Xu hướng cắt bớt quy trình công nghệ, sử dụng vật liệu rẻ tiền, giảm thử nghiệm của các hãng ô tô Trung Quốc gây nhiều lo ngại.
Theo trang tin Sina, tại Diễn đàn Ô tô Trùng Khánh 2026, ông Lý Thư Phúc, Chủ tịch hãng xe Geely đã lên tiếng cảnh báo về thực trạng lạm dụng các biện pháp cắt giảm chi phí, để sản xuất ô tô giá rẻ tại Trung Quốc. Chủ tịch Geely ví von việc rút ngắn quy trình phát triển ô tô, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận trước mắt, không khác gì triết lý làm "đồ ăn nhanh". Ông nhấn mạnh, ô tô là loại hàng hóa có giá trị cao, vòng đời sử dụng dài, đòi hỏi phải trải qua các quy trình thử nghiệm nghiêm ngặt.
An toàn ô tô liên quan trực tiếp đến tính mạng con người. Do đó, quy trình kỹ thuật phải luôn minh bạch và có thể kiểm chứng được như một công thức toán học, ông Lý Thư Phúc khẳng định. Quan điểm này nhận được sự đồng thuận lớn từ giới chuyên gia và những hãng xe lớn tại Trung Quốc.
Không thể phủ nhận ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc hiện nay có tốc độ phát triển sản phẩm rất nhanh, thiết kế hiện đại, nhiều công nghệ, trong khi giá bán rất cạnh tranh. Tuy nhiên, do lao vào “cuộc chiến” giảm giá để cạnh tranh và sức ép từ việc liên tục phải cho ra mắt những mẫu xe mới, dẫn đến quá trình sản xuất bị rút ngắn, sử dụng vật liệu rẻ tiền để giảm chi phí. Nhiều doanh nghiệp ô tô Trung Quốc không thể sáng tạo, họ cắt ngắn quá trình chế tạo xe bằng cách sao chép lại những sản phẩm của hãng xe khác, cắt giảm các thử nghiệm.
Tình trạng sao chép lẫn nhau đang tràn lan trong ngành ô tô Trung Quốc. Muốn phát triển một sản phẩm riêng, đòi hỏi chi phí rất lớn, phải bắt đầu từ chuỗi cung ứng với hàng nghìn linh kiện, đồng thời còn đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về an toàn. Nhiều doanh nghiệp đã không làm như vậy, họ chạy theo lợi nhuận ngắn hạn, sẵn sàng sao chép, bắt chước, thay vì đầu tư cho đổi mới sáng tạo dựa trên nhu cầu của người dùng. Kiểu cạnh tranh này chủ yếu giúp sản phẩm đua tranh về giá và thông số kỹ thuật, dẫn đến một thị trường ngập tràn những "đổi mới giả tạo”.
Theo CarNewsChina (trang thông tin trực tuyến về ô tô Trung Quốc), nhiều mẫu ô tô Trung Quốc hiện nay có phong cách thiết kế và cấu hình gần như giống hệt nhau. Công thức chung cho ngoại thất là dải đèn định vị kéo dài toàn chiều ngang hoặc cụm đèn sắc cạnh, cảm biến Lidar trên nóc. Còn bố cục quen thuộc của khoang lái là bộ ba "huyền thoại", gồm: cụm đồng hồ nhỏ, màn hình trung tâm lớn và vô-lăng đáy phẳng (D-cut). Hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến ADAS gần như trở thành trang bị tiêu chuẩn trên hầu hết các mẫu xe mới tại Trung Quốc.
Cùng với đó là sử dụng vật liệu rẻ tiền. Vật liệu rẻ tiền sẽ giúp giảm chi phí, tuy nhiên độ bền thấp, nhanh hỏng thậm chí gây mất an toàn. Chiếc Omoda C5 của hãng Chery đang chạy trên đường bất ngờ gãy rời trục sau tại Malaisia vào giữa năm 2024 là minh chứng. Chiếc xe này mới chỉ lăn bánh có 6.806 km kể từ lúc xuất xưởng. Nguyên nhân được xác định là do linh kiện có chất lượng kém. Sự cố này dẫn đến việc hãng Chery đã phải công bố triệu hồi hàng trăm xe Omoda C5 tại thị trường Malaysia để khắc phục.
Sau 1 thời gian sử dụng, người tiêu dùng tại các quốc gia như: Nga, Anh, Úc đã phản ánh về nhược điểm của nhiều mẫu xe Trung Quốc. Đó là các chi tiết nội thất, hệ thống điện tử cùng nhiều linh kiện tiêu hao nhanh hơn so với kỳ vọng, dẫn đến phải thay thế thường xuyên hơn.
Không những thế, việc thử nghiệm xe cũng bị cắt giảm, để tiết kiệm chi phí. Một số nguồn tin cho biết, một mẫu xe mới thay vì được thử nghiệm tới 150 lần, các doanh nghiệp giảm xuống chỉ còn từ 20-25 lần. Vì vậy, gây lo ngại về độ an toàn.
Công ty Dongchedi của Trung Quốc gần đây đã tiến hành thử nghiệm đánh giá về hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến (ADAS) được trang bị phổ biến trên 36 mẫu mã ô tô của nhiều thương hiệu hàng đầu như Tesla, BYD, Mercedes-Benz, Honda, Xpeng... Cuộc thử nghiệm mô phỏng 15 tình huống giao thông nguy hiểm, bao gồm 6 tình huống trên môi trường cao tốc và 9 tình huống trên đường phố, đô thị với 216 vụ va chạm, để đánh giá khả năng phản ứng của hệ thống ADAS trên từng mẫu xe.
Kết quả thử nghiệm cho thấy, dù được trang bị đầy đủ các tính năng an toàn hiện đại nhưng nhiều mẫu xe của các hãng ô tô Trung Quốc lại thể hiện đáng thất vọng. Với các bài thử nghiệm trên cao tốc, các mẫu xe Trung Quốc đều đạt điểm số thấp, thậm chí không vượt qua bài thử nghiệm nào trong tổng số 5 bài kiểm tra. Còn trong đô thị đa số những mẫu xe từ các thương hiệu như BYD, Xpeng, Xiaomi chỉ đạt kết quả trung bình, thậm chí trung bình kém, chỉ vượt qua từ 3 - 5 trên tổng số 9 bài kiểm tra.
Ô tô Trung Quốc đang tràn vào Việt Nam ngày càng nhiều, dù kết quả kinh doanh không như mong đợi. Xu hướng cắt bớt quy trình công nghệ, sử dụng vật liệu rẻ tiền, giảm thử nghiệm, để giảm chi phí, trong khi ô tô liên quan đến tính mạng con người là điều đáng lo ngại.
