Doanh nghiệp
Thu hút FDI chọn lọc gắn với năng lực nội sinh
Nghị quyết 10-NQ/TW vừa được Bộ Chính trị ban hành đánh dấu bước chuyển mạnh từ thu hút FDI theo chiều rộng sang chiều sâu, có chọn lọc.
Nghị quyết 10 đặt ra nhiều mục tiêu lớn với những định hướng mang tính tái cấu trúc toàn diện, chủ động, trực tiếp định hình lại cấu trúc chuỗi giá trị.
Định vị vai trò FDI trong mô hình tăng trưởng mới
Nghị quyết 10, theo ông Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp Việt Nam, được ban hành trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ. Cùng với đó, Việt Nam đang xác lập lại mô hình tăng trưởng cho thấy yêu cầu cần nâng cấp chính sách thu hút FDI, chuyển đổi tư duy và mục tiêu từ thu hút vốn nhiều hơn sang thu hút có chọn lọc, thu hút công nghệ mới, công nghệ cao cho giá trị gia tăng.
Đây cũng là một trong những nội dung được ông Bùi Quý Thuấn - trường Kinh tế (Đại học Phenikaa) nhấn mạnh. Việc đặt khu vực doanh nghiệp FDI vào cấu trúc của mô hình tăng trưởng mới cho thấy những điều chỉnh mang tính chiến lược và dài hạn của Việt Nam.
Đó là bước chuyển từ tư duy "tăng trưởng dựa trên nguồn lực" sang "tăng trưởng dựa trên hiệu suất”. Việt Nam không còn đặt trọng tâm thu hút FDI vào mở rộng vốn, lao động hay tài nguyên mà gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hướng tới nâng cao năng suất, hàm lượng công nghệ, năng lực số trong thu hút FDI.
Thêm nữa, trong bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng, việc định vị lại vai trò của khu vực doanh nghiệp FDI trong mô hình tăng trưởng mới là minh chứng cho thay đổi lớn trong tầm nhìn, điều chỉnh chiến lược phát triển dài hạn của Việt Nam. Việt Nam hướng tới "kiến tạo hệ sinh thái chất lượng cao" thu hút các dòng vốn chất lượng cao, trở thành một mắt xích quan trọng trong nghiên cứu, thiết kế và quản trị của khu vực.
Nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa
Gắn với chuyển đổi tư duy thu hút vốn FDI theo chiều sâu, ưu tiên công nghệ cao, một trong những nội dung quan trọng nhất được đề cập trong Nghị quyết số 10 là năng lực lan toả và hấp thụ, tăng cường kết nối khu vực doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Đây cũng là một trong những điểm yếu của liên kết doanh nghiệp giữa hai khu vực kinh tế trong nhiều năm qua.
Theo đó, Nghị quyết nhấn mạnh: phát triển kinh tế FDI phải gắn liền với yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh địa chính trị mới. Đồng thời, chú trọng chuyển giao công nghệ lõi, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa (đạt 45 - 50% trong các ngành chủ lực), nâng cao "năng lực hấp thụ" của nguồn nhân lực trong nước thông qua phát triển nhân lực chất lượng cao đưa tỷ trọng lao động qua đào tạo đạt khoảng 80% trong cơ cấu sử dụng lao động của khối FDI trước năm 2030…
Khẳng định đây là một trong những nhiệm vụ chiến lược xuyên suốt, ông Bùi Quý Thuấn chia sẻ: Nghị quyết số 10 đã giải quyết bài toán hấp thụ và lan tỏa công nghệ bằng một tư duy thực tế. Không ngồi chờ các doanh nghiệp FDI tự nguyện chuyển giao công nghệ mà hiện thực chủ trương lớn bằng cơ chế, chính sách ưu đãi mới, kết hợp với nâng cấp nội lực thông qua đào tạo nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ doanh nghiệp nội làm nhà cung ứng để chủ động hút công nghệ giúp Việt Nam tự chủ trong phát triển.
Trao đổi thêm về nội dung này, theo ông Bùi Quý Thuấn, Nghị quyết số 10 đã thực hiện cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo kết quả thực hiện. Doanh nghiệp FDI chỉ được hưởng các mức ưu đãi, hỗ trợ vượt trội khi thực hiện tốt các cam kết tự nguyện về chuyển giao công nghệ tiên tiến cho doanh nghiệp Việt Nam, đóng góp lớn vào hoạt động R&D, phát triển nhà cung ứng trong nước. Các doanh nghiệp FDI được yêu cầu công bố công khai nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn quản trị và lộ trình nội địa hóa để doanh nghiệp Việt Nam có mục tiêu phấn đấu và nâng cao năng lực kết nối.
Với các doanh nghiệp trong nước, thông qua Chương trình quốc gia phát triển nhà cung ứng trong nước sẽ góp phần hình thành nền tảng kết nối, cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ chế hợp tác dài hạn giữa khối FDI và doanh nghiệp nội địa. Đồng thời, khuyến khích các quỹ đầu tư, trung gian tài chính nước ngoài góp vốn, mua cổ phần của doanh nghiệp trong nước gắn liền với nghĩa vụ nâng cao công nghệ, quản trị và thị trường. Chủ trương này theo đánh giá của các chuyên gia đã mở đường để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.