Dù thua lỗ nhưng ngân sách đầu tư vẫn tăng, khó hình dung ra được ô tô Trung Quốc của ngày mai sẽ ra sao.
Hiệp hội Ô tô Du lịch Trung Quốc (CPCA) cho biết, doanh số ô tô du lịch bán tại thị trường nội địa dự kiến giảm còn 18,5 triệu xe trong năm 2026, thấp hơn đáng kể so với con số 23,7 triệu xe của năm 2025.
Tổng công suất thiết kế toàn ngành ô tô Trung Quốc ước tính lên tới 55 triệu xe/năm, nhưng sản lượng thực tế trong năm 2025 chỉ đạt khoảng 35 triệu chiếc. Dư thừa công suất, doanh số giảm và chi phí tăng cao, khiến ngành ô tô Trung Quốc đối mặt với thách thức lớn.
.jpg)
Trong khi đó, theo trang tin CarExpert chuyên về ô tô tại Úc, trả lời câu hỏi của giới tryền thông, ông Zhang Guibing, Chủ tịch Chery Quốc tế cho rằng, có khoảng 90% các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang thua lỗ.
Zhang Guibing cũng bày tỏ lo ngại về chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) ngày càng tăng, trong bối cảnh các hãng xe phải liên tục cải tiến sản phẩm để duy trì sức cạnh tranh. Chi phí R&D một mẫu xe thế hệ mới hiện nay cao hơn trước rất nhiều. Nếu như trước kia ô tô chủ yếu thiên về cơ khí, nay lại phải tích hợp vô số công nghệ mới. Điều này đẩy các hãng xe vào một nghịch lý, doanh nghiệp ngày càng thua lỗ nhưng vẫn buộc phải tăng ngân sách đầu tư. Chính Zhang Guibing cũng chưa hình dung ra được chiếc xe của ngày mai ra sao.
Vấn đề Zhang Guibing lo ngại không phải mới xuất hiện mà đã tồn tại từ lâu trong ngành ô tô Trung Quốc. Tình trạng mở rộng quy mô sản xuất ồ ạt, trong khi các nhà máy hoạt động dưới công suất và “cuộc chiến giá” diễn ra gần 4 năm qua, đã làm nhiều hãng xe kiệt quệ. Dù vậy, họ vẫn phải liên tục cập nhật sản phẩm mới để vượt lên trước đối thủ.
Để giảm ngân sách đầu tư, cách làm của đa số các hãng xe Trung Quốc là sao chép lẫn nhau. Tình trạng sao chép công nghệ, thiết kế và "đồng hóa" diễn ra rất phổ biến trong ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, đặc biệt là phân khúc xe năng lượng mới. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng sao chép, bắt chước, để giảm chi phí nhằm cạnh tranh về giá và thông số kỹ thuật.
Tiếp đến là rút ngắn quá trình phát triển và thử nghiệm sản phẩm. Thời gian để phát triển một mẫu xe mới tại Trung Quốc giờ chỉ còn 18 tháng, giảm một nửa so với trước đây. Các thử nghiệm cũng rất “gấp gáp”. Chẳng hạn thử nghiệm phần mềm có nơi rút từ 4 tháng xuống còn 2 tuần; kiểm chứng độ tin cậy dài hạn của pin, cần từ 18-24 tháng, bị rút xuống còn 12 tháng hoặc ngắn hơn. Điều này khiến cho chất lượng sản phẩm và giá trị của ô tô Trung Quốc đáng báo động.
Bên cạnh đó, chất lượng dịch vụ sau bán hàng của ô tô Trung Quốc cũng bị đặt câu hỏi lớn. Nhiều hãng xe do thua lỗ, do cắt giảm chi phí, đã không chú trọng đúng mức đến dịch vụ sửa chữa.
Ông Aleksandr Pakhomov, Phó Chủ tịch Liên hiệp các cơ sở dịch vụ ô tô CHLB Nga nhận xét: ngành ô tô Trung Quốc đang đi rất nhanh theo hướng “dùng một lần”. Các giải pháp như cụm điều khiển điện tử tích hợp, pin hay giao thức mạng… đều phục vụ một mục tiêu là hạ giá thành. Nhiều mẫu xe Trung Quốc bán tại Nga không có tài liệu sửa chữa, vì các nhà sản xuất vốn không định sửa những chiếc xe này.
Kể từ năm 2022 sau khi các hãng xe phương Tây, Nhật Bản, Hàn Quốc… rút khỏi Nga, ô tô Trung Quốc đã tràn vào lấp chỗ trống. Tuy nhiên, sau thời gian sử dụng việc bảo dưỡng sửa chữa gặp nhiều khó khăn như: thiếu tài liệu hướng dẫn, thiếu phụ tùng thay thế tại chỗ, phải chờ đợi rất lâu.
Tại Việt Nam, ô tô Trung Quốc tràn vào ngày càng nhiều, các mẫu xe đều có nhiều công nghệ và giá bán rất cạnh tranh. Tuy nhiên, chưa hẳn đã mang lại những điều tốt đẹp.
