Chống hàng giả
Tách bạch hàng giả và hàng kém chất lượng trong xử lý hình sự
Bộ Công an đề xuất bổ sung tội danh “sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng” trong Bộ luật Hình sự nhằm phân hóa rõ hơn với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả.
Bộ Công an đang đề xuất bổ sung tội danh “sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng” trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự, qua đó tách bạch với tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo quy định hiện hành.
Theo cơ quan soạn thảo, thực tiễn xử lý cho thấy nhiều trường hợp hàng hóa không đạt tiêu chuẩn công bố hoặc quy chuẩn kỹ thuật, nhưng chưa đủ yếu tố cấu thành hàng giả. Việc áp dụng quy định hiện hành trong những trường hợp này còn gặp lúng túng, dẫn đến cách hiểu và xử lý chưa thống nhất.
Hiện nay, Bộ luật Hình sự đã có quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả. Tuy nhiên, với các hành vi liên quan đến hàng kém chất lượng, việc xác định tính chất, mức độ vi phạm để xử lý hình sự hay hành chính còn thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng.
Do đó, việc bổ sung tội danh riêng được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý cụ thể hơn, giúp phân định rõ giữa các loại hành vi vi phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hàng hóa.
Theo đề xuất, hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng sẽ được xem xét xử lý hình sự khi đáp ứng các điều kiện nhất định về mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, thay vì phải vận dụng các quy định hiện có.
Việc tách bạch này cũng nhằm bảo đảm nguyên tắc xử lý đúng bản chất hành vi, tránh đánh đồng giữa hàng giả và hàng kém chất lượng, từ đó nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp về đề xuất này, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp, Giám đốc Công ty Luật HPVN, cho rằng việc bổ sung tội danh “sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng” là cần thiết trong bối cảnh thực tiễn xử lý đang phát sinh nhiều vướng mắc.
Theo ông, việc tách bạch rõ giữa hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng kém chất lượng sẽ giúp cơ quan tiến hành tố tụng có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn, tránh tình trạng lúng túng hoặc vận dụng quy định hiện hành chưa thật sự phù hợp.
“Thực tế có những trường hợp hàng hóa không đạt tiêu chuẩn công bố nhưng chưa thể coi là hàng giả. Nếu không có quy định riêng, việc xử lý dễ rơi vào tình trạng hoặc bỏ lọt, hoặc áp dụng chưa đúng với bản chất hành vi”, Luật sư Hiệp phân tích.
Ở góc độ này, ông đánh giá đề xuất của Bộ Công an là phù hợp với yêu cầu hoàn thiện pháp luật hình sự theo hướng phân hóa rõ hơn các nhóm hành vi vi phạm, qua đó nâng cao hiệu quả xử lý.
Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp cũng cho rằng cùng với việc bổ sung tội danh, cần xây dựng tiêu chí nhận diện cụ thể đối với hàng kém chất lượng, bảo đảm ranh giới rõ ràng với hàng giả và các vi phạm hành chính.
“Việc quy định rõ tiêu chí sẽ giúp tránh cách hiểu khác nhau trong thực tiễn, đồng thời bảo đảm nguyên tắc xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng mức độ”, ông Hiệp nêu quan điểm.
Theo luật sư, nếu được thiết kế đồng bộ, quy định mới không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh với các hành vi gian lận trong sản xuất, kinh doanh, mà còn tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ hơn cho quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.