Thương mại điện tử xuyên biên giới mở ra cơ hội xuất khẩu mới, song cần phối hợp chiến lược và chính sách đồng bộ để doanh nghiệp bứt phá.
Theo TS Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương cũng cho biết, xuất khẩu thương mại điện tử là một trong những trụ cột của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030. Trong đó, thương mại điện tử ngày càng có vị thế quan trọng trong việc mở rộng thị trường và đa dạng hóa kênh xuất khẩu.
"Với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, sự tham gia tích cực của các bên liên quan và môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện rõ nét, giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của xuất khẩu thương mại điện tử, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị thương mại toàn cầu”, bà Oanh tin tưởng.
Trên thực tế, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết thêm, năm 2025 ghi nhận nhiều dấu ấn nổi bật của thương mại điện tử Việt Nam. Quy mô thị trường đạt khoảng 31 tỷ USD, lọt Top 10 thế giới và Top 3 ASEAN, tạo nền tảng quan trọng cho xuất khẩu số.
Cơ cấu thị trường cũng chuyển dịch tích cực, từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, khi doanh nghiệp đầu tư bài bản hơn vào vận hành, logistics và marketing số. Xuất khẩu qua thương mại điện tử tăng mạnh 78%, tuy nhiên tổng giá trị vẫn còn khiêm tốn, mới đạt khoảng 4,45 tỷ USD.
Tại các vùng miền, tuyến biên giới phía Bắc (Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh) đã hình thành các khu thí điểm thương mại điện tử xuyên biên giới, giúp giảm thời gian thông quan từ khoảng 24 giờ xuống dưới 4 giờ nhờ hệ thống hải quan điện tử.
Đồng bằng Sông Hồng chiếm khoảng 38% số lượng nhà bán hàng thương mại điện tử xuyên biên giới, tập trung vào hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm công nghiệp nhẹ.
Duyên hải Nam Trung Bộ chiếm khoảng 12%, với thế mạnh là nội thất gỗ và sản phẩm đá mỹ nghệ, tận dụng hệ thống cảng Đà Nẵng và Quy Nhơn...
Theo thống kê, thương mại điện tử đang trở thành động lực tăng trưởng đáng chú ý. Giai đoạn 2024-2029, xuất khẩu trực tuyến ngành nội thất dự kiến tăng khoảng 20% mỗi năm, trong khi ngành thời trang có thể đạt 26% mỗi năm - cao hơn nhiều lần so với xuất khẩu truyền thống.
Khảo sát của Access Partnership năm 2026 cũng ghi nhận 97% doanh nghiệp vừa và nhỏ đánh giá cao vai trò của kênh này trong tương lai, và 96% cho rằng nó giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, khoảng 95% doanh nghiệp cho rằng cần một chiến lược dài hạn riêng cho xuất khẩu thương mại điện tử để vượt qua các rào cản hiện hữu.
Ông Trần Thanh Hải thẳng thắn nêu rõ, thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam vẫn còn nhiều điểm tồn tại như chưa cân đối về thị trường, còn phụ thuộc một số thị trường như Mỹ, EU, Trung Quốc; chưa cân đối về cơ cấu như phụ thuộc vào các sàn thương mại điện tử quốc tế; giá trị gia tăng thấp do thiếu sản phẩm có thương hiệu nội địa, chạn chế về logistic và chi phí...
Từ góc độ là một nền tảng hỗ trợ xuất khẩu trực tuyến hàng đầu thế giới, đại diện Amazon cho biết, doanh nghiệp đã ra mắt dịch vụ Amazon Global Logistics (AGL) tại Việt Nam, cung cấp giải pháp logistics trọn gói giúp doanh nghiệp MSME đơn giản hóa xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời giảm chi phí và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Thông qua Amazon, các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa Việt Nam trong lĩnh vực thời trang và nội thất đã từng bước khẳng định vị thế, xây dựng và phát triển thương hiệu trên thị trường toàn cầu.
Trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030 và Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ tháng 7/2026, khung chính sách cho thương mại điện tử xuyên biên giới đang dần hoàn thiện, được kỳ vọng tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Tuy nhiên, để các chính sách đi vào thực tiễn, yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương trong triển khai, từ đơn giản hóa thủ tục hành chính đến tích hợp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Đồng thời, việc nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, từ kỹ năng vận hành trên nền tảng số đến xây dựng thương hiệu và tuân thủ quy định quốc tế cũng mang tính quyết định.
