Đánh giá cao các nội dung được cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, góp ý Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đối với Petrovietnam.
Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) trình Quốc hội XVI tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, được xây dựng trên cơ sở Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời bám sát định hướng của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Việc hoàn thiện thể chế lần này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới, tháo gỡ kịp thời các bất cập thực tiễn và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho ngành Dầu khí…
Đánh giá cao các nội dung được cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, góp ý Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đối với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia (Petrovietnam).
Tham gia góp ý xây dựng, hoàn thiện nội dung Chương XI của Dự thảo Luật (sửa đổi) quy định về Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia, đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nam đề xuất, cần tiếp tục rà soát Chương XI để làm rõ hơn năng lực, thẩm quyền và chức năng của Tập đoàn; đặc biệt cần quy định riêng một điều rõ ràng về vai trò đại diện nước chủ nhà thay vì để tản mạn ở nhiều điều luật.
Đồng thời, đại biểu nhấn mạnh, cần xây dựng cơ chế tài chính đủ mạnh ngay trong Luật này, nhằm giải quyết tận gốc chi phí cho hoạt động rủi ro, chi phí đầu tư ban đầu chứ không chỉ dừng lại ở cơ chế “hậu xử lý” chi phí tại Điều 59.
Bên cạnh những vấn đề đã nêu, đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng, các quy định về quốc phòng, an ninh đã được thể hiện rải rác ở nhiều điều khoản.
Theo đại biểu, Dự thảo Luật Dầu khí không chỉ là đạo luật về khai thác tài nguyên mà phải được định vị là một công cụ pháp lý quan trọng góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Từ đó, đại biểu đề xuất, quy định rõ nguyên tắc về cơ chế tham vấn giữa cơ quan quản lý chuyên ngành với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an ngay trong Luật để làm cơ sở ban hành các Nghị định hướng dẫn.
Còn theo đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa, việc Tập đoàn vừa là nhà thầu độc lập, vừa đại diện nước chủ nhà, vừa thực hiện một số nhiệm vụ quản lý Nhà nước là mô hình phù hợp với đặc thù thượng nguồn. Tuy nhiên, một số điều cần tách bạch rõ giữa nhiệm vụ chính trị được giao với hoạt động sản xuất kinh doanh.
“Nếu không tách bạch minh bạch, sẽ rất khó bảo đảm sự cạnh tranh bình đẳng, nhất là đối với các nhà đầu tư nước ngoài”, đại biểu nhìn nhận.
Liên quan đến Quỹ bảo đảm nghĩa vụ dọn dẹp công trình dầu khí, đại biểu Lê Hữu Trí kiến nghị bổ sung 3 nguyên tắc cứng vào điều luật: chỉ sử dụng quỹ đúng mục đích thu dọn công trình; quy định tiêu chí lựa chọn ngân hàng nhận tiền gửi và xử lý chênh lệch tỷ giá; thực hiện công khai số dư, báo cáo định kỳ tình hình trích lập, sử dụng quỹ.
Về quy hoạch và quản lý không gian biển, chỉ ra thực tế hiện nay trên cùng một vùng biển đang có sự chồng lấn lợi ích giữa nhiều ngành: dầu khí, điện gió ngoài khơi, hàng hải, nuôi trồng hải sản, du lịch và quốc phòng, đại biểu Lê Hữu Trí đại biểu đề nghị, bổ sung nguyên tắc bắt buộc phải phù hợp với Quy hoạch không gian biển quốc gia, đồng thời quy định cụ thể tiêu chí ưu tiên và trình tự giải quyết khi xảy ra chồng lấn không gian khai thác.
Tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), đặt vấn đề “càng giao quyền lớn càng phải có cơ chế kiểm soát tương xứng”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế cho rằng, Tập đoàn đồng thời là doanh nghiệp kinh doanh lại được giao thẩm tra, phê duyệt, quyết toán chi phí của nhà thầu, nên nếu chỉ dựa vào cơ chế “hậu kiểm” là chưa đủ.
Đại biểu đề xuất, đối với những quyết định có khả năng làm thay đổi đáng kể trữ lượng, tổng mức đầu tư hay nghĩa vụ tài chính của Nhà nước, bắt buộc phải có cơ chế thẩm định, kiểm tra trước của cơ quan quản lý Nhà nước theo tiêu chí do Chính phủ quy định.
Về cơ chế xử lý chi phí rủi ro và “đầu tư thất bại”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị, luật hóa rõ ràng ranh giới cơ chế bù đắp chi phí chỉ áp dụng đối với rủi ro khách quan, tuyệt đối không áp dụng cho các sai phạm, lỗi chủ quan hay vi phạm pháp luật.
“Cần chia sẻ rủi ro dầu khí nhưng không chuyển rủi ro quản trị doanh nghiệp sang nguồn lực Nhà nước... nếu không phân định rõ, cơ chế chia sẻ rủi ro có thể vô tình trở thành cơ chế xã hội hóa tổn thất nhưng tư nhân hóa lợi ích”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh.
