Không chỉ đẩy mạnh xuất khẩu, ngành điện tử cần tạo nhiều hơn giá trị gia tăng, phát triển doanh nghiệp Việt đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
.jpeg)
Trong 7 tháng đầu của năm, xuất khẩu hai nhóm hàng điện tử chủ lực đạt khoảng 125,88 tỷ USD. Sự phát triển nhanh của AI, bán dẫn, máy chủ, trung tâm dữ liệu và thiết bị thông minh đang mở ra cơ hội lớn để Việt Nam thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, đằng sau quy mô xuất khẩu lớn là mức độ phụ thuộc lớn vào linh kiện, vật liệu, thiết bị, công nghệ và nguồn cung từ bên ngoài. Phần giá trị gia tăng do doanh nghiệp Việt Nam tạo ra và nắm giữ vẫn còn hạn chế.
Hạn chế này xuất phát từ một số điểm nghẽn lớn. Đó là công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng; liên kết giữa doanh nghiệp Việt và khu vực FDI chưa đủ sâu. Trong khi đó, nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn với chi phí hợp lý còn khó khăn.
Trên cơ sở những điểm nghẽn trên, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam đề xuất, trước hết cần xây dựng Chương trình phát triển nhà cung cấp điện tử Việt Nam. Các nhóm sản phẩm Việt Nam có tiềm năng phát triển và làm chủ cần được tập trung như cơ khí chính xác, dây cáp và đầu nối, linh kiện điện tử và thiết bị phục vụ AI…
Chính sách hỗ trợ cần được thiết kế theo chuỗi sản phẩm, nhu cầu thị trường, đơn hàng và kết quả đầu ra, tránh phân tán nguồn lực. Hiệu quả được đánh giá bằng số doanh nghiệp đủ năng lực trở thành nhà cung cấp, giá trị hợp đồng ký kết, trình độ công nghệ, chất lượng sản phẩm và tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam.
Thứ hai, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam. Trong đó, khuyến khích các tập đoàn FDI công bố nhu cầu mua hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình lựa chọn và lộ trình phát triển nhà cung cấp trong nước.
Các cơ quan chức năng, hiệp hội và các doanh nghiệp đầu chuỗi phối hợp lựa chọn những doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng để hỗ trợ. Mục tiêu hướng tới là hình thành một thế hệ doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực tham gia trực tiếp, bình đẳng và bền vững vào chuỗi cung ứng toàn cầu
Thứ ba, xây dựng chương trình tài chính hỗ trợ với các sản phẩm tín dụng trung và dài hạn, lãi suất phù hợp cho sản xuất linh kiện, đổi mới công nghệ, tự động hóa, AI công nghiệp và nhà máy thông minh. Khuyến khích tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ trên cơ sở hiệu quả dự án, dòng tiền, phương án kinh doanh, hợp đồng và đơn hàng, giảm sự phụ thuộc tuyệt đối vào tài sản thế chấp.
Thứ tư, xây dựng Đề án kết nối việc làm và cơ sở dữ liệu nhân lực ngành điện tử phục vụ dự báo cung - cầu lao động, đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Cuối cùng, thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành về công nghiệp điện tử và chuỗi cung ứng nhằm kịp thời xử lý các vấn đề liên quan đến vốn, công nghiệp hỗ trợ, thuế, hải quan, nhân lực, quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật và kết nối FDI.
