Đầu tư công được nhận định sẽ đóng vai trò là trụ cột tài khóa dẫn dắt nền kinh tế và là xung lực tăng trưởng chính cho nửa cuối năm 2026.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao chi tiết tính đến cuối tháng 6 đạt mức kỷ lục 1.026.662,1 tỷ đồng (nếu tính cả phần vốn các địa phương giao tăng là 1.040.261,7 tỷ đồng). Dòng vốn này được kỳ vọng kích hoạt mạnh mẽ đầu tư tư nhân lẫn dòng vốn FDI, đồng thời hỗ trợ dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng thông qua quá trình thanh toán và luân chuyển trong nền kinh tế, qua đó tiếp tục giữ vai trò đầu kéo chính của tổng cầu trong bối cảnh dòng vốn tư nhân còn thận trọng.
Mặt khác, tiến độ giải ngân thực tế diễn ra tương đối chậm: Lũy kế số giải ngân 6 tháng đầu năm mới đạt 335,6 nghìn tỷ đồng, bằng 31,2% kế hoạch năm và tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước, đồng nghĩa áp lực dồn vào nửa cuối năm là tương đối lớn.
Theo nhận định của Chứng khoán VPBankS, bên cạnh đó, đầu tư công còn chịu thách thức gia tăng khi nguồn cung vật liệu xây dựng trong nước chưa theo kịp nhu cầu tăng vọt, đẩy giá nguyên vật liệu vượt dự toán và buộc nhiều nhà thầu phải điều chỉnh hợp đồng, thi công cầm chừng.
Cập nhật số liệu và tiến độ giải ngân đầu tư công, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7/2026, giải ngân vốn đầu tư công hết tháng 7 ước đạt 418,9 nghìn tỷ đồng, đạt 41,0% kế hoạch (so với cùng kỳ năm trước cao hơn 77,7 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối và khoảng 2,7% về tỉ lệ).
Với các chỉ đạo nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ về việc đẩy nhanh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công, nhất là 10 bộ, cơ quan và một số tỉnh có tỷ lệ giải ngân thấp; bảo đảm giải ngân 100% kế hoạch, không đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn ngân sách Trung ương năm 2026 khi chưa rà soát, đánh giá tác động đến việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng; đặc biệt Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính triển khai thử nghiệm việc chấm điểm các bộ, cơ quan, địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công; khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư các dự án được bố trí kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn; tiếp tục rà soát, cắt giảm chi phí kiểm tra chuyên ngành; quản lý rủi ro, thúc đẩy sản xuất kinh doanh... kỳ vọng tiến độ giải ngân đầu tư công từ nay đến cuối năm sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ.
"Với phần lớn nguồn vốn khổng lồ của kế hoạch năm vẫn đang chờ được triển khai và mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm của Chính phủ ở mức trên 10% (đồng nghĩa với mức tăng trưởng 2H2026 phải tiệm cận 11,9%), chúng tôi kỳ vọng việc đẩy nhanh tiến độ thực thi các dự án trong nửa cuối năm sẽ đóng vai trò là động lực chủ đạo để hoàn thành mục tiêu của cả năm", Chứng khoán ACBS nhận định.
Ước tính cụ thể từ MBS, tốc độ giải ngân đầu tư công sẽ tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới với kỳ vọng tỷ lệ giải ngân tương đương với khoảng 982 – 1.002.3 nghìn tỷ đồng (+11% - 13% so với cùng kỳ).
Bên cạnh đó, VPBankS nhấn mạnh đầu tư công sẽ không chỉ là trụ cột tài khóa dẫn dắt nền kinh tế và là xung lực tăng trưởng chính cho nửa cuối năm 2026, còn có vai trò quan trọng khi phối hợp tài khóa - tiền tệ để gỡ áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Khi đầu tư công được giải ngân mạnh, một lượng thanh khoản lớn sẽ được bơm trở lại hệ thống ngân hàng, qua đó, đưa nguồn vốn đầu tư lan tỏa vào mọi lĩnh vực và đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng cao.
Nnhìn rộng hơn trong trung hạn, xu hướng hai đến ba năm tới mở ra cửa sổ cơ hội phát triển hạ tầng lớn nhất từ trước đến nay. Kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 có quy mô lên tới 8,22 triệu tỷ đồng, gấp gần ba lần giai đoạn năm năm trước đó. Trong chu kỳ mới này, dòng vốn sẽ dịch chuyển mạnh mẽ từ diện dàn trải sang tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia và chuyển đổi xanh như đường sắt tốc độ cao, sân bay, hệ thống cảng biển nước sâu hay hạ tầng truyền tải năng lượng tái tạo. Định hướng này đòi hỏi các phương thức huy động vốn đa dạng hơn, từ hợp tác công tư PPP đến phát hành trái phiếu quốc tế, thay vì chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước, VPBankS nhận định.
Tuy nhiên, bài toán cốt lõi cho giai đoạn trung hạn cũng được nhìn nhận đó không chỉ là đẩy nhanh tiến độ mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, thực hiện bước chuyển dịch quan trọng từ tư duy quản lý chi tiêu sang quản trị kết quả.
"Bước chuyển này đã bắt đầu được thể chế hóa khi cơ chế chấm điểm giải ngân được thí điểm từ tháng 7 đến tháng 9/2026, nhằm tối ưu hóa nguồn lực tài khóa và tránh tạo thêm áp lực lạm phát từ việc bơm vốn lớn nhưng kém hiệu quả", theo các chuyên gia VPBankS.
Thí điểm phương án chấm điểm KPI trong giải ngân đầu tư công kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy lượng vốn cần giải ngân còn khoảng gần 666 nghìn tỷ đồng (số liệu cuối tháng 6) tiến đến giải ngân 100% kế hoạch.
