VCCI

Đại diện các doanh nghiệp, hiệp hội đã nhấn mạnh tại sự kiện: “Kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu: Cơ hội và lộ trình hành động cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam”. Sự kiện do Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI) phối hợp với công ty CP Quảng cáo và Hội chợ thương mại VINEXAD tổ chức .

Yêu cầu cấp thiết

Bà Trần Thị Thanh Tâm - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cho biết: năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 930,05 tỷ USD. Trong đó, khu vực FDI chiếm 77,3% kim ngạch.

Doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, với tỷ lệ nội địa hóa khiêm tốn, ở mức 10-30%, giá trị giữ lại trong nước còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong việc nâng cao năng lực để tận dụng cơ hội xuất khẩu.

Lãnh đạo Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ ra hai thách thức lớn mà doanh nghiệp đang đối mặt. Đó là, tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe và hạn chế trong tiếp cận thị trường. Nhiều doanh nghiệp có sản phẩm đạt chất lượng nhưng chưa xây dựng hồ sơ năng lực đạt chuẩn quốc tế nên khó kết nối với các nhà mua hàng lớn.

Tại sự kiện, ông Phạm Hải Phong - Phó Chủ tịch kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho biết: các doanh nghiệp trong nước chủ yếu tập trung ở “phân đoạn giữa” của chuỗi giá trị - tức là sản xuất linh kiện và phụ tùng.

Đây là lĩnh vực mà doanh nghiệp Việt Nam đã tích lũy được năng lực đáng kể sau khoảng hai thập kỷ phát triển. Đặc biệt trong các lĩnh vực như cơ khí, nhựa - cao su và một phần điện - điện tử. Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm vẫn là linh kiện đơn lẻ hoặc cụm linh kiện đơn giản như linh kiện dập, linh kiện điện tử cơ bản, cụm dây điện.

Để được đưa vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp Việt Nam phải trải qua quá trình đánh giá nghiêm ngặt, từ cải tiến quy trình, nâng cao quản trị đến đảm bảo chất lượng ổn định. Tuy vậy, dịch chuyển này không dễ dàng, đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư công nghệ, tri thức, nhất là năng lực quản trị chuỗi cung ứng. Đây là những yếu tố mà phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa còn thiếu hụt.

Nâng cao năng lực nội tại

Về vấn đề trên, ông Kiều Công Thành, đại diện Công ty TNHH Giải pháp Nhà máy thông minh Việt Nam (SFV) cho rằng, vấn đề cốt lõi không nằm ở cơ hội mà ở năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Nhấn mạnh, làn sóng dịch chuyển đầu tư FDI đang mở ra cơ hội lớn nhưng theo ông Kiều Công Thành số doanh nghiệp Việt Nam đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng còn hạn chế.

Các tập đoàn FDI đánh giá nhà cung cấp dựa trên bốn trụ cột chính. Đó là, tuân thủ, năng lực thực thi (QCD), công nghệ và phát triển bền vững. Trong đó, yêu cầu QCD là điều kiện tiên quyết; khả năng số hóa và truy xuất dữ liệu là yếu tố quan trọng.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang vận hành theo phương thức thủ công, dữ liệu rời rạc, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân. Các vấn đề phổ biến bao gồm kiểm soát chất lượng kém, không phát hiện lỗi sớm; hiệu suất thiết bị thấp; thiếu khả năng truy xuất nguồn gốc; lập kế hoạch sản xuất chưa tối ưu.

Để khắc phục, ông Thành nhấn mạnh đến yêu cầu chuyển đổi số với nguyên tắc quan trọng là “bắt đầu nhỏ nhưng tư duy tổng thể”, tập trung vào những bài toán có giá trị cao trước khi mở rộng. Đồng thời, tích hợp hệ thống IT và OT theo tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng trung tâm điều hành sản xuất, nâng cao khả năng ra quyết định nhanh và chính xác.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Trần Đức Tùng - Phó Tổng Giám đốc công ty CP công nghệ Thế hệ mới Hanel PT (Hanel PT) cho rằng, doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng cần xây dựng lộ trình phát triển theo ba tầng giá trị.

Thứ nhất là nền tảng giá trị cốt lõi bao gồm văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh và cam kết phát triển bền vững.

Thứ hai là hệ thống vận hành, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng mô hình quản trị minh bạch và áp dụng các giải pháp sản xuất thông minh.

Thứ ba là năng lực sản xuất, bao gồm chất lượng sản phẩm, chi phí cạnh tranh, khả năng giao hàng đúng hạn và năng lực cải tiến liên tục. Đây là những tiêu chí cốt lõi trong quá trình lựa chọn nhà cung cấp của các doanh nghiệp FDI.

Gia tăng năng lực cạnh tranh dài hạn

Lãnh đạo HanelPT nhấn mạnh: Các nhà mua hàng quốc tế thường đánh giá doanh nghiệp trên nhiều tiêu chí tổng thể, qua nhiều vòng đánh giá. Quy trình lựa chọn nhà cung cấp của các tập đoàn FDI thường kéo dài từ 6 tháng đến 3 năm. Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị kỹ lưỡng, kiên trì và theo đuổi chiến lược dài hạn thay vì tìm kiếm lợi ích ngắn hạn.

Tại phiên tọa đàm, đại diện lãnh đạo hiệp hội, các doanh nghiệp cũng đề cập đến các yêu cầu mới đặt ra áp lực buộc doanh nghiệp phải thay đổi. Tuy nhiên, đây chính là cơ hội để doanh nghiệp nâng cấp toàn diện. Việc đầu tư vào công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, kiểm soát phát thải và nâng cao chất lượng sản phẩm không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mà còn gia tăng năng lực cạnh tranh dài hạn.

Khi xây dựng được nền tảng vững chắc về văn hóa, quản trị và công nghệ, doanh nghiệp sẽ có đủ điều kiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường xuất khẩu và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp toàn cầu.

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, cùng với sự đồng hành của các tổ chức như VCCI và các hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng cơ hội, “mở lối” vào chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần nâng cao giá trị gia tăng nội địa và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Hạnh Lê