Các chuyên gia kỳ vọng thị trường tài sản số Việt Nam sẽ chính thức bước sang giai đoạn mới từ năm 2026, khi tài sản số được công nhận là một loại tài sản theo quy định pháp luật.
Trong hơn một thập kỷ kể từ khi Bitcoin xuất hiện năm 2008, thị trường tài sản số tại Việt Nam tồn tại trong một trạng thái “nửa sáng, nửa tối”. Dù liên tục nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ chấp nhận tiền mã hóa cao nhất thế giới – với hơn 20% dân số từng tham gia và giá trị giao dịch on-chain giai đoạn 2024–2025 ước vượt 200 tỷ USD, nhưng các khái niệm như “tiền ảo”, “tiền điện tử” vẫn gắn liền với tâm lý nghi ngại, rủi ro và thiếu chuẩn mực quản lý.
Khoảng trống pháp lý kéo dài không chỉ khiến thị trường vận hành ngầm, mà còn đặt nhà đầu tư và doanh nghiệp trước nhiều rủi ro pháp lý, trong khi Nhà nước gặp khó trong công tác giám sát, quản lý.
Bước ngoặt đến vào năm 2026, khi Việt Nam chính thức công nhận tài sản số là một loại tài sản theo quy định pháp luật. Từ ngày 1/1/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 có hiệu lực, xác lập địa vị pháp lý cho tài sản số, tạo nền tảng để thị trường vận hành công khai, minh bạch và chịu sự giám sát của Nhà nước. Đây không chỉ là động thái “hợp thức hóa” một lĩnh vực đã tồn tại ngầm, mà còn là tuyên bố rõ ràng về chiến lược chuyển đổi số trong tài chính.
Trên nền tảng đó, thị trường tài sản số Việt Nam bắt đầu hình thành với sự ra đời của các sàn giao dịch tài sản mã hóa được cấp phép thí điểm. Điểm đáng chú ý là tham vọng của cơ quan quản lý không dừng lại ở việc cho phép giao dịch Bitcoin hay các đồng tiền mã hóa phổ biến, mà hướng tới xây dựng một kênh huy động vốn mới cho nền kinh tế thực.
Việc sửa đổi quy định pháp lý được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển an toàn và minh bạch hơn, đặt nền tảng cho tài sản số từng bước tham gia sâu vào các giao dịch tài chính và hệ thống tín dụng trong năm tới.
Ở góc độ pháp lý và chính sách, TS Phan Phương Nam, Phó Trưởng Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh bày tỏ kỳ vọng năm 2026 sẽ là năm bản lề của sự “đồng bộ hóa” giữa ba trụ cột: pháp lý – kỹ thuật – tài chính.
Theo TS Nam, điều doanh nghiệp cần nhất lúc này là một “hành lang an toàn” cụ thể để triển khai các mô hình kinh doanh mới liên quan đến tài sản số, thay vì chỉ dừng lại ở các quy định mang tính nguyên tắc.
“Tôi kỳ vọng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) sẽ chính thức đi vào vận hành thực tế, cùng với các văn bản hướng dẫn dưới luật làm rõ vấn đề thuế, kế toán và đặc biệt là cơ chế giải quyết tranh chấp đối với tài sản số. Khi pháp lý rõ ràng, tâm lý e ngại của các định chế tài chính lớn sẽ được gỡ bỏ, mở đường cho dòng vốn tổ chức chảy vào thị trường”, TS Nam phân tích.
Một xu hướng được kỳ vọng tạo đột phá trong năm tới là token hóa tài sản thực (Real World Assets – RWA). Theo TS Phan Phương Nam, đây là điểm giao thoa thực chất nhất giữa tài sản số và nhu cầu vốn của doanh nghiệp.
Thay vì phát hành các loại tiền mã hóa mang tính đầu cơ, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng công nghệ blockchain để số hóa các tài sản truyền thống như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp hay cổ phần. Việc này giúp chia nhỏ giá trị tài sản, tăng tính thanh khoản và mở rộng khả năng tiếp cận vốn từ nhà đầu tư nhỏ lẻ, trong khi vẫn đảm bảo minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Song song với đó, hạ tầng kỹ thuật cũng cần được nâng cấp để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân theo Nghị định 13/2023. TS Nam kỳ vọng sự phát triển của các giải pháp RegTech sẽ giúp tự động hóa quy trình định danh (eKYC), chống rửa tiền (AML) trên nền tảng blockchain, đồng thời tạo cầu nối kỹ thuật giữa hệ thống ngân hàng truyền thống và thị trường tài sản số.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, với những nền tảng pháp lý quan trọng được thiết lập trong năm 2025, Việt Nam đã đặt những viên gạch đầu tiên cho sự hình thành một thị trường tài sản số phát triển theo hướng chính thống và có kiểm soát. Trên cơ sở đó, từ năm 2026, Việt Nam có điều kiện thuận lợi hơn để từng bước hội nhập sâu vào thị trường tài sản số toàn cầu, thay vì đứng ngoài cuộc chơi như giai đoạn trước.
Tuy nhiên, theo ông Huy, một thị trường tài sản số bền vững không thể chỉ được xây dựng bằng hạ tầng và pháp lý, mà phải gắn chặt với mục tiêu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Sự bảo vệ này không chỉ dừng ở an toàn tài sản hay dữ liệu cá nhân, mà quan trọng hơn là bảo vệ nhận thức, giúp người dân hiểu đúng bản chất của tài sản số, nhận diện rõ cơ hội đi kèm rủi ro, thay vì tham gia theo tâm lý đám đông.
Từ góc độ đó, ông Huy nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức xã hội cần được coi là một trụ cột chiến lược song hành với hoàn thiện thể chế. Ở bình diện rộng, các chương trình phổ biến kiến thức trên phương tiện thông tin đại chúng có vai trò định hướng dư luận, giảm thiểu những hiểu sai lệch và hạn chế các hành vi đầu tư thiếu cân nhắc. Ở chiều sâu hơn, việc xây dựng các chương trình đào tạo bài bản, từng bước chuẩn hóa năng lực và nghiên cứu cơ chế cấp chứng chỉ chuyên môn cho những người hoạt động trong lĩnh vực tài sản số sẽ góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp, kỷ luật và trách nhiệm của thị trường.
Bên cạnh đó, hệ thống hướng dẫn, cảnh báo và các giải pháp phòng ngừa rủi ro cần được cập nhật thường xuyên, để người dân có đủ công cụ tự bảo vệ mình trong một môi trường tài sản số biến động nhanh và nhiều rủi ro tiềm ẩn.
