Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa: Chính sách hỗ trợ cần đi vào thực chất
Để đảm bảo tính khả thi, tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, góp ý sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, không ít ý kiến cho rằng, chính sách hỗ trợ cần đi vào thực chất.
Theo đó, sau hơn 8 năm triển khai, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đứng trước yêu cầu sửa đổi toàn diện nhằm khắc phục những bất cập về thiết kế và thực thi chính sách.
Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đã khẳng định vai trò trụ cột khi chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp, đóng góp đáng kể vào tạo việc làm, huy động nguồn lực xã hội và duy trì tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và khả năng chống chịu thấp trước biến động khiến khu vực này luôn ở trạng thái dễ tổn thương.
Sau khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 được ban hành, hệ thống chính sách hỗ trợ đã từng bước hình thành, với nhiều chương trình đào tạo, tư vấn, hỗ trợ chuyển đổi số và nâng cao năng lực được triển khai trên diện rộng. Hàng triệu lượt doanh nghiệp và người lao động đã được tiếp cận các chương trình này, góp phần cải thiện nhận thức và năng lực quản trị.
Thế nhưng, về mặt tổng thể, hiệu quả chính sách từ Luật này đem đến chưa đạt kỳ vọng. Mức độ thụ hưởng còn hạn chế, nhiều doanh nghiệp chưa tiếp cận được các hỗ trợ cần thiết. Khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực thi trên thực tế vẫn là vấn đề lớn, nhất là trong bối cảnh môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chính vì vậy, yêu cầu sửa đổi Luật không chỉ nhằm khắc phục bất cập hiện hữu mà còn phải tạo ra một khuôn khổ chính sách có khả năng thích ứng với những biến động dài hạn của nền kinh tế.
Tại Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), cơ quan soạn thảo đã xây dựng chính sách theo hướng, chuyển từ hỗ trợ theo đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra, từ cách tiếp cận hành chính sang kiến tạo phát triển. Bên cạnh đó, thay vì dàn trải, chính sách được đề xuất cũng tập trung vào những lĩnh vực, nhóm doanh nghiệp có khả năng tạo tác động lan tỏa.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc đơn giản hóa tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng ưu tiên các chỉ tiêu dễ xác định như: doanh thu và lao động,… đồng thời bổ sung cơ sở pháp lý để nhận diện các nhóm doanh nghiệp ưu tiên, như: doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp của người yếu thế hoặc doanh nghiệp phát triển theo tiêu chuẩn bền vững…
Đánh giá cao mục tiêu chính sách, tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi, tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, góp ý sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, không ít ý kiến cho rằng, chính sách hỗ trợ cần đi vào thực chất.
Tham gia góp ý thẩm định Dự thảo Luật (sửa đổi) mới đây, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, Dự thảo đã bổ sung nhiều đối tượng được hưởng ưu đãi như doanh nghiệp nhỏ và vừa do người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững, bao trùm, áp dụng ESG, doanh nghiệp nhỏ và vừa tiên phong…
Tuy nhiên, để các chính sách phát huy hiệu quả thực chất, đại diện VCCI đề nghị, cần thiết kế thêm các cơ chế hỗ trợ ngay từ giai đoạn đầu, đặc biệt là hỗ trợ kỹ thuật và chi phí để các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các tiêu chuẩn xanh, nhãn sinh thái hoặc các chứng chỉ phát triển bền vững.
Theo đại diện VCCI, điều này sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa có điều kiện tham gia sâu hơn vào thị trường và chuỗi cung ứng hiện đại.
Bên cạnh nội dung đã nêu, nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của thương mại điện tử trong hoạt động xuất khẩu. VCCI cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện không chỉ tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn mà còn có thể trực tiếp tiếp cận thị trường quốc tế thông qua các nền tảng số. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ cần hướng nhiều hơn tới nâng cao năng lực số và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cho doanh nghiệp.
Tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để các chính sách đưa ra thực sự “trúng” và “đúng” vấn đề mà doanh nghiệp nhỏ và vừa đang cần nhất, đồng thời đảm bảo tính khả thi trong quá trình triển khai thực hiện, như: chính sách hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng…
Trước đó, liên quan đến đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều chuyên gia cũng bày tỏ, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao và hội nhập sâu rộng, việc sửa đổi Luật này sẽ không chỉ tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới.