Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương được khởi động nhằm chuyển hóa tiềm năng của hệ sinh thái có giá trị cao thành nguồn lực đầu tư.
Chương trình do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UNDP, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam triển khai. Thúc đẩy hợp tác carbon xanh dương hướng tới phát triển kinh tế biển bền vững, bao trùm và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thực hiện các cam kết về tăng trưởng xanh, trung hoà carbon và phát triển bền vững, các hệ sinh thái carbon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển được ghi nhận là nguồn lực chiến lược.
Theo đánh giá của các chuyên gia, hệ sinh thái biển - ven biển có khả năng hấp thụ carbon trung bình cao gấp 2 - 4 lần và khả năng lưu trữ tổng thể có thể gấp tới 10 lần so với rừng trên cạn. Đây được xem như lá chắn tự nhiên, giúp bảo vệ cộng đồng ven biển trước các rủi ro khí hậu, hỗ trợ phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh lương thực, bảo tồn đa dạng sinh học…
Những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành các chủ trương, chương trình trọng điểm nhằm bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái biển - ven biển. Tuy nhiên, các sáng kiến liên quan đến carbon xanh dương vẫn còn phân tán trong khi việc huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật còn hạn chế.
Bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh: Carbon xanh dương mang lại nhiều tiềm năng to lớn, song, nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam, vẫn đang trong quá trình tìm hướng chuyển hóa tiềm năng đó thành hệ thống quản trị hiệu quả, đem lại nguồn lực đầu tư cụ thể và triển khai thực chất tại địa phương.
Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương (NBCAP) được triển khai dựa trên Ý định thư ký kết giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF). NBCAP hướng tới việc tạo nền tảng hợp tác đa bên, tăng cường phối hợp liên ngành, chia sẻ kiến thức, huy động nguồn lực tài chính cho quản lý bền vững tài nguyên biển, ven biển.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, việc bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển, tăng cường khả năng chống chịu khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế.
NBCAP không đơn thuần là một sáng kiến mới mà là nền tảng điều phối giữa cơ quan nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng để cùng tháo gỡ những thách thức, khai thác hiệu quả tiềm năng. Các hệ sinh thái ven biển được xác định như một hạ tầng tự nhiên cốt lõi nâng cao khả năng thích ứng, duy trì sinh kế và tăng trưởng bền vững.
Từ cuộc họp khởi động chương trình được tổ chức vào đầu năm 2026, đến nay, hơn 350 tổ chức và chuyên gia đến từ các cơ quan nhà nước, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương đã tham gia NBCAP. Con số này không chỉ thể hiện sự quan tâm của cộng đồng mà góp phần hình thành nền tảng chia sẻ tri thức, thúc đẩy hợp tác công - tư, tăng cường liên kết quốc tế nhằm nhân rộng các giải pháp và tạo điều kiện thuận lợi cho các sáng kiến carbon xanh dương tại Việt Nam.
Trên thị trường tín chỉ carbon, những năm gần đây, nhiều nhà đầu tư quan tâm và chuyển sang tín chỉ carbon xanh dương - loại tín chỉ carbon chất lượng cao. Bà Phạm Thu Thủy - Đại học Flinders (Australia) cho biết: nhiều nền kinh tế APEC đang điều chỉnh kế hoạch phát triển bền vững của ngành lương thực, du lịch và vận tải nhằm phù hợp hơn với cơ hội từ thị trường carbon xanh dương.
Thị trường này cần được khai mở mạnh mẽ hơn để thu hút đầu tư tư nhân. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tiên tiến và AI được ghi nhận có vai trò giảm chi phí, tăng độ chính xác cho các dự án carbon xanh và hỗ trợ chiến lược phát triển carbon.
