Du lịch
Những người kể chuyện xuyên biên giới: Lan tỏa vẻ đẹp Việt từ góc nhìn đa văn hóa
Trong thời đại số hiện nay, Việt Nam đang dần trở thành một điểm đến quốc tế được biết đến rộng rãi, và Việt Nam đã được kể lại qua nhiều ống kính từ các bạn bè quốc tế đến từ các quốc gia lớn.
Họ không phải những người quyền lực, đại diện đất nước hay nghiên cứu về Việt Nam, họ đơn giản là những người đã lựa chọn Việt Nam để sống, để yêu và để kể lại cho cả thế giới nghe.
Khi vlog cá nhân trở thành nhịp cầu văn hóa
Mỗi ngày, có hàng triệu người dùng mạng xã hội trên thế giới xem những thước phim sống động về Việt Nam, về bát phở bốc khói nghi ngút trên vỉa hè Hà Nội, về những cung đường đèo mây mờ của Hà Giang, về những bãi biển xanh sóng của Nha Trang hay về sự ồn ào sống động của chợ đêm Sài Gòn. Điều đặc biệt là một số những nội dung đó không đến từ các cơ quan truyền thông lớn, các chiến dịch quảng bá du lịch chính thống rầm rộ, mà đến từ những người nước ngoài đã chọn Việt Nam làm ngôi nhà thứ hai của họ.
Xu hướng này đang ngày càng trở nên phổ biến. Từ những kênh YouTube với hàng triệu lượt xem cho đến những tài khoản TikTok viral mỗi ngày, một thế hệ “người kể chuyện” mới đang khắc họa một hình ảnh Việt Nam xinh đẹp, gần gũi, thân thiện trong mắt các bạn bè quốc tế. Họ không kể theo những kịch bản cứng ngắc, không lồng ghép các thông điệp ngoại giao mà họ kể bằng chính cuộc sống chân thực của họ.
Ba trong số những gương mặt tiêu biểu cho làn sóng đó chính là Will - một người Pháp đã gắn bó với Việt Nam hơn một thập kỷ, Kaisei Hải - chàng trai người Nhật với hành trình chinh phục 63 tỉnh thành và Becky - cô giáo người Anh đến Việt Nam vì một kế hoạch đơn giản và ở lại vì yêu.
Will Courageux và hành trình “phải lòng” Việt Nam
Năm 2014, Will đặt chân đến Việt Nam lần đầu tiên với tư cách là một du khách. Thế nhưng chuyến đi đó đã thay đổi kế hoạch của cuộc đời anh. Khi trở lại Thụy Điển để tiếp tục công việc của một nhà sản xuất game, anh không ngừng kể với đồng nghiệp về Việt Nam, cho đến khi một người trong số đó hỏi anh: “Nếu anh thích Việt Nam đến vậy thì tại sao không đến đó sống?”. Và chính câu hỏi giản dị đó đã trở thành điểm tựa cho một quyết định lớn.
Will từng theo học ngành công nghệ thông tin, từng là kỹ sư IT tại FPT và quản lý các đội nhóm phát triển game cho một công ty lớn của Pháp tại Hà Nội. Môi trường làm việc dần trở nên áp lực, có những đêm anh phải đến công ty lúc 2 giờ sáng để xử lý sự cố, và điều đó khiến anh dần nhận ra mình cần một thứ gì đó khác hơn. Đó chính là sự tự do và sáng tạo.
Bước ngoặt thực sự đến với Will trong thời kỳ COVID-19. Thay vì lựa chọn trở thành giáo viên tiếng Anh hay những công việc phổ biến mà người nước ngoài thường làm khi ở Việt Nam, anh quyết định ở nhà và bắt đầu mày mò tự sản xuất những video đầu tiên. Ban đầu, việc cầm máy quay chỉ đơn thuần là một hình thức giải trí trong những ngày giãn cách và để chia sẻ tình yêu ẩm thực Việt cho bạn bè quốc tế.
“Khi tôi bắt đầu làm video, rất ít người nước ngoài quay nội dung về ẩm thực đường phố Việt Nam bằng tiếng Việt. Bạn bè Việt Nam giới thiệu cho tôi nhiều món mà khán giả nước ngoài chưa từng thấy, nên video của tôi bắt đầu trở nên mới lạ và thu hút hơn.”
