Việt Nam vừa chủ động thích ứng với biến động từ bên ngoài, vừa đẩy nhanh cải cách để khơi thông các động lực nội tại, duy trì đà tăng trưởng bền vững.
Các chuyên gia từ các định chế tài chính lớn đều nhận định, với khả năng chống chịu ngày càng được củng cố, Việt Nam tiếp tục nổi bật là nền kinh tế năng động của khu vực. Tuy nhiên, trong bối cảnh bên ngoài đang thay đổi đáng kể, để đạt được mục tiêu tăng trưởng, yếu tố then chốt với Việt Nam là kiểm soát rủi ro, “nuôi dưỡng” và khơi thông các động lực tăng trưởng bền vững.
Tại buổi công bố báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam, bà Mariam J.Sherman - Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, Campuchia và Lào nhấn mạnh: Việt Nam bước vào giai đoạn 2026 - 2030 với vị thế vững chắc. Việc triển khai chương trình cải cách mạnh mẽ, cải thiện môi trường kinh doanh, mở cửa thị trường vốn và tăng cường đầu tư công tạo tiền đề quan trọng cho tăng trưởng.
Tuy nhiên, thời điểm này, bất định trong thương mại toàn cầu gia tăng cùng các rủi ro địa chính trị. Bà Mariam J.Sherman cho rằng, đó là lời nhắc nhở các nền kinh tế, kể cả những nền kinh tế mạnh cũng phải liên tục thích ứng.
Đối với Việt Nam, thách thức không chỉ làm cho tăng trưởng trở nên năng suất hơn, có khả năng chống chịu tốt hơn, bao trùm hơn mà còn quản lý những rủi ro bên ngoài và những điểm yếu trong nước.
Trước đó, ông Nguyễn Bá Hùng - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cũng lưu ý đến yếu tố then chốt để Việt Nam đạt được mục tiêu tăng trưởng năm 2026 là kiểm soát rủi ro. Trong đó, rủi ro lớn nhất trước mắt tiếp tục đến từ căng thẳng địa chính trị trên thế giới có thể gây gián đoạn thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng, qua đó khuếch đại bất ổn kinh tế toàn cầu.
Đối mặt với các cú sốc bên ngoài trong những năm qua, nền kinh tế Việt Nam bước đầu cho thấy khả năng chống chịu tương đối tốt. Thế nhưng, theo ông Nguyễn Bá Hùng, rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở biến động mà ở thời gian kéo dài của các cú sốc này. Nếu biến động diễn ra trong ngắn hạn, nền kinh tế có thể hấp thụ và phục hồi nhưng trong trường hợp kéo dài, áp lực có thể lớn hơn nhiều.
Cùng với đó là những rủi ro nội tại của nền kinh tế. Trong đó, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam đề cập đến việc thị trường phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng khiến khả năng phân bổ vốn dài hạn còn hạn chế, đặt ra yêu cầu cấp bách phải phát triển các kênh dẫn vốn thay thế.
Với bối cảnh trên, các chuyên gia cho rằng, trong thời gian tới, Việt Nam vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa chủ động thích ứng với những biến động ngày càng phức tạp từ bên ngoài. Đồng thời đẩy nhanh cải cách để khơi thông các động lực nội tại.
Nhấn mạnh các chính sách của Việt Nam hiện đang đi đúng định hướng nhưng chuyên gia của WB tại Việt Nam cho rằng, quá trình chuyển đổi cơ cấu và quản lý kinh tế vĩ mô phải được thúc đẩy đồng thời. Nền kinh tế đang chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào xuất khẩu và tín dụng sang mô hình dựa trên năng suất và sự phát triển của khu vực tư nhân.
Quá trình chuyển dịch này đang diễn ra trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, kế hoạch đầu tư công có quy mô chưa từng có cùng các cải cách hành chính sâu rộng. Vì vậy, quản lý các cú sốc ngắn hạn đồng thời đặt nền móng cho khả năng chống chịu dài hạn không phải là một sự đánh đổi mà là hai yêu cầu song hành.
Với quan điểm đó, trong khuyến nghị chính sách với Việt Nam, chuyên gia của WB tại Việt Nam nhấn mạnh: điểm khởi đầu là ổn định kinh tế vĩ mô; xử lý thách thức về thực thi và nguồn vốn của kế hoạch đầu tư công với danh mục đầu tư dự kiến khoảng 320 tỷ USD. Để hiện thực hóa lợi ích tăng trưởng từ kế hoạch này, Việt Nam cần thẩm định dự án chặt chẽ, phối hợp hiệu quả giữa các cấp chính quyền và quản trị vững mạnh. Đồng thời, các cơ chế tăng cường tín dụng và chia sẻ rủi ro có thể là một hướng đi thực tiễn để thu hút đầu tư tư nhân.
Bên cạnh đó, hệ thống tài chính cần thay đổi để hỗ trợ kế hoạch này. Giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và mở rộng thị trường vốn, trong đó nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển sâu rộng thị trường trái phiếu doanh nghiệp góp phần chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa dạng và có khả năng chống chịu tốt hơn.
Đại diện ADB tại Việt Nam cũng khuyến nghị trọng tâm điều hành trong thời gian tới cần chuyển mạnh sang củng cố nền tảng tăng trưởng, đồng thời nâng cao năng lực ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Trước hết, ưu tiên hàng đầu là phát triển nội lực của nền kinh tế với trọng tâm là cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và phát triển thị trường tài chính. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là động lực tăng trưởng mang tính dài hạn, giúp nền kinh tế giảm phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
Ngoài ra, cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với những rủi ro. Việc chuẩn bị sớm các phương án điều hành sẽ giúp giảm thiểu tác động lan tỏa đến sản xuất, thương mại và tâm lý thị trường.
