24h

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, tại phiên họp chiều 22/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Anh Tuấn, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh bày tỏ nhất trí với chủ trương về việc tích hợp hai đạo luật quan trọng là Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách Nhà nước. Đồng thời cho rằng, việc hợp nhất này không chỉ giúp bộ máy pháp lý trở nên tinh gọn mà còn tạo ra sự thống nhất trong quản lý ngân sách quốc gia và đầu tư công, từ đó đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến thẩm quyền, dự toán và điều hành bội chi ngân sách.

Để hoàn thiện Dự thảo Luật, góp ý về việc chuẩn hóa thuật ngữ tại Điều 4 (Giải thích từ ngữ), đại biểu cho rằng, cần có sự thống nhất và thực tế hơn trong cách định nghĩa.

Cụ thể, đối với “Chủ trương đầu tư”, đại biểu đề xuất bổ sung cụm từ “dự kiến” vào các nội dung cơ bản của báo cáo đề xuất (nhóm B, C) hoặc báo cáo tiền khả thi (nhóm A, dự án quan trọng quốc gia). Bởi, tại thời điểm quyết định chủ trương, các thông số về tổng mức đầu tư, quy mô, cân đối vốn mới chỉ ở mức sơ bộ.

Theo đại biểu, việc thêm tính chất “dự kiến” sẽ giúp các cơ quan thực thi dễ dàng điều chỉnh khi chuyển sang giai đoạn quyết định đầu tư chính thức mà không bị vướng mắc về pháp lý.

Bên cạnh đó, về “Chương trình mục tiêu quốc gia”, đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi định nghĩa thay vì chỉ giới hạn trong quy mô “cả nước”, trong đó, cần bổ sung quy mô “cấp vùng” để phù hợp với thực tiễn các chương trình đặc thù đã và đang triển khai hiệu quả như tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên hay miền núi phía Bắc.

Về thẩm quyền và vai trò của Bộ Tài chính trong điều hành vốn, theo đại biểu, mặc dù Dự thảo đã thiết kế 20 nhiệm vụ lớn cho Bộ Tài chính, tuy nhiên quyền hạn trong việc đề xuất điều chuyển vốn vẫn còn thiếu.

Đại biểu nhấn mạnh, trong quá trình theo dõi và giám sát kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm, Bộ Tài chính là cơ quan nắm rõ nhất tiến độ giải ngân của từng bộ, ngành, địa phương. Do đó, cần trao cho Bộ thẩm quyền đề xuất trình Thủ tướng Chính phủ thực hiện điều chuyển vốn từ những đơn vị, dự án chậm giải ngân sang những nơi có khả năng hấp thụ vốn tốt. Sự linh hoạt này là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Về nguyên tắc sắp xếp thứ tự ưu tiên đầu tư, quan tâm đến các dự án quan trọng quốc gia có tính chất liên kỳ (kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ 5 năm). Dẫn ví dụ về các dự án đường sắt đô thị hoặc đường sắt quốc gia vốn có thời gian triển khai rất dài, đại biểu đề xuất xếp các dự án này ngay sau nhóm dự án đặc biệt cấp bách.

Theo đại biểu, việc ưu tiên bố trí vốn cho các dự án “bắc cầu” qua nhiều giai đoạn trung hạn sẽ đảm bảo tính liên tục, tránh tình trạng đình trệ do thiếu vốn, từ đó bảo vệ nguồn lực và mục tiêu chiến lược của quốc gia.

Tham gia thảo luận, góp ý hoàn thiện Dự thảo và đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Tĩnh đề xuất tiếp tục cân nhắc một số nội dung.

Cụ thể, về việc tích hợp các kế hoạch tài chính và đầu tư công, đại biểu cho rằng, cần rà soát kỹ quy trình tích hợp kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm. Bởi hiện nay, đầu tư công gắn liền với danh mục dự án và thủ tục cụ thể, trong khi kế hoạch tài chính thường chỉ tập trung vào các chỉ tiêu vĩ mô (thu, chi, nợ).

“Để tránh “khoảng trống pháp lý”, cơ quan soạn thảo cần làm rõ quy trình phân bổ, giao, điều chỉnh và theo dõi dự toán chi đầu tư công, đảm bảo tính thống nhất trong quản lý Nhà nước”, đại biểu góp ý.

Về mở rộng phạm vi thu ngân sách Nhà nước, bên cạnh việc kế thừa các khoản thu hiện hành, đại biểu đề nghị bổ sung các khoản thu mang tính bao quát và toàn diện hơn. Cụ thể là các khoản lợi nhuận còn lại sau thuế từ hoạt động đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp và nguồn thu từ kết quả kinh doanh của các chương trình, dự án có vốn đầu tư công.

Theo đại biểu, các “khoản thu khác” hiện nay còn mang tính vãng lai, nhỏ lẻ, chưa phản ánh đầy đủ nguồn lực từ đầu tư Nhà nước.

Về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Nhà nước, đại biểu kiến nghị cần lồng ghép và quy định rõ hơn quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan trong việc quyết định, thẩm tra và giám sát kế hoạch tài chính 5 năm, các dự án đầu tư công cũng như các Chương trình mục tiêu quốc gia. Điều này giúp đảm bảo sự quản lý chặt chẽ và đầy đủ các chỉ tiêu tài chính - đầu tư.

Bên cạnh đó, về thẩm quyền quyết định dự án điện hạt nhân, chỉ ra sự mâu thuẫn trong Dự thảo tại Điều 75 quy định thẩm quyền thuộc Thủ tướng Chính phủ, nhưng Điều 80 lại phân cấp cho UBND cấp tỉnh và cấp xã. Nhắc lại tiền lệ từ dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, đại biểu đề nghị điều chỉnh theo hướng chỉ nên giao cho cấp xã thẩm quyền đối với các dự án thành phần liên quan đến bồi thường, hỗ trợ tái định cư, thay vì quy định chung chung về dự án nhà máy điện hạt nhân.

Về hỗ trợ kinh phí cho các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, đại biểu cho rằng, việc quy định ngân sách hỗ trợ vốn điều lệ cho các quỹ này là chưa nhất quán với nguyên tắc “hoạt động độc lập với ngân sách” và yêu cầu không hình thành mới các quỹ tài chính ngoài ngân sách (trừ trường hợp đặc biệt) theo Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị. Do đó, cần cân nhắc kỹ việc ngân sách Nhà nước cấp vốn điều lệ cho các quỹ này để đảm bảo kỷ luật tài chính.

Ngoài ra, về rà soát thuật ngữ và kỹ thuật văn bản, đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo chuẩn hóa các thuật ngữ như “nhiệm vụ quy hoạch”, “chuẩn bị đầu tư”, “giải phóng mặt bằng” và cách diễn đạt trong Dự thảo để đảm bảo sự logic, mạch lạc khi hợp nhất hai lĩnh vực quan trọng là ngân sách và đầu tư công vào một đạo luật.

Gia Nguyễn