Nhóm cổ phiếu ngành nào bị tác động khi giá dầu tăng?

Thị trường chứng khoán giảm sâu

Phiên giao dịch ngày 9/3, thị trường chứng khoán giảm sâu, VN-Index mất 115 điểm, mức điều chỉnh mạnh nhất từ trước đến nay tính theo giá trị tuyệt đối, bởi áp lực bán tháo trên diện rộng khi công ty chứng khoán đồng loạt "call margin".

Khép phiên ngày 09/03, VN-Index giảm 6,51% xuống 1,652.79 điểm, mức giảm sâu nhất trong số các chỉ số chính trên thế giới. VN30 cũng không thoát khỏi áp lực bán tháo khi giảm 123.48 điểm (tương đương 6,48%) xuống 1,780.71 điểm. Cổ phiếu nằm sàn áp đảo trên thị trường chứng khoán. Toàn thị trường có gần 350 mã giảm sàn, 508 mã giảm trong khi chỉ có 57 mã tăng giá.

Theo các chuyên gia, các mã cổ phiếu giảm sàn liên quan tới nhóm cổ phiếu bị “call margin” từ công ty chứng khoán lẫn cho vay ngoài hệ thống tăng đột biến là nguyên nhân chính khiến thị trường điều chỉnh hơn 100 điểm.

Nguyên nhân chính của đợt sụt giảm này xuất phát từ xung đột Iran khiến giá dầu có lúc tăng vọt hơn 27% lên 115 USD/thùng - mức cao nhất kể từ năm 2022. Giới đầu tư đang lo ngại đà tăng của giá dầu sẽ thúc đẩy lạm phát tăng mạnh trong bối cảnh tỷ giá vẫn còn gây sức ép.

Trên thị trường, các phiên giao dịch phản ánh sự kiện với sự phân hóa rõ rệt giữa: Nhóm chịu tác động trực tiếp từ biến động địa chính trị, tăng mạnh; Nhóm ít chịu tác động trực tiếp từ biến động địa chính trị điều chỉnh giảm. Theo đó, dòng tiền mang tính đầu cơ đã tập trung mạnh vào các cổ phiếu thuộc các lĩnh vực hưởng lợi như dầu khí, vận tải, hóa chất,… và tạo ra biên độ dao động lớn trên thị trường trong ngắn hạn.

Những tác động tới từng nhóm ngành

Với bối cảnh hiện tại chứa nhiều biến số khó lường, rủi ro gia tăng song song với cơ hội định giá ở một số nhóm ngành chọn lọc. Theo đó, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) khuyến nghị nhà đầu tư nắm giữ 50% cổ phiếu và tiền mặt 50%, theo đó chọn phương án “phòng thủ có chọn lọc”. VCBS khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên nắm giữ doanh nghiệp đầu ngành với nền tảng cơ bản vững chắc, cấu trúc tài chính lành mạnh với mức nợ thấp, dòng tiền ổn định và biên lợi nhuận bền vững.

Nhóm Cao su được đánh giá tích cực với PHR, DPR, GVR… Cơ sở từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang kéo giá dầu tăng cao, qua đó dấy lên lo ngại chi phí sản xuất cao su tổng hợp (nguồn cung thay thế cao su tự nhiên) sẽ gia tăng, điều này thể hiện ở việc giá cao su thế giới đã tăng đáng kể và tiệm cận mức 2.000 USD/tấn. Do đó kỳ vọng biên lợi nhuận các doanh nghiệp cao su sẽ được mở rộng trong năm 2026.

Với nhóm Vận tải hàng không, ảnh hưởng tiêu cực nhẹ, với các cổ phiếu như VJC, HVN… Sự kiện Iran khiến các không phận trong khu vực đang bị đóng cửa hoàn. Tuyến bay của các hãng Trung Đông (Quatar, Emirates, Etihad) vốn phải nối chuyến qua các cảng hàng không quốc tế trong khu vực đều bị hủy bỏ phần lớn. Điều này khiến 1 lượng lớn tàu bay không thể cất cánh, giảm mạnh khả năng cung ứng và khiến giá vé tăng mạnh. Tuy nhiên, giá xăng JET A1 cũng tăng mạnh do ảnh hưởng từ giá dầu sẽ đem lại tác động tiêu cực cho các hãng khi chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 3-40% tổng chi phí.

Với nhóm Tiêu dùng, bán lẻ, VCBS cho rằng sẽ ảnh hưởng tiêu cực. Các nhóm cổ phiếu như MWG, MSN, DGW, VNM, SAB… có thể bị ảnh hưởng trong bối cảnh người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn khi chi tiêu trong giai đoạn bất ổn chính trị. Những sản phẩm không thiết yếu và cao cấp có thể bị ảnh hưởng bởi nhu cầu. Những doanh nghiệp xuất khẩu sang khu vực Trung Đông (VNM) doanh thu lợi nhuận của doanh nghiệp bị giảm sút.

Với nhóm ngành Ngân hàng, VCBS cho rằng nhóm này tác động tiêu cực nhẹ. Do chiến tranh kéo dài và giá dầu tăng cao có thể tác động mạnh lên lạm phát nói chung của các nền kinh tế lớn. Theo đó, nhiều khả năng tác động tới chính sách tiền tệ theo hướng tạm ngừng nới lỏng, tạo ra áp lực về tỷ giá đối với nền kinh tế Việt Nam. Trong kịch bản xấu, mặt bằng lãi suất tại Việt Nam khó có thể giảm, ảnh hưởng tới chi phí vốn của các ngân hàng nội địa

Với nhóm Bất động sản, VCBS cho rằng tiêu cực. Xu hướng giá dầu tăng và có thể neo cao dự báo kéo theo áp lực đáng kể đến xu hướng lạm phát và tỷ giá. Do đó, thực trạng lãi suất cao (đặc biệt với các khoản vay BĐS) có thể sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới. Điều này sẽ đặt áp lực tiêu cực đến bức tranh tài chính của các doanh nghiệp BĐS, cũng như tỷ lệ hấp thụ của các đợt mở bán…

Nhận định về thị trường với phiên giảm điểm mạnh nhất lịch sử, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích khối khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng đây là cú giảm mang yếu tố tâm lý nhiều hơn. Trong lịch sử, các nhịp điều chỉnh gắn với căng thẳng tại Trung Đông phần lớn xuất phát từ tâm lý nhà đầu tư. Thị trường thường cần một giai đoạn hoảng loạn nhất định, kéo dài khoảng một tháng trước khi dần ổn định và bước vào nhịp hồi phục trong khoảng hơn hai tháng tiếp theo.

Về định giá, ông Minh cho biết P/E của thị trường hiện đã giảm về quanh mức 12 lần. Trong lịch sử, khi P/E rơi về vùng này, xác suất thị trường hình thành vùng đáy thường bắt đầu gia tăng, qua đó có thể kỳ vọng đà giảm sẽ dần kết thúc trong thời gian tới.