Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Thủ đô: Cần làm rõ nguyên tắc, tiêu chí phân quyền
Tán thành với các quan điểm, nguyên tắc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), tuy nhiên, để thể hiện nhất quán và bảo đảm tính khả thi, một số ý kiến cho rằng, cần làm rõ nguyên tắc, tiêu chí phân quyền.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 Chương, 36 Điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15) quy định về vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.
Đặc biệt, với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Dự thảo mới tập trung phân quyền cho TP Hà Nội quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Trong đó, về những nội dung sửa đổi, hoàn thiện, Dự thảo Luật khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô; giá trị pháp lý đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô của Luật Thủ đô. Giải thích các thuật ngữ bảo đảm rõ ràng, áp dụng thống nhất. Quy định về nguyên tắc áp dụng Luật Thủ đô, trong đó giao HĐND TP Hà Nội có thẩm quyền quyết định việc áp dụng trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn.
Sửa đổi các quy định để bảo đảm Luật chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW, phân cấp, phân quyền tối đa, toàn diện cho chính quyền TP Hà Nội được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong các lĩnh vực có liên quan được quy định cụ thể trong Luật nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền TP Hà Nội. Cùng với đó là hoàn thiện các quy định về giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình.
Bày tỏ tán thành với các quan điểm, nguyên tắc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), tuy nhiên, để thể hiện nhất quán và bảo đảm tính khả thi, một số ý kiến cho rằng, cần làm rõ nguyên tắc, tiêu chí phân quyền.
Cho ý kiến về Dự thảo Luật (sửa đổi), các đại biểu Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng, hồ sơ Dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị công phu, nghiêm túc, phù hợp với quy định về việc trình dự án theo trình tự, thủ tục rút gọn, đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
“Dự thảo Luật đã thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô trong giai đoạn mới, các Nghị quyết trụ cột, chiến lược của Bộ Chính trị trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước và các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về định hướng phát triển Thủ đô trong thời gian gần đây”, các ý kiến bày tỏ.
Đồng thời cho hay, về việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện, vượt trội hơn gắn với trách nhiệm giải trình, các ý kiến tán thành quan điểm sửa đổi Luật Thủ đô do Chính phủ trình theo hướng Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn phải được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
Các quy định của Dự thảo Luật sẽ tạo động lực, đột phá mới cho Thủ đô, giải quyết các điểm nghẽn, thách thức và tạo thể chể thuận lợi, dẫn đường, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Tuy nhiên, để quan điểm nêu trên được thể hiện nhất quán và bảo đảm tính khả thi trong Dự thảo Luật, các ý kiến lưu ý, việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”.
Theo đó, Dự thảo Luật cần rà soát, làm rõ nguyên tắc và tiêu chí phân quyền; làm rõ tiêu chí, nguyên tắc phân định thẩm quyền giữa các chủ thể của chính quyền TP Hà Nội và xem xét bổ sung cơ chế phân quyền phù hợp cho cấp xã, phường, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống chính quyền đô thị và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trên địa bàn Thủ đô.
Đồng thời, việc phân quyền phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn phát triển của Thủ đô và phải gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền TP Hà Nội.
Đồng quan điểm, nhấn mạnh nguyên tắc phân quyền phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình, một số ý kiến cũng đề nghị, Dự thảo Luật (sửa đổi) cần có cơ chế báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi tiến hành thí điểm các cơ chế, chính sách khác với quy định của Luật, Nghị quyết của Quốc hội. Về cơ chế kiểm tra, giám sát, cần bổ sung quy định về thẩm quyền giám sát của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội…
Được biết, theo dự kiến tại Phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (đợt 2) tới đây, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).