Nghiên cứu - Trao đổi

Tại Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất bổ sung thêm một số hành vi vi phạm mới trong nhiều lĩnh vực, trong đó đáng chú ý có ngân hàng và bất động sản.

Cụ thể, trong lĩnh vực ngân hàng, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung hành vi vi phạm quy định về quản lý tài sản bảo đảm. Đồng thời, bổ sung các hành vi vi phạm liên quan đến cấp, chấp nhận thư tín dụng; bảo lãnh ngân hàng; chứng từ, chứng nhận tiền gửi; xác nhận khả năng tài chính cho tổ chức, cá nhân.

Đây đều là những hoạt động có vai trò quan trọng trong vận hành tín dụng, bảo đảm nghĩa vụ tài chính và xác lập niềm tin trong các giao dịch kinh tế. Nếu bị lợi dụng, các công cụ này có thể trở thành mắt xích để hợp thức hóa hồ sơ, che giấu rủi ro hoặc tạo điều kiện cho các giao dịch không đúng bản chất.

Đối với lĩnh vực đất đai, bất động sản, Bộ Công an đề xuất bổ sung nhiều hành vi vi phạm như lấn đất, hủy hoại đất hoặc sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất. Ngoài ra, hành vi chuyển quyền sử dụng đất trái quy định pháp luật cũng được đề xuất bổ sung nhằm xử lý những vi phạm phát sinh trong thực tế nhưng chưa được nhận diện đầy đủ trong các quy định hiện hành.

Những nhóm hành vi này đều liên quan trực tiếp tới các lĩnh vực có giá trị tài sản lớn, tác động rộng và dễ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện hoặc hệ lụy kéo dài nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Việc bổ sung thêm các hành vi vi phạm mới cho thấy nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc cập nhật quy định hình sự theo sát thực tiễn, nhất là khi các phương thức vi phạm trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, đất đai và bất động sản ngày càng tinh vi hơn.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, việc bổ sung các hành vi vi phạm mới trong lĩnh vực ngân hàng và bất động sản là cần thiết, bởi thực tiễn luôn phát sinh những dạng hành vi mới mà hệ thống pháp luật hiện hành có thể chưa bao quát hết.

Theo Luật sư Tuấn, trong lĩnh vực ngân hàng, tài sản bảo đảm, thư tín dụng, bảo lãnh ngân hàng, chứng nhận tiền gửi hay xác nhận khả năng tài chính đều là những công cụ có giá trị pháp lý và thương mại lớn. Nếu các công cụ này bị sử dụng sai lệch, hệ quả không chỉ dừng lại ở một giao dịch cụ thể.

“Chẳng hạn, tài sản bảo đảm nếu bị định giá sai, quản lý lỏng lẻo hoặc bị sử dụng để bảo đảm cho nhiều nghĩa vụ không đúng quy định, rủi ro có thể lan sang cả hoạt động tín dụng. Tương tự, xác nhận tài chính hoặc chứng từ ngân hàng nếu không phản ánh đúng thực trạng có thể làm sai lệch quyết định của bên cho vay, bên nhận bảo đảm hoặc đối tác giao dịch”, Luật sư Tạ Anh Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tuấn, khoảng trống pháp lý trong các lĩnh vực này thường không bộc lộ ngay, mà chỉ xuất hiện rõ khi phát sinh tranh chấp, thất thoát tài sản hoặc khi cơ quan chức năng điều tra những vụ việc phức tạp.

Với lĩnh vực đất đai, bất động sản, Luật sư Tuấn cho rằng các hành vi như lấn đất, hủy hoại đất, sử dụng đất sai mục đích hoặc chuyển quyền sử dụng đất trái luật đều có thể tạo ra hệ lụy lớn, bởi đất đai là loại tài sản đặc biệt, liên quan trực tiếp tới quyền lợi của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

“Đất bị sử dụng sai mục đích, chuyển nhượng sai quy định hoặc bị hợp thức hóa qua nhiều lớp giao dịch có thể làm méo mó thị trường bất động sản, gây thất thoát nguồn lực và phát sinh tranh chấp kéo dài. Vì vậy, việc nhận diện rõ hơn các hành vi vi phạm là rất cần thiết”, Luật sư Tuấn nhận định.

Tuy nhiên, Luật sư Tuấn cũng lưu ý, cùng với việc bổ sung các hành vi mới, cơ quan soạn thảo cần làm rõ ranh giới áp dụng giữa xử lý hành chính và trách nhiệm hình sự.

Theo Luật sư Tuấn, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc bổ sung hành vi vi phạm, mà còn ở cách xác định rõ mức độ nguy hiểm, hậu quả và các dấu hiệu cấu thành để bảo đảm tính khả thi khi áp dụng trong thực tiễn.

“Bịt khoảng trống pháp lý là cần thiết, nhưng quy định cũng cần đủ rõ để tránh cách hiểu quá rộng hoặc thiếu thống nhất trong quá trình áp dụng. Khi ranh giới pháp lý được thiết kế chặt chẽ, việc xử lý vi phạm mới bảo đảm nghiêm minh và phù hợp với thực tiễn”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Nguyễn Giang