Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Dầu khí: Cần tháo gỡ nút thắt pháp lý cho hoạt động CCS
Cùng với những việc hoàn thiện cơ chế đối với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia (Petrovietnam), tham gia góp ý sửa đổi Luật Dầu khí, nhiều ý kiến cũng cho rằng, cần tháo gỡ nút thắt pháp lý cho hoạt động CCS.
Như đã thông tin, Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) trình Quốc hội XVI tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, được xây dựng trên cơ sở Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời bám sát định hướng của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Việc hoàn thiện thể chế lần này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới, tháo gỡ kịp thời các bất cập thực tiễn và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho ngành Dầu khí…
Cùng với những việc hoàn thiện cơ chế đối với Petrovietnam, tham gia góp ý sửa đổi Luật Dầu khí, nhiều ý kiến cũng cho rằng, cần tháo gỡ nút thắt pháp lý cho hoạt động thu giữ, lưu trữ cacbon (CCS).
Tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo, khẳng định CCS là hướng đi tất yếu để giảm phát thải và tận dụng hạ tầng dầu khí sẵn có, đại biểu Trần Quốc Tuấn, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho rằng, các quy định hiện tại (tại Điều 48, 49, 50) vẫn còn sự chồng chéo giữa Dự án CCS gắn với hợp đồng dầu khí và dự án CCS độc lập.
Để tháo gỡ nút thắt này, đại biểu đề xuất, cần phân định rõ phạm vi điều chỉnh, sửa đổi Điều 48 theo hướng khuyến khích tận dụng công trình dầu khí để triển khai CCS gắn với hoạt động dầu khí theo luật này. Đồng thời, bổ sung quy định xác định các dự án CCS độc lập sẽ thực hiện theo pháp luật chuyên ngành liên quan.
Ngoài ra, theo đại biểu, cần quy định rõ thời hạn hủy giếng, thu dọn công trình, trách nhiệm quan trắc sau đóng cửa, các điều kiện bàn giao và trách nhiệm tài chính của nhà đầu tư trước khi bàn giao.
“Việc luật hóa các nội dung này sẽ giúp giảm rủi ro pháp lý và tạo niềm tin cho nhà đầu tư”, đại biểu bày tỏ.
Đồng quan điểm, tham gia góp ý, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau bày tỏ đồng tình với chủ trương tận dụng các công trình dầu khí hiện hữu và những cấu tạo địa chất phù hợp để lưu trữ carbon, và cho rằng, đây là lĩnh vực mới nhưng có vai trò quan trọng trong quá trình giảm phát thải và chuyển dịch năng lượng.
Tuy nhiên, để cơ chế này có thể triển khai trên thực tế, theo đại biểu, Dự thảo Luật cần quy định rõ hơn quyền nghiên cứu, đề xuất chuyển đổi các mỏ đã hoặc sắp kết thúc khai thác thành cơ sở lưu trữ carbon.
“Cần cho phép các nhà thầu dầu khí nghiên cứu, đề xuất phương án chuyển đổi mỏ trong một thời hạn nhất định. Cách tiếp cận này giúp tận dụng lợi thế về dữ liệu địa chất, hạ tầng và kinh nghiệm vận hành đã được tích lũy trong quá trình khai thác dầu khí.
Bên cạnh đó, cần có quy định riêng đối với nhà thầu CCS, trong đó làm rõ yêu cầu về kỹ thuật, an toàn và bảo vệ môi trường”, đại biểu góp ý.
Liên quan đến vấn đề này, tham gia góp ý, bày tỏ tán thành với việc đưa hoạt động CCS và năng lượng ngoài khơi gắn với dầu khí vào Chương VIII và IX của Dự thảo Luật, đại biểu Đào Chí Nghĩa, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ cho rằng, cách tiếp cận này giúp tận dụng tối đa hạ tầng dữ liệu của ngành dầu khí mà không chồng lấn với các luật chuyên ngành khác.
Để mở rộng không gian phát triển mới, đại biểu đề xuất, cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng khung pháp lý cho các dự án CCS độc lập và điện gió ngoài khơi quy mô thương mại, vốn chưa có quy định đồng bộ. Chính phủ cần sớm ban hành các văn bản chi tiết cho Chương VIII và IX ngay khi luật có hiệu lực.
Theo đại biểu, việc hoàn thiện các cơ chế này không chỉ tháo gỡ nút thắt cho các dự án hiện hữu mà còn đón đầu xu hướng chuyển dịch năng lượng, tạo động lực phát triển bền vững cho các địa phương ven biển.
Còn theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, CCS mở ra khả năng tái sử dụng mỏ cạn kiệt và hạ tầng dầu khí hiện hữu, nhưng đồng thời phát sinh nghĩa vụ giám sát kéo dài hàng chục năm, kể cả sau khi hợp đồng dầu khí chấm dứt.
Từ đó, đại biểu đề nghị, Luật quy định nguyên tắc bắt buộc về ký quỹ, bảo đảm tài chính hoặc bảo hiểm trách nhiệm tại Điều 49; mức cụ thể giao Chính phủ quy định.
Lý giải cho đề xuất này, đại biểu cho rằng đây là nghĩa vụ tài sản chứ không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật. Nếu Luật không đặt nguyên tắc, sẽ có nguy cơ nghĩa vụ tài chính dài hạn cuối cùng chuyển sang Nhà nước.
Cùng với nội dung đã nêu, đại biểu cũng đề nghị, đưa vào Điều 51 nguyên tắc chuyển giao tín chỉ cacbon ra nước ngoài phải tránh tính trùng và không ảnh hưởng đến đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam.
Được biết, theo Dự thảo Tờ trình, Luật Dầu khí (sửa đổi) thay thế Luật Dầu khí năm 2022 được soạn thảo trên cơ sở 5 chính sách được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP ngày 03/4/2026. Trong đó, việc giảm phát thải khí nhà kính, và hoạt động CCS trong hoạt động dầu khí được quy định tại Chính sách 5.