Mỹ hoàn thuế quy mô lớn đang tạo cú hích cho thương mại toàn cầu, giúp hạ nhiệt lạm phát và mở lại đơn hàng cho các nền kinh tế xuất khẩu.
Sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ra phán quyết Tổng thống Trump không có quyền áp đặt các khoản thuế nhập khẩu đã được công bố từ ngày 2/4/2026, Nhà trắng bắt đầu chấp nhận đơn xin hoàn thuế từ các doanh nghiệp với tổng số tiền lên đến 166 tỷ USD.
Theo phân tích công bố ngày 10/4 của Citigroup, hàng loạt tập đoàn bán lẻ lớn tại Mỹ được dự báo sẽ nhận các khoản hoàn thuế đáng kể. Cụ thể, Walmart có thể được hoàn thuế khoảng 10,2 tỷ USD, trong khi Target ước tính nhận được 2,2 tỷ USD và Nike khoảng 1 tỷ USD. Ngoài ra, Kohl's được dự báo được hoàn thuế 550 triệu USD, Gap Inc. khoảng 400 triệu USD và Macy's khoảng 320 triệu USD.
Theo một phân tích công bố hồi tháng 1/2026 của Harvard Business School, việc chuyển phần thuế quan sang giá bán lẻ đã góp thêm khoảng 0,76 điểm phần trăm vào chỉ số giá tiêu dùng tại Mỹ đối với toàn bộ rổ hàng hóa tính đến tháng 10/2025.
Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump chưa chịu khuất phục phán quyết của Tòa án - họ tích cực tìm kiếm cơ sở pháp lý khác để đánh thuế. Một trong những phương án được cân nhắc là áp dụng điều 301 của Luật thương mại 1974 - công cụ cho phép Washington nhắm tới các hành vi thương mại bị cho là “phân biệt đối xử” hoặc “không công bằng” từ các đối tác thương mại của Mỹ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết: “Chúng ta đã gặp trở ngại tại Tòa án Tối cao liên quan đến chính sách thuế quan, nhưng sẽ tiến hành các nghiên cứu theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, qua đó tạo cơ sở để đưa thuế quan trở lại mức trước đó ngay từ đầu tháng 7/2026”.
Eugene Laney, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu và nhập khẩu Mỹ, bày tỏ: “Chúng tôi thực sự lo ngại về điều này. Tuy nhiên, ngay cả khi họ triển khai, tôi không cho rằng mức thuế sẽ cao như các biện pháp áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA)”.
Đối với các nền kinh tế xuất khẩu vào Mỹ, việc hoàn thuế mang lại một số hiệu ứng tích cực rõ rệt trong ngắn hạn. Trước hết, sức cạnh tranh của hàng hóa được cải thiện khi các nhà bán lẻ và nhập khẩu lớn như Walmart hay Target được hoàn lại chi phí thuế, qua đó giảm áp lực tăng giá bán.
Điều này giúp hàng nhập khẩu, đặc biệt từ các quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc hay Mexico, trở nên dễ tiêu thụ hơn, nhất là trong các ngành thâm dụng lao động như dệt may, đồ gỗ và điện tử. Đồng thời, biên lợi nhuận được cải thiện cũng tạo động lực để các nhà nhập khẩu nối lại hoặc gia tăng đơn hàng sau giai đoạn bị thu hẹp vì chi phí cao.
Xa hơn, chính sách này có thể góp phần duy trì và tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng mở, khi doanh nghiệp Mỹ ít chịu áp lực phải “nội địa hóa” sản xuất bằng mọi giá, từ đó tiếp tục phụ thuộc vào mạng lưới sản xuất quốc tế mà các nền kinh tế xuất khẩu định hướng như Việt Nam đang hưởng lợi.
Tuy nhiên, triển vọng này vẫn đi kèm rủi ro chính sách đáng kể. Nếu Mỹ chuyển sang sử dụng các công cụ khác như Mục 301 của Đạo luật thương mại 1974, thuế quan có thể quay trở lại dưới hình thức mới, khiến môi trường thương mại thiếu ổn định và buộc doanh nghiệp toàn cầu phải duy trì chiến lược thích ứng linh hoạt.
Ở cấp độ toàn cầu, việc Mỹ hoàn thuế trước hết có tác dụng “giải nén” áp lực giá khi hàng nhập khẩu rẻ hơn, qua đó góp phần hạ nhiệt chỉ số giá tiêu dùng và làm dịu vòng xoáy lạm phát lan tỏa. Quan trọng hơn, khi chi phí giảm, nhu cầu tiêu dùng tại thị trường lớn nhất thế giới được kích hoạt trở lại, kéo theo dòng chảy thương mại quốc tế phục hồi.
