Việc tháo gỡ dứt điểm các nút thắt pháp lý, khơi thông nguồn vốn hàng tỷ USD đang bị đóng băng cùng sự đồng hành sát sao từ hệ thống ngân hàng chính là "chìa khóa" cốt lõi để khôi phục niềm tin thị trường.
Tại phiên Tọa đàm chuyên sâu về thị trường bất động sản diễn ra tại TP HCM mới đây, các chuyên gia kinh tế, lãnh đạo hiệp hội, doanh nghiệp và ngân hàng đã thảo luận về các giải pháp tháo gỡ khó khăn, khơi thông dòng vốn và định hướng phát triển bền vững cho thị trường bất động sản trong thời gian tới.
Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 4.000 dự án bất động sản đang gặp tắc nghẽn gây ra sự lãng phí tài nguyên to lớn và thiệt hại nặng nề cho các doanh nghiệp lẫn nền kinh tế. Tổng số vốn đắp chiếu tại các dự án này sau khi được rà soát lại ghi nhận ở mức hơn 3 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 100 tỷ USD. Khoảng 70 - 80% vướng mắc xuất phát từ sự xung đột, chồng chéo của hệ thống pháp luật.
Tuy nhiên, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, Chính phủ và Quốc hội trong 2 năm qua, khoảng 1.000 dự án đã được tháo gỡ thủ tục. Việc giải tỏa được khoảng 50 tỷ USD nguồn vốn đóng băng này hứa hẹn sẽ tạo ra dòng chảy kinh tế rất mạnh. PGS. TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, trao quyền cho các địa phương tự xử lý các dự án quy mô nhỏ và vừa sẽ giúp khơi thông dòng vốn nhanh hơn.
Đồng quan điểm, TS Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh doanh; Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia, phân tích rằng đất nền bỏ trống không được tính vào tài sản tạo ra giá trị, chỉ khi được đầu tư xây dựng công trình khai thác mới trở thành tài sản đầu tư thực sự. Quốc hội đã ban hành các quy định tháo gỡ thủ tục nhằm biến các lô đất chưa đủ thủ tục hoặc đang bị tắc nghẽn thành đất đầu tư để tăng nguồn cung. Mặc dù thanh khoản tín dụng vừa qua còn hạn chế, khi mặt bằng lãi suất giảm thấp và thanh khoản phục hồi, xu hướng bất động sản dòng tiền sẽ phát triển mạnh mẽ.
Đánh giá về tác động của dòng vốn ngoại, TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), cho rằng dòng vốn FDI thế hệ mới đang thúc đẩy sự thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và kinh tế số. Điển hình như Bình Dương (cũ), địa phương đang định hướng trở thành thủ phủ công nghiệp và trung tâm tăng trưởng của vùng. Sự gia tăng của dòng vốn FDI đòi hỏi phải phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng đô thị, dịch vụ, thương mại và logistics quanh các khu công nghiệp, mở ra cơ hội bứt phá cho bất động sản khu vực vệ tinh.
Về trách nhiệm xây dựng hạ tầng kết nối đối với các lô đất lớn bỏ hoang nhiều năm tại các đô thị lớn, TS Nguyễn Văn Đính thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân do kẽ hở pháp lý giai đoạn trước dẫn đến tình trạng phân lô bán nền tràn lan và việc các chủ đầu tư găm đất chờ thị trường, gây ra lãng phí quỹ đất và bức xúc dư luận tại nhiều địa phương như Hà Nội, TP HCM hay Lâm Đồng.
TS Lê Xuân Nghĩa làm rõ thêm rằng doanh nghiệp chỉ chịu trách nhiệm làm đường nội bộ trong dự án, còn các tuyến đường giao thông kết nối đối ngoại thuộc trách nhiệm đầu tư của Nhà nước, trừ một số tập đoàn lớn tự bỏ vốn triển khai.
Đối với công tác quản lý đô thị, các chuyên gia đánh giá cao việc Hà Nội đang đi đầu trong áp dụng Luật Thủ đô để tái thiết đô thị, chấp nhận giải tỏa quyết liệt và điều chỉnh quy hoạch với tầm nhìn 100 năm. TP HCM cũng đang hướng tới việc xin các cơ chế đặc thù tương tự để giải quyết dứt điểm các nút thắt hạ tầng và thu hồi các dự án chậm tiến độ.
Phân tích về tình trạng dòng vốn giảm ở cả hai chiều huy động và tín dụng, các chuyên gia chỉ ra nhiều nguyên nhân cốt lõi như sự thận trọng của ngân hàng trong kiểm soát rủi ro, thanh khoản tín dụng bị bó hẹp, lượng vốn khổng lồ bị đóng băng tại các dự án vướng pháp lý và việc thị trường đang nằm trong nhịp điều chỉnh tự nhiên dự báo kéo dài thêm 1 đến 1,5 năm.
Đại diện ngân hàng, bà Trần Nguyệt Quỳnh Hoa, Giám đốc Phát triển Kinh doanh BIDV Home, chia sẻ bản chất không phải là ngân hàng siết tín dụng cơ học mà là tăng cường kiểm soát rủi ro, phụ thuộc vào tình hình huy động vốn thực tế. Nhằm hỗ trợ thị trường, ngân hàng cũng triển khai các gói tín dụng có mức lãi suất ưu đãi thấp hơn thông thường.
Việc tháo gỡ dứt điểm các nút thắt pháp lý, khơi thông nguồn vốn hàng tỷ USD đang bị đóng băng cùng sự đồng hành sát sao từ hệ thống ngân hàng chính là "chìa khóa" cốt lõi để khôi phục niềm tin thị trường. Khi các vướng mắc về cơ chế được giải quyết, hạ tầng giao thông kết nối được hoàn thiện, thị trường bất động sản Việt Nam sẽ sớm vượt qua giai đoạn điều chỉnh để bước vào một chu kỳ phát triển mới an toàn, minh bạch và bền vững hơn.
