Theo ông Nguyễn Quang Thuân - FiinGroup, việc huy động vốn xanh hay tài trợ cho các dự án xanh không giúp giảm chi phí lãi suất; mặc dù việc "tô điểm" có thể thu hút nhà đầu tư hơn.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp từ đầu năm đến nay nhìn chung vẫn tập trung phần lớn vào nhóm ngân hàng. Trong đó, do xuất phát từ nhu cầu vốn và thanh khoản, các ngân hàng huy động để tăng bộ đệm vốn nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng, bởi vốn chủ sở hữu hiện tại còn rất mỏng. Về phía các doanh nghiệp, thị trường không sôi động như những năm trước nhưng đang đi vào thực chất hơn, ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch điều hành FiinGroup & FiinRatings nhìn nhận.
Theo ông Nguyễn Quang Thuân, quan sát thị trường cho thấy, hiện đã xuất hiện nhiều lô trái phiếu phát hành với kỳ hạn dài hơn. Đáng chú ý trong đó, bất chấp môi trường lãi suất tiền gửi biến động và ở mức cao, các giao dịch trái phiếu được thiết kế chuẩn mực, minh bạch, có bảo lãnh, xếp hạng tín nhiệm hoặc gắn nhãn trái phiếu xanh vẫn diễn ra thành công.
"Có những lô trái phiếu kỳ hạn 5 năm, 10 năm, thậm chí 20 năm có mức lãi suất cố định khoảng 6-7% vẫn được nhà đầu tư mua vào, bất chấp việc họ có thể gửi tiền với lãi suất 9-12%. Lý do là các giao dịch này nhắm vào nhà đầu tư tổ chức, những người muốn có một mức lãi suất cố định để thuận lợi cho việc phân bổ danh mục và quản trị rủi ro dài hạn", ông lý giải.
Tuy nhiên, nói riêng về trái phiếu xanh, trao đổi cùng báo chí bên lề diễn đàn tài chính xanh vừa diễn ra ở TP Hồ Chí Minh, ông Thuân cho rằng thực chất mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 5 đến 10 lô trái phiếu xanh được phát hành với quy mô rất nhỏ, khoảng vài chục triệu USD.
"Chúng ta không có nhiều lắm các lô trái phiếu xanh được phát hành. Đối với các dự án quy mô lớn lên đến hàng trăm triệu hay hàng tỷ USD, tôi khẳng định là chúng ta chưa sẵn sàng", ông nói.
Nhà sáng lập FiinGroup lý giải thêm, nhu cầu đầu tư mang tính tác động và đầu tư xanh của cộng đồng nhà đầu tư quốc tế hiện nay rất lớn và nguồn tiền không hề thiếu. Vấn đề là các dự án của Việt Nam có thể tiếp cận được vốn còn ở quy mô rất nhỏ.
Theo ông, tại thời điểm hiện nay, chúng ta đang chứng kiến nhiều dự án hạ tầng lớn về Metro, đường cao tốc, giao thông, hạ tầng nước, hạ tầng cảng... , thì ngay cả như vậy, việc thiết kế dự án chưa theo kịp.
Cụ thể, đối với nhà đầu tư quốc tế, nếu dự án có các yếu tố TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), họ thường muốn gắn liền với chính công trình đó như trung tâm thương mại hay nhà ga. Việc chuyển lợi nhuận của dự án sang các khu đất khác ở nơi khác sẽ làm gia tăng rủi ro cho dự án.
Chính vì thế, dòng vốn xanh hiện tại chủ yếu được rót vào các dự án quy mô nhỏ như cấp nước hoặc hệ thống cảng nhỏ, trong khi các dự án lớn hầu hết là chưa tiếp cận được.
Nhìn vào hình thức nhà đầu tư nước ngoài đẩy vốn xanh vào Việt Nam, ông cho rằng chủ yếu là thông qua hình thức cho vay lại cho các tổ chức tín dụng trong nước theo một số tiêu chí nhất định. Quá trình này đang diễn ra khá mạnh. Tuy nhiên, để khai thông nguồn vốn xanh cho Việt Nam, chúng ta cần nhiều hơn thế. "Việt Nam cần tạo ra nhiều sản phẩm thị trường hơn, cấu trúc và thiết kế dự án phù hợp hơn để giảm thiểu sự phụ thuộc vào môi trường lãi suất quốc tế (đặc biệt là lãi suất của Fed), từ đó tăng tính hấp dẫn cho dự án', ông Thuân nhấn mạnh.
Theo ước tính của ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Nam Á (Nam A Bank), gần 90% nguồn vốn xanh trong nước được giải ngân qua kênh trung gian là các ngân hàng thương mại. Ngành ngân hàng do đó, cần có vai trò tiên phong nhằm thiết lập và áp dụng một ngôn ngữ chung về chuyển đổi xanh.
Trò chuyện báo chí về thực tiễn tiếp cận tín dụng xanh từ ngân hàng, ông Nguyễn Hoàng Hải - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Kho lạnh Kỷ Nguyên Mới (NECS) cho hay, theo kinh nghiệm của ông, để tiếp cận các định chế tài chính, đặc biệt là nguồn vốn xanh, chúng ta phải có sự chuẩn bị ngay từ đầu. Doanh nghiệp cần hiểu rõ các tiêu chuẩn để có thể tiếp cận được nguồn vốn này. Ví dụ, một trong những tiêu chuẩn quan trọng là ESG và "Sustainability" (yếu tố S trong ESG), hướng tới sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Còn đối với quỹ, ông cho biết khi làm việc với một trong những đơn vị cung cấp nguồn quỹ tài chính khí hậu, ông nhận thấy quá trình thực sự không hề đơn giản. Nếu một doanh nghiệp bình thường không có định hướng rõ ràng ngay từ đầu thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn để đáp ứng yêu cầu của các tổ chức đó. Cụ thể là hàng loạt tiêu chí liên quan đến môi trường, khí thải, mức năng lượng và lượng khí CO2 phát thải ra. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn về con người, môi trường làm việc, cũng như cách quản trị minh bạch về số liệu và dữ liệu cũng được yêu cầu rất nghiêm ngặt.
Đại diện doanh nghiệp kho lạnh NECS cũng cho biết nếu đã tiếp cận được và vượt qua các rào cản thẩm định, doanh nghiệp có thể được nhận khoản vay xanh có mức chênh lệch thường dao động trong khoảng từ 2% đến 3% so với giá lãi suất thương mại phổ biến.
"Tôi cho rằng chi phí bỏ ra để đáp ứng các tiêu chí xanh là rất xứng đáng. Nhưng chúng ta không chỉ nên nhìn vào lợi ích từ việc giảm 2% hay 3% chi phí lãi suất, mà quan trọng hơn, việc thực hiện các tiêu chuẩn này sẽ giúp doanh nghiệp huy động được dòng vốn xanh và có động lực phát triển một cách bền vững", ông nói thêm.