Sau hơn một thập kỷ sinh sống tại Việt Nam, Will nhận thấy hình ảnh về đất nước này trong mắt thế giới đã thay đổi rõ rệt hơn. Trước đây ít người biết đến các món ăn Việt, nhưng giờ đây, phở, bánh mì, bún bò đã xuất hiện trên bản đồ ẩm thực toàn cầu. Và theo Will, một phần của sự thay đổi đó đến từ chính những người nước ngoài yêu Việt Nam và muốn lan tỏa tình yêu đó.
Nhưng sự hội nhập của Will không chỉ dừng ở ẩm thực. Anh đã tiếp thu và trải nghiệm cả những thói quen văn hóa mà chính gia đình của anh ở Pháp cũng phải ngạc nhiên: kiểm tra ảnh kỹ lưỡng trước khi chấp nhận một bức hình, hoặc tự nhiên phát ra tiếng “húp” khi ăn phở. Và với Will: “Việt Nam không chỉ thay đổi tôi về mặt nội dung sáng tạo. Nó thay đổi cách tôi cảm nhận thế giới”
Kaisei Hải – người Nhật đi tìm Việt Nam ở 63 tỉnh thành
Để hiểu vì sao một chàng trai Nhật Bản lại chọn tên tiếng Việt là “Hải”, cần biết rằng tên gốc của anh là Kaisei, trong đó “Kai” có nghĩa là biển trong tiếng Nhật. “Hải” trong tiếng Việt cũng mang nghĩa tương tự. Đó là cách Kaisei Hải tự giới thiệu về mình: không phải một người nước ngoài đến để tham quan, mà là người đã là một phần của Việt Nam.
Mối duyên với Việt Nam của Hải đã bắt đầu từ năm anh 8 tuổi, đó là khi anh tình cờ đọc được một cuốn sách ở thư viện trường về những cặp song sinh dính liền - nạn nhân của chất độc da cam. Đó là lần đầu tiên anh biết đến cái tên “Việt Nam”.
Hơn mười năm sau, khi đang là sinh viên làm thêm ở quán BBQ, Hải gặp các du học sinh Việt Nam. Họ sang Nhật làm việc vì muốn một cuộc sống tốt hơn, luôn chăm chỉ và đầy nhiệt huyết. Điều đó đã khiến Hải - một người đang sống trong một đất nước phát triển nhưng cảm thấy “thiếu thiếu điều gì đó” bất ngờ nhận ra mình cũng muốn thử thách bản thân.
“Nhiều người Nhật xung quanh tôi dường như đã hài lòng với hiện tại và không cố gắng để thay đổi. Nhưng những người bạn Việt Nam đó truyền cảm hứng cho tôi. Vì vậy, tôi đã đến Việt Nam.”
Quyết định đó dẫn đến hành trình của anh tại Việt Nam trong hơn ba năm, với mục tiêu tự đặt ra là đi hết được 63 tỉnh thành. Tính đến nay, Hải đã đặt chân đến 42 tỉnh trên Việt Nam. Đây không phải một hành trình dễ dàng, ví dụ như ở miền Bắc, các tỉnh cách khá xa nhau và việc di chuyển lên vùng núi đòi hỏi cần nhiều nỗ lực. Ngay cả việc đặt xe khách online cũng trở nên phức tạp khi tài xế gọi lại bằng tiếng Việt.
Nhưng mục tiêu của Hải không đơn thuần là ghi tên các tỉnh vào danh sách đã đến. Ở Việt Nam, với 54 dân tộc, hàng chục tôn giáo và vô số phong tục từng vùng miền đối với Kaisei Hải là một thế giới hoàn toàn khác. Kaisei Hải cho biết “nhiều du khách chỉ đến Hà Nội, TP HCM hoặc Đà Nẵng, nhưng tôi biết còn rất nhiều nơi tuyệt vời khác như: người H’mông ở Hà Giang, kiến trúc Pháp ở Đà Lạt... Tôi muốn cho thế giới thấy nhiều khía cạnh hơn của Việt Nam”
Tháng 4 năm ngoái, Hải đã đứng giữa dòng người ở Quận 1, TP HCM, thức từ 3 giờ sáng để chờ lễ diễu hành kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước. Khi tiếng reo hò vang lên, khi lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời cùng tiếng động cơ máy bay, Hải - một người ngoại quốc - đã rơi nước mắt. Đó là khoảnh khắc anh cảm nhận được điều mà không một sách giáo khoa nào có thể dạy: lòng yêu nước của người Việt Nam.
