Cho đến nay, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng xung đột tại Trung Đông sẽ không đẩy nền kinh tế toàn cầu vào suy thoái hoàn toàn dù mức độ tác động đang lớn dần.
Cuộc xung đột tại Trung Đông đang bắt đầu gây tác động rõ rệt đến các nền kinh tế lớn trên toàn cầu. Theo các khảo sát doanh nghiệp công bố hôm thứ Ba vừa qua, giá năng lượng tăng vọt cùng với mức độ bất định gia tăng đang làm suy giảm hoạt động kinh tế và đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao.
Kết quả sơ bộ từ các bảng điều tra gửi tới các nhà quản lý thu mua tại doanh nghiệp ở Mỹ, châu Âu và Nhật Bản được xem là bức tranh toàn diện nhất cho đến nay về tác động kinh tế của cuộc xung đột vốn đã khiến một phần lớn nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn vô thời hạn.
Sự leo thang của giá dầu, khí đốt và các sản phẩm liên quan đang tạo ra “cú đòn kép” đối với các nền kinh tế toàn cầu khi vừa làm gia tăng lạm phát, vừa kìm hãm tăng trưởng.
Không chỉ gây khó khăn cho các nhà lãnh đạo các quốc gia, tình hình này còn buộc nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới phải tính đến việc thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát áp lực tăng giá hàng hóa.
Tại 21 quốc gia sử dụng đồng euro, tăng trưởng khu vực tư nhân gần như chững lại trong tháng này khi các doanh nghiệp ghi nhận thời gian giao hàng kéo dài hơn và dự báo chi phí đầu vào tăng - những yếu tố mà họ có thể sẽ chuyển sang cho người tiêu dùng.
S&P Global cho biết chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) tổng hợp sơ bộ của khu vực đồng euro đã giảm xuống mức thấp nhất trong 10 tháng, còn 50,5 điểm trong tháng 3, thấp hơn kỳ vọng và giảm so với mức 51,9 của tháng 2.
Trong các số liệu theo từng quốc gia, niềm tin kinh doanh của các doanh nghiệp Pháp đã giảm mạnh, trong khi tăng trưởng khu vực tư nhân của Đức chậm lại xuống mức thấp nhất trong ba tháng.
Ông Chris Williamson, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách mảng doanh nghiệp tại S&P Global Market Intelligence, nhận định rằng các số liệu của khu vực đồng euro đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về đình lạm, tức tăng trưởng trì trệ và lạm phát gia tăng.
Khảo sát của S&P Global tại Mỹ cũng cho thấy bức tranh tương tự đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới, khi giá năng lượng tăng cao làm dấy lên lo ngại về lạm phát trong bối cảnh niềm tin kinh doanh suy yếu, qua đó báo hiệu triển vọng việc làm trong khu vực tư nhân cũng kém tích cực hơn.
Chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ của Mỹ (Composite PMI Output Index) giảm xuống còn 51,4 điểm trong tháng 3, mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm ngoái, sau khi ở mức 51,9 của tháng 2, đánh dấu hai tháng giảm liên tiếp. Mức sụt giảm trong tháng này chủ yếu đến từ khu vực dịch vụ.
Các nền kinh tế khác trong Nhóm G7 cũng không khả quan hơn. Tại Anh, khảo sát của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tăng trưởng với tốc độ chậm nhất trong 6 tháng, trong khi chi phí đầu vào của ngành sản xuất tăng nhanh nhất kể từ năm 1992.
Trong khi đó, tại Nhật Bản, chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ, kết hợp cả sản xuất và dịch vụ, giảm xuống còn 52,5 điểm trong tháng 3, so với 53,9 điểm của tháng 2, ghi nhận mức tăng chậm nhất trong ba tháng.
Ngoài G7, Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu khoảng 90% dầu thô và gần một nửa nhu cầu khí đốt, chứng kiến tăng trưởng khu vực tư nhân giảm xuống mức thấp nhất trong ba năm vào tháng 3. Chi phí đầu vào tại nước này tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 6/2022, một phần được các doanh nghiệp chuyển sang người tiêu dùng, trong bối cảnh biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Cho đến nay, chưa nhiều nhà kinh tế cho rằng xung đột Trung Đông sẽ đẩy kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái hoàn toàn, dù cú sốc năng lượng do việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, đang ngày càng nghiêm trọng.
“Diễn biến kịch bản phụ thuộc rất lớn vào thời gian kéo dài của xung đột và triển vọng giá năng lượng,” bà Nicola Nobile của Oxford Economics nhận định khi đánh giá tác động đối với khu vực đồng euro.
Dù vậy, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng hệ lụy kinh tế sẽ không chỉ mang tính ngắn hạn, đặc biệt khi cơ sở hạ tầng năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh đã bị hư hại do các cuộc tấn công của Iran nhằm đáp trả các đợt không kích bằng tên lửa của Mỹ và Israel.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tuần trước cũng nhận định còn quá sớm để định lượng đầy đủ tác động của xung đột lên tăng trưởng toàn cầu, nhưng cảnh báo rằng nền kinh tế thế giới đang đối mặt với “mức độ rủi ro suy giảm đáng kể”.
