Khoa học, công nghệ và kinh tế số đang mở thêm không gian hợp tác Việt Nam - Australia, từ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo tới những kết nối thanh toán và dịch vụ xuyên biên giới.
Diễn đàn Hợp tác Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Giáo dục - Đào tạo Việt Nam - Australia (Tech Connect) vừa diễn ra tại Sydney trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Sự kiện diễn ra hơn hai năm sau khi Việt Nam và Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2024. Nếu thương mại, đầu tư và giáo dục đã tạo nên nền tảng bền vững cho quan hệ kinh tế hai nước trong nhiều năm, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được kỳ vọng trở thành một động lực mới.
Tại Tech Connect, các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược, nghiên cứu và đào tạo nhân lực được đặt trong chương trình hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà đầu tư hai nước.
Đây cũng là những lĩnh vực có khả năng bổ sung cho thế mạnh của mỗi nền kinh tế. Australia sở hữu hệ thống nghiên cứu và giáo dục đại học phát triển, nguồn vốn và năng lực công nghệ cao. Việt Nam có thị trường gần 100 triệu dân, nền kinh tế số phát triển nhanh và nhu cầu lớn về công nghệ, hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT), tổng thương mại hàng hóa và dịch vụ hai chiều đạt khoảng 30 tỷ AUD trong năm 2025. Trong sáu tháng đầu năm 2026, số liệu phía Việt Nam cho thấy kim ngạch hai chiều đạt khoảng 8,1 tỷ USD, tăng gần 22% so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu của Việt Nam sang Australia đạt khoảng 3,8 tỷ USD, tăng hơn 25%.
Hai nước đang hướng tới mục tiêu đưa thương mại song phương lên 20 tỷ USD, đồng thời tăng gấp đôi đầu tư hai chiều.
Cơ cấu thương mại lâu nay vẫn dựa nhiều vào những lĩnh vực có tính bổ sung truyền thống như năng lượng, nguyên liệu, nông nghiệp, hàng chế biến và dịch vụ giáo dục. Việc mở rộng hợp tác sang khoa học, công nghệ và kinh tế số có thể giúp quan hệ kinh tế hai nước phát triển thêm những dòng thương mại và đầu tư có giá trị gia tăng cao hơn.
Australia và Việt Nam đang thúc đẩy hợp tác về công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực. Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam được ra mắt năm 2025 với các chương trình liên quan tới trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, vệ tinh và công nghệ lượng tử. Chương trình Aus4Innovation cũng tiếp tục hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Tech Connect lần này đưa thêm doanh nghiệp và dòng vốn tư nhân vào quá trình đó, qua việc kết nối hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thương mại hóa công nghệ và thị trường.
Một lợi thế của quan hệ Việt Nam - Australia là mức độ kết nối ngày càng lớn giữa người dân hai nước.
Điều tra dân số Australia năm 2021 ghi nhận khoảng 335.000 người khai có nguồn gốc Việt Nam, trong đó gần 258.000 người sinh tại Việt Nam. Cộng đồng này tạo nên những mối liên hệ thường xuyên về gia đình, giáo dục, du lịch, đầu tư và kinh doanh giữa hai quốc gia.
Du lịch hai chiều cũng đang tăng nhanh. Australia hiện là một trong những thị trường quan trọng của du lịch Việt Nam. Cùng với lượng người Việt sinh sống, học tập và làm việc tại Australia, sự gia tăng đi lại giữa hai nước tạo ra nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ số xuyên biên giới.
Nền tảng đó tạo ra cơ hội cho những thị trường mới, điển hình như thanh toán là một trong những lĩnh vực dễ nhìn thấy nhất.
Việt Nam đã trở thành một thị trường thanh toán số phát triển nhanh trong khu vực, với sự phổ biến của chuyển khoản tức thời, ứng dụng ngân hàng và QR. Song song với đó là nhu cầu chuyển tiền quốc tế, thanh toán du lịch, học phí và các giao dịch thương mại xuyên biên giới.