Khi được hỏi: “Nếu một người bạn Nhật hỏi anh tại sao họ nên đến Việt Nam thì anh sẽ trả lời thế nào?”, Hải đưa ra một góc nhìn đầy chiều sâu: Việt Nam chính là một “tấm gương” phản chiếu văn hóa. Với anh, việc đến một đất nước có nhịp sống năng động, cởi mở và đầy biến số như Việt Nam sẽ giúp những người bạn Nhật bước ra khỏi vùng an toàn, từ đó có cơ hội nhìn lại và trân trọng hơn những giá trị của chính quê hương mình.
Cô giáo người Anh và những video chân thực
Năm 2018, Becky đến Việt Nam với một kế hoạch rõ ràng: trở thành giáo viên tiếng Anh tiểu học. Không có tham vọng về sự nổi tiếng, không có kế hoạch trở thành một influencer, chỉ là dạy học và khám phá một vùng đất mới.
Hành trình sáng tạo nội dung của cô cũng bắt đầu một cách tình cờ trong đợt phong tỏa COVID-19 vào năm 2020. Giống hàng triệu người trên thế giới, Becky dùng TikTok chỉ để giải trí. Vài tuần sau, vì “khá chán và không có nhiều việc để làm”, cô thử đăng một video, và một cuộc sống tại Việt Nam trong những ngày giãn cách, những điều tưởng chừng bình dị lại chạm được đến hàng nghìn người xem quốc tế đang tò mò về một đất nước xa lạ.
Đoạn phim đầu tiên giúp cô trở nên nổi tiếng chính là khoảnh khắc cô nỗ lực gọi một ly cà phê sữa đá bằng tiếng Việt nhưng lại phát âm sai. Thay vì tìm cách cắt bỏ những lỗi sai, Becky chọn cách công khai sự lúng túng của mình, biến rào cản ngôn ngữ thành một nhịp cầu kết nối đầy thiện cảm với người xem. Điều khiến nội dung của Becky khác biệt chính là cô không cố gắng để ghi lại những thước phim về một Việt Nam hoàn hảo. Cô ngồi trên những chiếc ghế nhựa nhỏ ở các quán vỉa hè, ăn uống cùng chủ quán đã bán hàng mấy chục năm, và chia sẻ mọi thứ đúng theo cảm nhận của mình, kể cả khi cảm nhận đó là sự bối rối hay lạ lẫm.
“Tôi không muốn giả vờ rằng mọi thứ đều là hoàn hảo chỉ để câu view. Những khoảnh khắc hay nhất thường đến từ những tình huống tự nhiên, không lên kế hoạch trước.”
Từng theo học ngành báo chí và có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực truyền thông, marketing tại Anh, Becky thấu hiểu sâu sắc sự khác biệt giữa những nội dung được dàn dựng công phu và sức mạnh của tính chân thực. Chính kiến thức chuyên môn đã giúp cô nhận ra rằng trong kỷ nguyên số, sự kết nối thực sự nằm ở những gì sống động và đời thường nhất. Vì vậy, cô chọn con đường đồng hành cùng nhân vật và cuộc sống thực tế, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc chỉ tác nghiệp bằng điện thoại thay vì sử dụng những thiết bị chuyên nghiệp cồng kềnh.
Việt Nam đã thay đổi Becky theo một cách mà cô tự miêu tả là “trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình”. Cuộc sống ở Anh trước đây của cô căng thẳng và thiếu cân bằng. Việt Nam đã cho cô thứ mà cô không ngờ mình lại cần nhất: thời gian, sự kết nối và sự tự do để khiến cô thấy thoải mái hơn.
Việt Nam – câu chuyện được kể bằng nhiều giọng nói
Trong bối cảnh truyền thông toàn cầu đang dần yêu thích những nội dung cá nhân, Will, Kaisei Hải, Becky đã trở thành những “đại sứ văn hoá không chính thức”, tiếng nói, góc nhìn của họ đã truyền cảm hứng cho những người bạn quốc tế muốn khám phá Việt Nam và cũng khiến những người con của đất nước thêm yêu quê hương mình.
Và điều thú vị là cả ba đều đặt một câu hỏi ngược lại: Việt Nam không chỉ là nơi mà họ kể chuyện, Việt Nam còn là nơi họ tìm thấy chính mình. Will tìm được sự cân bằng giữa đam mê sáng tạo và cuộc sống tự do. Kaisei Hải tìm thấy năng lượng để thử thách bản thân. Becky tìm thấy một phiên bản thoải mái, hạnh phúc hơn của chính cô.
Có lẽ, đó mới là câu chuyện thật sự: Việt Nam không chỉ là một điểm đến. Việt Nam chính là một trải nghiệm, đủ mạnh để thay đổi những người ngoại cuộc thành người trong cuộc, và đủ phong phú để không bao giờ hết điều để kể.