Hơn 30 quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã tung 400 triệu thùng dầu dự trữ, nhưng giá dầu Brent vẫn đang neo ở trên 100 USD/thùng.
Thực hư ra sao?
Hơn 30 quốc gia tại châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á đã thống nhất bơm khoảng 400 triệu thùng dầu ra thị trường nhằm hạ nhiệt đà tăng của giá năng lượng toàn cầu. Dẫn đầu nỗ lực này là IEA, với Hoa Kỳ đóng góp lớn nhất khi xuất 172 triệu thùng từ kho dự trữ dầu chiến lược, tương đương khoảng 43% tổng lượng dầu được huy động.
Đây là đợt giải phóng dầu dự trữ lớn nhất trong lịch sử 50 năm của IEA. Tuy nhiên, động thái này chưa đủ để trấn an thị trường. Kể từ khi IEA công bố kế hoạch tung dầu dự trữ khẩn cấp hôm thứ Tư, giá dầu nhẹ ngọt thế giới đã tăng hơn 17%. Trong khi đó, giá dầu Brent vẫn bị “neo” ở trên mốc 103 USD/thùng.
Theo ông Tamas Varga, chuyên gia phân tích tại công ty môi giới dầu mỏ PVM Oil Associates có trụ sở tại London, lời giải thích cho phản ứng yếu ớt của thị trường khá đơn giản. Các tàu chở dầu vẫn liên tiếp bị tấn công tại Vịnh Ba Tư, trong khi Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới - về cơ bản vẫn bị phong tỏa.
Ông Tom Liles, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách nghiên cứu thượng nguồn tại Rystad Energy, nhận định rằng các biện pháp chính sách khó tạo tác động ngay lập tức. “Cho đến khi hoạt động vận chuyển được khôi phục, những tuyên bố chính sách như vậy sẽ chỉ có tác động hạn chế”, ông nói.
Thoạt nhìn, lượng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp có thể bù đắp khoảng 40 ngày thiếu hụt nguồn cung trên thị trường. Ông Tom Liles từ Rystad Energy cho biết: “Chỉ có một lượng dầu nhất định có thể được tung ra thị trường trong một khoảng thời gian nhất định. Không phải 400 triệu thùng dầu tự nhiên xuất hiện trên thị trường”.
Đơn cử, nếu phân tích kỹ hơn lượng dầu giải phóng từ Mỹ sẽ thấy, nước này giải phóng 172 triệu thùng dầu trong vòng 120 ngày. Điều này tương đương với 1,4 triệu thùng mỗi ngày, chỉ bằng 15% lượng cung bị mất do việc đóng cửa eo biển Hormuz. Phải mất 13 ngày để lượng dầu này được đưa ra thị trường kể từ khi Tổng thống Donald Trump cho phép.
Bên cạnh đó, IEA không nêu chi tiết khi nào các thành viên khác sẽ bắt đầu xả kho dự trữ hoặc với số lượng bao nhiêu. IEA cho biết mỗi quốc gia trong số 32 quốc gia thành viên sẽ quyết định dựa trên hoàn cảnh phù hợp với họ.
Lần gần nhất IEA xả kho dự trữ là sau xung đột Nga - Ukraine năm 2022. Theo Rapidan Energy Group, khi đó các nước thành viên đạt tốc độ xả tối đa khoảng 1,3 triệu thùng/ngày và lần này có thể tăng lên gần 2 triệu thùng/ngày.
Tuy vậy, các nhà phân tích của Bernstein Research cho rằng biện pháp này chỉ giúp giảm nhẹ giá dầu trong thời gian ngắn, chứ không thể giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng nguồn cung.
Rủi ro tiềm ẩn
Ông Tom Liles cho rằng giá dầu có thể tăng đến mức làm suy giảm nhu cầu trước khi việc xả kho dự trữ được triển khai đầy đủ. Theo dự báo của Rystad Energy, nếu xung đột kéo dài hai tháng, dầu Brent có thể tăng lên khoảng 110 USD/thùng vào tháng 4/2026. Trong kịch bản chiến sự kéo dài 4 tháng, giá dầu Brent thậm chí có thể vọt lên 135 USD/thùng vào tháng 6/2026.
Các nước thành viên IEA cũng đối mặt nguy cơ hao hụt đáng kể kho dự trữ. Lượng dầu dự kiến giải phóng 400 triệu thùng tương đương khoảng 33% trong tổng số 1,2 tỷ thùng dự trữ của các nước thành viên. Riêng Hoa Kỳ dự định tung ra 172 triệu thùng, tương đương khoảng 41% trong tổng số 415 triệu thùng hiện có trong kho dự trữ dầu chiến lược.
Nỗ lực của IEA cũng không giải quyết được việc khoảng 20% lượng khí hóa lỏng (LNG) xuất khẩu toàn cầu không thể tiếp cận thị trường do Eo biển Hormuz bị phong tỏa. LNG là khí tự nhiên được làm lạnh thành dạng lỏng để vận chuyển bằng tàu, chủ yếu dùng cho phát điện và sưởi ấm.
