Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Thủ đô: Cần đổi mới cách tiếp cận
Để tránh nguy cơ luật sớm lạc hậu, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới, góp ý sửa Luật Thủ đô, không ít ý kiến cho rằng, cần đổi mới cách tiếp cận trong xây dựng luật.
Theo đó, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ và chính xác các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới; đặc biệt là các chủ trương, chính sách, quan điểm, mục tiêu và giải pháp mang tính cách mạng mà Bộ Chính trị đã ban hành trong thời gian gần đây; thể chế hóa các quan điểm trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Không chỉ có vậy, việc sửa đổi Luật lần này còn nhằm góp phần tạo lập cơ sở pháp lý cho việc thực hiện Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm của Thủ đô. Đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP Hà Nội, trao quyền cho thành phố tự chủ phát triển theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trừ một số lĩnh vực đặc biệt như quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo…
Đồng thời thí điểm các chính sách cùng các nội dung khác với pháp luật hiện hành, trường hợp hiệu quả nhân rộng ở các địa phương khác. Tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Thủ đô hiện hành, Nghị quyết 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô và các nghị quyết đặc thù của một số địa phương khác; cùng với đó rà soát, loại bỏ những cơ chế, chính sách đã được các luật khác quy định tại luật chung.
Tạo lập cơ chế thu hút nguồn lực tài chính cho phát triển như nguồn vốn ngân sách, các giải pháp tăng thu, khai thác nguồn lực đất đai gắn với quy hoạch phát triển đô thị của Hà Nội…
Nhất trí với hướng tiếp cận và định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) được đề xuất, nhất là định hướng mang tính đột phá trao quyền mạnh cho chính quyền Thủ đô trong lĩnh vực đầu tư, tài chính,… tuy nhiên, để tránh nguy cơ luật sớm lạc hậu, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới, không ít ý kiến cho rằng, cần đổi mới cách tiếp cận trong xây dựng luật.
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy, thay vì tập trung vào các cơ chế, chính sách quá cụ thể, chi tiết, cần tập trung xác định những cơ chế, chính sách để triển khai các nhiệm vụ trước mắt của Thủ đô như xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Bên cạnh đó, tán thành với ý kiến đề xuất xác định Hà Nội như một “Phòng thí nghiệm về thể chế” cho cả nước, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp bày tỏ, một chính sách của Thủ đô sẽ ảnh hưởng không chỉ đến người dân ở Thủ đô mà còn ở các địa phương khác. Do đó, cơ chế thử nghiệm thể chế ở Thủ đô nên đặt ra ở thời điểm hiện nay. Song, đi kèm với việc giao quyền mạnh cho Thủ đô, có cơ chế để thành phố chủ động triển khai các cơ chế, chính sách, thử nghiệm mới về thể chế; cần có các cơ chế về kiểm soát rủi ro, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình.
Theo Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, việc xây dựng quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm không đơn thuần là một nhiệm vụ kỹ thuật, mà là quá trình chuyển đổi tư duy phát triển.
“Thực tiễn hơn mười năm triển khai quy hoạch chung Thủ đô cho thấy, nhiều hạn chế mang tính cấu trúc, từ tầm nhìn chưa đủ linh hoạt, mối quan hệ chưa chặt chẽ giữa quy hoạch và hạ tầng, đến thiếu cơ sở dữ liệu tích hợp và công cụ giám sát hiệu quả. Những bất cập này không thể giải quyết triệt để nếu thiếu một khung thể chế đủ mạnh”, vị này bày tỏ.
Còn theo TS, KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, với tầm nhìn 100 năm, đòi hỏi Luật Thủ đô phải được điều chỉnh tương xứng, vừa mang tính kế thừa, vừa đủ linh hoạt để tháo gỡ các điểm nghẽn lớn như ùn tắc giao thông, ngập lụt, biến đổi khí hậu và áp lực hạ tầng đô thị.
Vị này cho rằng, nội dung then chốt là phải tăng cường thực chất việc phân cấp, phân quyền cho Hà Nội, nhất là đối với các dự án trọng điểm, quy mô lớn.
“Thực tế triển khai các dự án như Vành đai 3, Vành đai 4 hay trục phát triển hai bên sông Hồng cho thấy, nếu không trao đủ thẩm quyền, việc giải quyết thủ tục sẽ kéo dài, làm chậm tiến độ phát triển. Luật Thủ đô (sửa đổi) cần thể chế hóa rõ ràng hơn các quyền mà Quốc hội đã từng trao cho Hà Nội thông qua các Nghị quyết chuyên đề”, TS, KTS Đào Ngọc Nghiêm chia sẻ.