Chính sách - Quy hoạch

Xác định nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược, thành phố chủ động kích hoạt dòng vốn đầu tư công, kiến tạo thể chế và bắt tay cùng các doanh nghiệp xây dựng những khu lưu trú chất lượng cao, đồng bộ tiện ích nhằm tạo chốn an cư vững chãi cho hàng vạn người lao động.

Áp lực hạ tầng lưu trú trước làn sóng dịch chuyển lao động

Nhìn lại chặng đường vừa qua, Hải Phòng luôn xác định công tác chăm lo đời sống người lao động và bảo đảm an sinh xã hội là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, công tác phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) nói chung và phân khúc nhà ở cho thuê trên địa bàn đã đạt được những kết quả đột phá, đưa Hải Phòng vươn lên trở thành một trong những điểm sáng của cả nước.

Hiện tại, toàn thành phố đã và đang triển khai 67 dự án NƠXH với tổng quy mô khoảng hơn 85.000 căn. Dự kiến số căn hoàn thành đưa vào sử dụng trong giai đoạn 2021-2030 đạt khoảng 73.500 căn, tương đương 140% so với chỉ tiêu Chính phủ giao (49.400 căn).

Riêng đối với phân khúc nhà ở cho thuê, thị trường đã bước đầu hình thành với 15 dự án có bố trí quỹ căn cho thuê, cung cấp tổng số khoảng hơn 4.900 căn hộ. Tính đến nay, đã có 744 căn hộ hoàn thành, đủ điều kiện đưa vào sử dụng và 605 căn đang được vận hành cho thuê ổn định.

Sự chủ động này là bước đi tất yếu khi Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển bùng nổ các khu công nghiệp (KCN) và khu kinh tế (KKT). Toàn thành phố hiện thu hút hơn 370.000 lao động trực tiếp và gián tiếp, trong đó dòng lao động ngoại tỉnh chiếm trên 60%. Mỗi năm, làn sóng đầu tư FDI liên tục kéo theo từ 15.000 đến 20.000 lao động mới dịch chuyển về thành phố cảng. Đối với lực lượng lao động trẻ và công nhân trực tiếp, việc sở hữu một căn hộ là áp lực tài chính quá lớn, khiến phân khúc nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp trở thành lựa chọn tối ưu nhất để ổn định cuộc sống bước đầu.

Để giải quyết căn cơ bài toán lưu trú này, ngày 26/6/2026, thành phố chính thức khởi công Dự án Khu chức năng dịch vụ thuộc KCN Đại An mở rộng (phân khu nhà lưu trú công nhân và chuyên gia) với quy mô 4,28 ha. Đây được kỳ vọng là mô hình điểm về hạ tầng an sinh cho cả vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ ngay sau chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ.

Thông tin từ chủ đầu tư, ông Lương Thành Phong - Phó Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Phát triển hạ tầng KCN Đại An cho biết: "Dự án được quy hoạch xây dựng trên diện tích hơn 4 ha bao gồm 7 tòa nhà cao 10 tầng, dự kiến cung cấp hơn 1.000 căn hộ chất lượng cao dành riêng cho phân khúc cho thuê. Điểm khác biệt của dự án này là việc tích hợp sâu các tiện ích đô thị, từ hệ thống cửa hàng thương mại, dịch vụ thiết yếu, nhà trẻ đến không gian sinh hoạt cộng đồng và khuôn viên cây xanh. Mục tiêu cốt lõi không chỉ dừng lại ở việc cung cấp một chỗ ngủ, mà là tạo dựng một môi trường sống văn minh, an toàn và tiện nghi, giúp người lao động tái tạo sức lao động sau những giờ sản xuất căng thẳng."

Sự đồng hành của các doanh nghiệp hạ tầng như KCN Đại An đang từng bước thay thế hệ thống nhà trọ tự phát chật hẹp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn phòng cháy chữa cháy. Đồng thời, trong Kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026 - 2030, UBND thành phố đã phê duyệt và chọn chủ đầu tư cho 27 dự án NƠXH, nhà ở công nhân quy mô lớn với tổng cung khoảng 37.698 căn hộ, sẵn sàng đáp ứng sự bùng nổ của KKT Đình Vũ - Cát Hải và các vùng động lực trong tương lai gần.

Kích hoạt dòng vốn công, chủ động tạo lập quỹ nhà ở xã hội

Bên cạnh việc khuyến khích khu vực tư nhân, Hải Phòng tạo đột phá bằng cách dùng công cụ tài chính công làm đòn bẩy để can thiệp, tạo lập nguồn cung nhà ở cho thuê một cách nhanh chóng và bền vững hơn.

