Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Thủ đô: Cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát tương xứng
Đi kèm với phân quyền cho chính quyền Thủ đô, để tránh những rủi ro tiềm ẩn, góp ý Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát tương xứng.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được xem xét tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI trao cho Hà Nội những cơ chế đặc thù. Đây không chỉ đơn thuần là tăng thêm quyền hạn, mà là một cuộc cách mạng trong cách vận hành chính sách với tinh thần “cả nước vì Hà Nội, cùng Hà Nội”.
Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, để tránh những rủi ro tiềm ẩn, tham gia góp ý Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, với mỗi cơ chế vượt trội, có tăng cường phân quyền cho chính quyền Thủ đô cần phải kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát tương xứng.
Nhất trí cao với việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), đại biểu Tạ Văn Hạ, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng) bày tỏ, Hà Nội là trung tâm chính trị hành chính quốc gia và là trái tim của cả nước. Việc sửa đổi, ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này là Quốc hội đã trao cho Thủ đô Hà Nội, Thăng Long Hà Nội một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để Hà Nội hiện thực hóa những khát vọng phát triển, vươn mình và bay cao trong kỷ nguyên mới.
Đi vào các nội dung cụ thể, đại biểu bày tỏ ủng hộ các nhóm chính sách trong Dự thảo của Luật, đặc biệt các vấn đề quy định về phân quyền và phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền TP Hà Nội, trong đó có nhiều thẩm quyền mới, kể cả những thẩm quyền xây dựng, ban hành pháp luật, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thí điểm cơ chế chính sách đặc thù.
Theo đại biểu, Dự thảo Luật trao cho Hà Nội 192 quyền, trong đó có 85 thẩm quyền mới, chưa có trong quy định của pháp luật hiện hành, đây là bước đột phá mạnh mẽ, tuy nhiên, đi đôi với phân quyền mạnh thì phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị, cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi bộ máy cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ tham mưu, xây dựng chính sách pháp luật đòi hỏi đội ngũ này phải có kinh nghiệm, trình độ và có tư duy tương xứng, có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, phải thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, bảo đảm công khai, minh bạch, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
“Cần làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết thí điểm bảo đảm các chính sách được triển khai có kiểm soát, có sơ kết, có tổng kết, kịp thời hoàn thiện và nhân rộng mô hình cho phù hợp”, đại biểu kiến nghị.
Tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Hải Nam, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế cũng cho rằng, với mỗi cơ chế vượt trội, có tăng cường phân quyền cho chính quyền Thủ đô cần phải kèm với cơ chế kiểm soát tương xứng để tránh những rủi ro tiềm ẩn, nhất là trong 3 lĩnh vực: quy hoạch, đất đai và đầu tư.
Theo đại biểu, không nên đưa vào luật những quy trình, thủ tục cụ thể làm giảm tính ổn định của luật trong dài hạn để bảo đảm Luật Thủ đô có tính ổn định cao và thời hạn dài.
“Khi trao quyền cho Hà Nội về thẩm quyền đặt trong mối quan hệ cải cách tổ chức bộ máy, thì cần có điều chỉnh tương ứng, không phát sinh chồng chéo, thậm chí làm giảm hiệu lực, hiệu quả”, đại biểu bày tỏ.
Đặt vấn đề khi quyền lực được trao đi rất mạnh, thì thiết chế thực hiện quyền lực đó phải được nâng cấp, phải thực sự xứng đáng, đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai cho hay, nếu vẫn giữ nguyên mô hình tổ chức, nhân sự, phương thức hoạt động của HĐND như một HĐND cấp tỉnh thông thường, trong khi lại trao cho HĐND Thủ đô một khối lượng công việc như của một cơ quan lập pháp đô thị thì rất khó bảo đảm được chất lượng quyết nghị, thẩm định và giám sát, đặc biệt là việc kiểm soát quyền lực.
“Ở đây, HĐND thành phố đang được trao vai trò là nhà kiến tạo thể chế cho chính quyền đô thị khi được ban hành Nghị quyết thí điểm chính sách mới”, đại biểu chia sẻ.
Đồng thời nhấn mạnh, đây là quyền rất lớn nhưng cũng đặt ra sức ép cho quá trình tổ chức thực hiện, muốn thực hiện tốt được quyền lực đó, cần phải đồng thời thiết kế ngay trong luật, trong các văn bản triển khai rất nhiều các nhóm nội dung như: Nâng tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách; có bộ máy đầy đủ trong đó tăng mạnh năng lực của bộ máy tham mưu, giúp việc và phản biện chính sách cho HĐND thành phố.
Đại biểu kiến nghị, để thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn, cần phải có những cơ chế để cho HĐND thành phố chủ động trong việc kiểm soát, giám sát và thực hiện chức năng kiểm soát của mình.