Quy mô dòng tiền này không nhỏ. World Bank từng dự báo lượng kiều hối vào Việt Nam khoảng 15 tỷ USD trong năm 2025. Riêng TP.HCM nhận hơn 10,3 tỷ USD kiều hối trong năm này.
Chi phí giao dịch vẫn là một vấn đề lớn của thị trường chuyển tiền quốc tế. Dữ liệu của World Bank cho thấy mức phí chuyển tiền trung bình toàn cầu vẫn trên 6% giá trị giao dịch. Điều này tạo dư địa cho các ngân hàng, công ty thanh toán và fintech phát triển những mô hình kết nối trực tiếp hơn giữa các thị trường có dòng người và dòng tiền lớn.
Một trong những thỏa thuận được ký tại Tech Connect ngày 10/8 cho thấy sự giao thoa ngày càng rõ giữa tài chính số và các ngành dịch vụ.
Công ty EzyRemit và nền tảng EzyWallet đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Saigontourist Group nhằm nghiên cứu các mô hình kết nối giữa thanh toán số và hệ sinh thái du lịch.
Theo thỏa thuận, hai bên sẽ nghiên cứu khả năng tích hợp giải pháp thanh toán số của EzyWallet vào hệ sinh thái dịch vụ của Saigontourist; kết nối mạng lưới khách hàng tại Australia và các thị trường quốc tế với các sản phẩm du lịch; đồng thời nghiên cứu các chương trình thanh toán, khách hàng thân thiết và những dịch vụ gia tăng dành cho người sử dụng.
Hướng hợp tác này phản ánh một thay đổi rộng hơn trong ngành du lịch. Thanh toán ngày càng trở thành một phần của toàn bộ hành trình khách hàng, từ đặt dịch vụ, di chuyển, lưu trú đến chi tiêu tại điểm đến. Với các tuyến du lịch quốc tế có lượng khách tăng nhanh, khả năng kết nối thanh toán thuận tiện có thể hỗ trợ cả doanh nghiệp du lịch và người tiêu dùng.
Điểm đáng chú ý cũng nằm ở chính dòng người giữa hai nước. Khách du lịch, sinh viên, cộng đồng người Việt tại Australia và các doanh nghiệp hoạt động giữa hai thị trường đều cần những dịch vụ tài chính có khả năng hoạt động xuyên biên giới. Khi quy mô các nhóm này tăng lên, thị trường cho các sản phẩm thanh toán và dịch vụ số đi kèm cũng mở rộng.
Thanh toán số chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh hợp tác công nghệ Việt Nam - Australia đang được mở rộng.
Phía sau các giao dịch tài chính là một hệ sinh thái lớn hơn gồm dữ liệu, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử, du lịch số, công nghệ tài chính và đào tạo nhân lực. Đây đều là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân có thể đóng vai trò ngày càng lớn bên cạnh các chương trình hợp tác giữa hai chính phủ.
Chính sự kết nối này có thể tạo thêm chiều sâu cho quan hệ kinh tế song phương. Một kết quả nghiên cứu có thể trở thành sản phẩm thương mại. Một chương trình đào tạo có thể cung cấp nhân lực cho doanh nghiệp công nghệ. Một nền tảng thanh toán có thể hỗ trợ du lịch, thương mại và dòng tiền giữa hai quốc gia.
Với thương mại song phương đã đạt quy mô hàng chục tỷ AUD, thách thức tiếp theo là mở rộng giá trị được tạo ra trên mỗi kết nối kinh tế.
Việc đẩy mạnh hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục cho thấy hai nước đang tìm kiếm một lớp động lực mới cho quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Những thỏa thuận giữa các doanh nghiệp tại Tech Connect, dù bắt đầu từ những lĩnh vực cụ thể như thanh toán và du lịch, có thể trở thành những mắt xích trong quá trình đó.
Nếu thương mại truyền thống tạo nên quy mô cho quan hệ Việt Nam - Australia trong hai thập kỷ qua, kinh tế số có thể mở thêm không gian tăng trưởng cho giai đoạn tiếp theo.
