Luật thương mại điện tử được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, hiện đại và phù hợp thực tiễn, tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho kinh tế số.
Luật Thương mại điện tử 2025 là đạo luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, bao gồm 7 chương và 41 điều, với mục tiêu kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Không chỉ tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý, Luật mới còn thể hiện rõ định hướng kiến tạo phát triển khi đặt doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh vào vị trí trung tâm của tiến trình đổi mới. Trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng đa dạng về mô hình, từ bán hàng truyền thống trên sàn, livestream, tiếp thị liên kết đến kinh doanh xuyên biên giới, luật được kỳ vọng sẽ “mở đường” cho các chủ thể mạnh dạn thử nghiệm những cách làm mới, hợp pháp và bền vững.
Theo các chuyên gia, việc luật hóa nhiều mô hình kinh doanh đang vận hành trên thực tế không chỉ giúp doanh nghiệp “danh chính ngôn thuận”, mà còn giảm rủi ro pháp lý, tạo tâm lý yên tâm đầu tư dài hạn cho cả doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh độc lập.
Chia sẻ về những điểm mới trong Luật, bà Lê Thị Hà, Trưởng phòng Quản lý hoạt động Thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, một trong những điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử là phạm vi điều chỉnh được mở rộng đáng kể so với Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP. Theo đó, luật không chỉ điều chỉnh các sàn thương mại điện tử truyền thống, mà còn bao quát nhiều loại hình nền tảng mới, như nền tảng cung cấp dịch vụ số trong lĩnh vực xổ số, bảo hiểm, các nền tảng trung gian thông tin số có yếu tố thương mại.
“Việc mở rộng này được thiết kế theo hướng không gây chồng chéo trong quản lý, bảo đảm phân định rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Thương mại điện tử với các luật chuyên ngành khác, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để quản lý hiệu quả các mô hình kinh doanh mới đang phát triển nhanh trên môi trường số”, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nhận định.
Điểm đáng chú ý là Luật Thương mại điện tử không áp dụng một khuôn mẫu quản lý cứng nhắc cho mọi loại hình, mà lựa chọn cách tiếp cận phân tầng theo mô hình và quy mô nền tảng. Việc phân loại thành nền tảng thương mại điện tử thông thường và nền tảng thương mại điện tử lớn cho phép áp dụng nghĩa vụ pháp lý tương xứng, tránh tạo gánh nặng tuân thủ không cần thiết cho các doanh nghiệp nhỏ, startup và cá nhân kinh doanh.
Theo đó, các chủ thể mới tham gia thị trường có thể linh hoạt lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp với năng lực, từng bước mở rộng quy mô mà không bị “chặn cửa” bởi các yêu cầu quản lý quá cao ngay từ đầu.
Đặc biệt, chuyên gia này nhấn mạnh một điểm mới mang tính định hướng dài hạn là việc Luật Thương mại điện tử lần đầu tiên dành riêng một chương về phát triển thương mại điện tử. Trong đó, Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp và cá nhân tham gia xuất khẩu thông qua thương mại điện tử, phát triển nguồn nhân lực số, ứng dụng công nghệ mới và từng bước chuyển sang các mô hình thương mại điện tử xanh.
Theo đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, với cách tiếp cận vừa “siết” quản lý, vừa “mở” không gian phát triển, Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ quan trọng để lập lại trật tự thị trường, ngăn chặn gian lận thương mại, đồng thời thúc đẩy thương mại điện tử Việt Nam phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
Từ góc độ chuyên gia, PGS, TS Trần Ngọc Mai, Giảng viên Khoa Kinh doanh Quốc tế, Học viện Ngân hàng đánh giá, điểm đáng ghi nhận của Luật Thương mại điện tử 2025 là tinh thần kiến tạo phát triển khi dành nhiều quy định chuyển tiếp và cơ chế hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và startup; đồng thời khuyến khích các mô hình thử nghiệm có kiểm soát, thương mại điện tử xanh và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Cách tiếp cận này phù hợp với Chiến lược phát triển kinh tế số và xã hội số theo Quyết định 411/QĐ-TTg, cũng như Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030, cho thấy sự nhất quán giữa luật chuyên ngành và các định hướng phát triển dài hạn.
Luật Thương mại điện tử 2025 không chỉ nhằm xử lý những bất cập trước mắt, mà hướng tới thiết lập một trật tự thị trường số mới – nơi minh bạch, công bằng và trách nhiệm trở thành những nguyên tắc cốt lõi. Thách thức lớn nhất trong thời gian tới không nằm ở nội dung của luật, mà ở năng lực thực thi, sự phối hợp liên ngành và mức độ ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước.
Theo các chuyên gia, đổi mới mô hình kinh doanh chỉ thực sự bền vững khi được đặt trên nền tảng của niềm tin thị trường. Việc Luật Thương mại điện tử tăng cường các yêu cầu về minh bạch thông tin, xác thực danh tính, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm của nền tảng không nhằm “siết” sáng tạo, mà tạo ra một sân chơi công bằng, nơi các mô hình kinh doanh chân chính có cơ hội phát triển lâu dài. Luật Thương mại điện tử 2025, với cách tiếp cận vừa quản lý, vừa khuyến khích, được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ đỡ thể chế” để doanh nghiệp và cá nhân mạnh dạn đổi mới mô hình kinh doanh, khai thác hiệu quả tiềm năng của kinh tế số Việt Nam trong giai đoạn tới.
