàn khả thi nếu hệ sinh thái ĐMST vận hành đúng quỹ đạo.
Đến năm 2045, Hưng Yên trở thành trung tâm ĐMST mang tầm vóc quốc tế, một trong những địa phương dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về kinh tế số và kinh tế tri thức. Tỉnh hoàn thành xây dựng mô hình "Thành phố thông minh - Đô thị đại học - Trung tâm kinh tế biển xanh". Hưng Yên đóng góp quan trọng vào mục tiêu đưa Việt Nam lọt vào nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về ĐMST và CĐS.
Dự thảo Đề án xây dựng hệ sinh thái ĐMST tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045 là một bản quy hoạch mang tính thời đại. Trong kỷ nguyên mới, Hưng Yên hướng tới là một "Hạt nhân sáng tạo" của Việt Nam và khu vực.
