Chiến lược thúc đẩy ngành du lịch Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững thông qua việc cân bằng giữa số lượng và chất lượng, kích cầu chi tiêu.
Du lịch Việt Nam đang đứng trước thời điểm đặc biệt khi lượng khách phục hồi mạnh, hạ tầng tiếp tục được đầu tư, chính sách thị thực ngày càng thông thoáng.
Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam đã đón gần 13,92 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ; khách nội địa đạt khoảng 98 triệu lượt và tổng thu du lịch khoảng 675 nghìn tỷ đồng. Theo định hướng, giai đoạn 2026–2027 là thời điểm bản lề để chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng, chạy theo số lượng khách, sang chiều sâu, trong đó giá trị, tính xanh, thông minh và bản sắc văn hóa trở thành những thước đo cốt lõi.
Tuy nhiên, vấn đề ngành du lịch đặt ra trong giai đoạn phát triển mới không còn đơn thuần là “Việt Nam sẽ đón được bao nhiêu khách?”, mà là “Mỗi du khách sẽ ở lại bao lâu, chi tiêu bao nhiêu và nhận được giá trị gì từ điểm đến Việt Nam?”.
Theo số liệu thống kê, chi tiêu bình quân của khách quốc tế hiện được xác định ở khoảng 1.200–1.400 USD/lượt, khách nội địa khoảng 2,4–2,6 triệu đồng/lượt. Trong khi đó, khoảng 70% thị phần khách quốc tế vẫn đến từ các thị trường Đông Bắc Á gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan; các thị trường có khả năng chi trả cao như Trung Đông, Bắc Âu, Bắc Mỹ, Úc cùng các thị trường mới nổi vẫn còn tỷ trọng khiêm tốn. Giới chuyên gia cho rằng “lượng” đã có nhưng “giá trị” chưa tăng tương xứng.
Bà Đỗ Cẩm Thơ - Trưởng phòng Kế hoạch Tài chính, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho hay đến năm 2030 Việt Nam hướng tới 45–50 triệu lượt khách quốc tế, 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu du lịch 80–90 tỷ USD. Cùng với đó, hạ tầng lưu trú đạt khoảng 1,5 triệu buồng và du lịch tạo ra khoảng 5,8 triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp.
“Với khách quốc tế, Việt Nam sẽ vừa củng cố các thị trường truyền thống Đông Bắc Á và ASEAN, vừa mở rộng chiều sâu tại châu Âu, Bắc Mỹ, Úc và các thị trường có khả năng chi trả cao, lưu trú dài. Đáng chú ý là Ấn Độ, các quốc gia vùng Vịnh (GCC), Liên bang Nga và thị trường khách Hồi giáo được xác định là những dư địa mới cần có chiến lược tiếp cận bài bản”, bà Thơ cho hay.
Với thị trường nội địa, các chuyên gia cho rằng cần chuyển từ “kích cầu số lượng” sang “kích cầu chi tiêu”. Thay vì chỉ giảm giá để kéo thêm khách, sản phẩm du lịch cần hướng tới những nhu cầu có giá trị cao hơn như nghỉ dưỡng cuối tuần 2–3 ngày, MICE cao cấp, nghỉ dưỡng gia đình và kinh tế ban đêm.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu yêu cầu tăng cường liên kết hệ sinh thái du lịch trên cả nước. Theo ông Siêu, du lịch ngày nay có mối quan hệ ngày càng chặt chẽ với công nghệ, tài chính, vận tải, thương mại điện tử, truyền thông, chăm sóc sức khỏe, năng lượng và nhiều lĩnh vực khác.
“Một khách sạn không thể nâng cao trải nghiệm chỉ bằng việc mua thêm một phần mềm; doanh nghiệp công nghệ cũng khó tạo ra giải pháp hiệu quả nếu không hiểu những bài toán thực tế của người vận hành. Do đó, trải nghiệm du khách cần trở thành điểm quy chiếu chung để công nghệ, dịch vụ và con người kết nối với nhau”, ông Hà Văn Siêu nhấn mạnh.
Cũng theo ông Siêu, giai đoạn phát triển tiếp theo của du lịch Việt Nam không thể chỉ dựa vào việc có thêm công nghệ mới. Quan trọng hơn là khả năng kết nối công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ và con người trong một hệ sinh thái lấy trải nghiệm du khách làm trung tâm.
“Khi những yếu tố đó được liên kết hiệu quả, công nghệ mới có thể chuyển từ một công cụ hỗ trợ thành động lực nâng cao năng suất; đổi mới sáng tạo mới có thể chuyển thành giá trị thực tế; và sự phát triển của từng doanh nghiệp mới có thể đóng góp vào năng lực cạnh tranh chung của điểm đến”, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nói thêm.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Mạnh Phước - Đồng sáng lập và Giám đốc điều hành The Outbox Company đề xuất cần có giải pháp cân bằng giữa số lượng và chất lượng. Theo ông Phước, đối với đặc thù du lịch Việt Nam, không nên lựa chọn giữa tăng số lượng hay tăng chất lượng mà phải làm một cách cân bằng.
“Tăng trưởng số lượng phòng nghỉ dưỡng ở Việt Nam đang lớn nhất Đông Nam Á, tạo ra áp lực bắt buộc phải tăng trưởng số lượng khách để lấp đầy phòng trống. Đồng thời, nếu chỉ chạy theo số lượng mà không bảo đảm chất lượng nguồn khách sẽ dẫn đến việc các khách sạn phải hạ giá phòng để lấp đầy công suất, dẫn đến cuộc cạnh tranh gay gắt về giá”, ông Phước cảnh báo.
Ngoài ra, ông Đặng Mạnh Phước cũng lưu ý rằng du lịch không phải là ngành không có giới hạn, cần lưu ý đến sức tải của điểm đến khi dân số cơ học vẫn tăng và lượng khách du lịch cũng tăng. Về chi tiêu, phần lớn chi tiêu của khách quốc tế đến Việt Nam hiện nay là dành cho lưu trú, trong khi chi tiêu cho trải nghiệm, ăn uống và mua sắm đang ít hơn rất nhiều so với các quốc gia lân cận.
Theo các chuyên gia, để tránh tình trạng cạnh tranh phá giá và tận dụng tối đa công suất phòng, Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường quốc tế và tập trung thu hút nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao. Bên cạnh đó, việc quy hoạch lại các điểm đến và phát triển hệ sinh thái dịch vụ phong phú như ẩm thực, mua sắm và giải trí là điều thiết yếu.