Ngày 23/6/2026, HĐND thành phố thông qua việc bổ sung 774,6 tỷ đồng từ nguồn ngân sách, nâng vốn điều lệ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố lên hơn 2.054 tỷ đồng để thực hiện nhiệm vụ của Quỹ nhà ở địa phương. Cơ chế này cho phép Nhà nước chủ động đứng ra mua lại, đặt hàng hoặc tiếp nhận các block NƠXH từ quỹ đất 20% của các dự án thương mại để điều tiết cho thuê lâu dài với mức giá do Nhà nước quản lý.

Đồng thời, thành phố hoàn thiện đề xuất gửi các bộ, ngành Trung ương về phương án sử dụng khoảng 4.300 tỷ đồng tích lũy từ nguồn thu tiền sử dụng đất thay thế quỹ đất 20% trước đây để mua lại khoảng 4.256 căn hộ đạt chuẩn tại các dự án đang triển khai. Quỹ nhà này sẽ giải quyết nhu cầu thuê nhà tại các khu vực trọng điểm công nghiệp như Thủy Nguyên, An Dương, Hải An và bố trí tái định cư khẩn cấp cho 9.002 hộ dân từ 177 chung cư cũ xuống cấp (trong đó ghi nhận 66 tòa nhà ở mức độ nguy hiểm cấp D).

Đánh giá về định hướng chiến lược này, ông Nguyễn Hoài Long - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hải Phòng khẳng định: "Việc phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, đặc biệt là nhà ở cho thuê, đã được Thành ủy và UBND thành phố xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn liền với chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Đối với người lao động, đặc biệt là lực lượng lao động kỹ thuật cao từ các tỉnh thành khác dịch chuyển về, điều kiện an cư lạc nghiệp chính là cam kết mạnh mẽ nhất của thành phố. Hệ thống giải pháp hiện tại đang ưu tiên tối đa cho mô hình nhà ở cho thuê dài hạn, có giá thuê được trợ giá hoặc kiểm soát chặt chẽ, đồng thời vận hành linh hoạt Quỹ nhà ở địa phương để liên tục bổ sung nguồn cung mới."

Song song với dòng vốn công, từ năm 2016 đến nay, thành phố đã đưa vào sử dụng nhiều khu chung cư mới khang trang và các khu nhà ở sinh viên như: Khu chung cư HH1-HH2, HH3-HH4 Đồng Quốc Bình, khu chung cư ngõ 75 Lý Thánh Tông Đồ Sơn, khu ký túc xá sinh viên Hải Phòng…

Đến nay, Hải Phòng đang quản lý, vận hành tổng cộng hơn 6.600 căn nhà ở chung cư cho thuê là tài sản công (bao gồm khoảng 2.100 phòng nhà sinh viên và 4.500 căn hộ chung cư mới xây dựng). Dự kiến vào tháng 7 năm 2026, thành phố sẽ tiếp tục khánh thành Khu chung cư Tạ Quang Bửu với 390 căn hộ để đưa vào khai thác cho thuê.

Bên cạnh quỹ nhà từ ngân sách, các dự án tư nhân chất lượng cao cùng hệ thống ký túc xá hiện đại của Tập đoàn Pegatron, LG Display tại KCN Tràng Duệ cũng đang vận hành hiệu quả. Quỹ nhà đa dạng này giúp người dân tiếp cận không gian sống ổn định với mức giá phù hợp, dao động từ 30.000 đồng đến 90.000 đồng/m2/tháng, mang lại lợi ích trực tiếp cho hơn 20.000 cư dân đô thị.

Với 4 nhóm giải pháp toàn diện từ đầu tư công, mua lại quỹ căn hộ, đề xuất cơ chế đặc thù cho doanh nghiệp sản xuất mua nhà cho công nhân thuê, đến kiểm soát nâng cấp nhà trọ hộ cá thể, Hải Phòng phấn đấu tạo lập từ 15.000 đến 17.000 căn hộ cho thuê chuyên biệt đến năm 2030. Đây chính là bệ đỡ vững chắc giúp các doanh nghiệp ổn định nhân lực, tối ưu hóa chi phí vận hành và hiện thực hóa mục tiêu đưa quyền có nơi ở hợp pháp trở thành thước đo của tiến bộ và công bằng xã hội.

Sự chủ động đi trước một bước của Hải Phòng trong việc đồng bộ hóa hạ tầng an sinh và sản xuất không chỉ tháo gỡ bài toán định cư cho người lao động, mà còn là chiến lược cốt lõi giữ chân nhân tài, tạo động lực bền vững bứt phá cho toàn bộ nền kinh tế vùng cảng biển.

Huệ Ngân