Xe giá rẻ Trung Quốc tràn ra thế giới, đã khiến ngành công nghiệp ô tô của nhiều quốc gia bị ảnh hưởng và áp dụng các biện pháp ngăn chặn.
Trung Quốc hiện có năng lực sản xuất khoảng 55,5 triệu ô tô mỗi năm nhưng nhu cầu trong nước chỉ khoảng hơn 20 triệu xe, khiến công suất sử dụng chưa đạt tới 50%. Dư thừa công xuất tại các nhà máy ở Trung Quốc, đã thúc đẩy sự bùng nổ trong hoạt động xuất khẩu.
Theo Liên minh châu Âu (EU), số lượng xe hybrid Trung Quốc xuất khẩu vào EU đang tăng nhanh. Trong nửa đầu năm 2026, đã chiếm 14% tổng doanh số phân khúc này tại EU. Dự báo cả năm vào khoảng 800.000 xe. Nếu không có biện pháp hạn chế, xe hybrid Trung Quốc có thể chiếm phần lớn thị trường xe hybrid khu vực. Theo tỏa thuận 2 bên, EU sẽ áp hạn ngạch lên xe hybrid Trung Quốc từ năm 2027, nhằm bảo vệ ngành công nghiệp ô tô và giảm thâm hụt thương mại.
Dù vậy, hạn ngạch vẫn chưa được xác định rõ ràng nhưng chắc chắn sẽ thấp hơn so với con số 800.000 xe. Biện pháp mới được kỳ vọng giúp bảo vệ các hãng xe của EU và thu hẹp thâm hụt thương mại với Trung Quốc.
Hạn ngạch được đề xuất chỉ áp dụng với xe hybrid xuất khẩu từ Trung Quốc, không bao gồm xe Trung Quốc sản xuất tại châu Âu. Tuy nhiên, các hãng xe Trung Quốc đặt nhà máy tại châu Âu sẽ phải chịu các điều kiện ràng buộc chặt chẽ về sản xuất. Không có chuyện nhập toàn bộ linh kiện từ Trung Quốc lắp ráp thành xe bán ra, bởi không mang lại nhiều giá trị.
Xe giá rẻ Trung Quốc tràn ra thế giới, đã khiến ngành công nghiệp ô tô của nhiều quốc gia bị ảnh hưởng và áp dụng các biện pháp ngăn chặn. Tại Đông Nam Á, Malaysia đã ban hành quy định siết chặt hoạt động nhập khẩu ô tô điện nguyên chiếc từ tháng 7/2026. Cụ thể là ấn định giá nhập khẩu xe nguyên chiếc phải đạt mức tối thiểu khoảng 51.000 USD và công suất tối thiểu 180 kW. Quy định này nhằm loại bỏ dòng xe điện cỡ nhỏ, giá rẻ khỏi danh mục nhập khẩu nguyên chiếc, bảo vệ ngành công nghiệp ô tô nội địa.
Ô tô Trung Quốc đang tràn sang Việt Nam. Hiện tại, ô tô con nhập khẩu nguyên chiếc từ Trung Quốc về Việt Nam phải chịu thuế suất 50%, nhưng nếu nhập khẩu bộ linh kiện về lắp ráp thuế suất chỉ dưới 10%. Thị trường tiềm năng, cộng với chênh lệch thuế suất lớn khiến nhiều hãng xe Trung Quốc tính tới việc đầu tư nhà máy tại Việt Nam. Không những thế, ô tô điện còn được Chính phủ ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt mức 3% và miễn lệ phí trước bạ đến hết năm 2030; ô tô hybrid được ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 70% xe xăng, dầu cùng loại.
.jpg)
Hiện đã có một dự án đầu tư sản xuất lắp ráp ô tô của Trung Quốc sắp đi vào hoạt động, một số hãng xe Trung Quốc khác đã lên kế hoạch xây dựng nhà máy tại Việt Nam. Giới chuyên môn lo ngại, Trung Quốc có thể đẩy tình trạng dư thừa sang Việt Nam, dưới dạng các dự án FDI lắp ráp giản đơn. Tức là đầu tư nhà máy lắp ráp ô tô, rồi nhập khẩu bộ linh kiện SKD, CKD về lắp ráp. Qua đó hưởng ưu đãi, bán phá giá chiếm lĩnh thị trường. Ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển ngành công nghiệp ô tô trong nước.
Vì vậy, cần xem xét kỹ và kiểm soát chặt các dự án FDI ô tô mới. Nâng cao quy định về điều kiện sản xuất lắp ráp ô tô, yêu cầu phải có đầy đủ các công đoạn tạo giá trị gia tăng trong nước, phải bắt đầu từ sản xuất linh kiện rời, cam kết phát triển chuỗi cung ứng tại chỗ, với sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam.
Thay đổi cách thức ưu đãi, thiết kế các chính sách theo hướng gắn quyền lợi doanh nghiệp được hưởng với hiệu quả đầu tư sản xuất, hoạt động nghiên cứu phát triển, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng tại chỗ. Nếu chỉ lắp ráp giảm đơn cần thu hồi những ưu đãi.
