Nghiên cứu - Trao đổi

Như đã thông tin, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan là yêu cầu cấp bách nhằm xử lý các bất cập về đại lý làm thủ tục, hàng quá cảnh và tạo hành lang pháp lý cho quy trình ra quyết định tự động, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, Dự thảo Luật (sửa đổi) đang đưa ra lấy ý kiến được cho vẫn còn những tồn tại, cần tiếp tục được cân nhắc.

Tham gia góp ý tại Hội thảo do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cục Hải quan tổ chức mới đây, bà Đào Thị Thu Huyền, Phó giám đốc Bộ phận Đối ngoại Công ty TNHH Canon Việt Nam cho biết, trong Luật Hải quan hiện nay chưa quy định về việc hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ ở trong nước Việt Nam không phải tuân thủ các quy định quản lý chuyên ngành áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu trực tiếp từ nước ngoài về.

Việc này dẫn đến cái tình trạng, hàng hóa trước kia đã nhập khẩu về hoặc mua trực tiếp từ các cái doanh nghiệp nội địa sản xuất, nhưng với tư cách là doanh nghiệp chế xuất nên phải thực hiện thủ tục hải quan, theo đó doanh nghiệp thành đối tượng phải tuân thủ các quy định chuyên ngành về quản lý trước khi nhập khẩu trực tiếp từ nước ngoài vào Việt Nam.

“Ví dụ, hàng hóa máy móc thiết bị đã qua sử dụng, cũng mua từ trong nước của các doanh nghiệp sản xuất trong nước về, nhưng sau đó doanh nghiệp cho nhà cung cấp mượn hoặc chuyển, luân chuyển giữa các chi nhánh có cùng một sổ kế toán trong doanh nghiệp lại phải làm các thủ tục chuyên ngành. Trong khi thực tế, bản chất hàng hóa này không phải là hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, mà là hàng hóa sản xuất tại Việt Nam”, bà Huyền chia sẻ.

Đồng thời cho hay, chính sách như vậy dẫn đến một số hệ lụy như: Suy giảm năng lực cạnh tranh và đình trệ sản xuất của doanh nghiệp, bên cạnh đó chi phí vận hành, chi phí xin giấy phép, các loại chi phí làm thủ tục hải quan này tăng lên rất nhiều và mất thời gian, dẫn đến làm lỡ các cơ hội để có thể linh hoạt sản xuất cũng như gia tăng sản xuất tại Việt Nam của các tập đoàn.

Không chỉ có vậy, việc này còn dẫn đến lãng phí tài nguyên và nguồn lực. Bởi, nếu không xin được giấy phép, doanh nghiệp buộc phải hủy các thiết bị này gây ô nhiễm môi trường và không phù hợp với cam kết Net Zero của Chính phủ.

Từ thực tế đã nêu, bà Huyền kiến nghị quy định rõ trong Luật Hải quan theo hướng: “Các hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ trong nước Việt Nam không phải tuân thủ các quy định của pháp luật quản lý chuyên ngành áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu trực tiếp từ nước ngoài về. Đồng thời, hàng hóa luân chuyển nội bộ giữa các chi nhánh phụ thuộc trong cùng một doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục hải quan, chỉ cần thông báo cho cơ quan Hải quan trước khi thực hiện và quản lý theo hệ thống kế toán nội bộ của doanh nghiệp”.

Cùng với ý kiến đã nêu, về kiểm tra tuân thủ, bà Huyền cũng đề xuất, nên quy định rõ kiểm tra tuân thủ ở đây là trong lĩnh vực Hải quan để tránh tình trạng các cơ quan kiểm tra hải quan lại kiểm tra doanh nghiệp tất cả các lĩnh vực khác liên quan đến tuân thủ pháp luật (như lao động, an toàn vệ sinh, hay thuế không liên quan hải quan, môi trường...).

Ngoài ra, về kiểm tra sau thông quan, bà Huyền cũng đề xuất, nên giữ quy định cũ là 10 ngày làm việc thay vì 20 ngày như Dự thảo.

Tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), ông Nguyễn Nội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) kiến nghị cơ quan soạn thảo xem xét, cân nhắc các nội dung quy định liên quan đến 8 nhóm vấn đề.

Cụ thể, về số hóa quy trình, Phó Chủ tịch VAFIE đề xuất, cơ quan quản lý phải sử dụng dữ liệu có sẵn, không yêu cầu các chứng từ mà hệ thống đã có.

Về trách nhiệm thương mại điện tử, quy định rõ trách nhiệm người bán, người mua để tránh rủi ro cho các đơn vị vận chuyển/logistic.

Về quản lý rủi ro và tuân thủ, doanh nghiệp cần được biết nhóm tuân thủ của mình, cơ chế giải trình và phục hồi mức độ tuân thủ.

Về khai bổ sung sau thông quan, không xử phạt hành chính đối với các sai sót kỹ thuật do doanh nghiệp tự phát hiện và khai bổ sung tiền thuế nếu có.

Bên cạnh đó, về mã HS, vị này đề xuất áp dụng thống nhất về mã HS, xuất xứ, trị giá cho cùng một mặt hàng để tránh sự khác biệt giữa các địa bàn.

Về kiểm tra sau thông quan, tập trung kiểm tra từ xa trên dữ liệu, chỉ kiểm tra tại trụ sở nếu có rủi ro cao hoặc dấu hiệu vi phạm rõ ràng.

Về linh động tuyến đường, nên cho phép thay đổi lộ trình vận chuyển khi có sự cố bất khả kháng.

Về hoạt động trực tuyến, có quy chế dự phòng khi hệ thống hải quan gặp sự cố, không để doanh nghiệp bị phạt do lỗi hệ thống.

Cùng với các nội dung đã nêu, tham góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), ông Nguyễn Việt Quân, đại diện Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cũng chỉ ra 2 vướng mắc lớn trong hoạt động, bao gồm:

Hàng hóa chuyển cửa khẩu, ví dụ lô hàng 10 tấn về Nội Bài, nhưng vì máy bay nhỏ nên phải tách ra 3 tấn đi Hà Nội, 7 tấn trung chuyển vào Sài Gòn. Hiện nay hệ thống hải quan chưa cho phép việc này linh hoạt, dẫn đến khó khăn cho hãng hàng không trong việc tối ưu tải trọng.

Kiểm dịch đối với hàng quá cảnh, hàng hóa quá cảnh tại sân bay (không vào nội địa) nhưng vẫn bị yêu cầu kiểm dịch từ phía Việt Nam. Việc này gây khó khăn vì người gửi ở nước ngoài không có đại diện tại Việt Nam để làm thủ tục.

Từ đó, vị đại diện này mong muốn các cơ chế, chính sách được đơn giản hóa để các sân bay như Long Thành, Nội Bài, Tân Sơn Nhất có thể trở thành các trung tâm logistic của khu vực.

Gia Nguyễn