Chính sách - Quy hoạch

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 278 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 9.

Về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự án Luật, tiếp tục rà soát toàn diện nội dung của dự thảo Luật bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của cấp có thẩm quyền, đặc biệt là nguyên tắc, định hướng lớn tại Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28 tháng 7 năm 2026 về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan (Nghị quyết số 21-NQ/TW).

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện về tiêu chí khung, nguyên tắc, cơ chế xác định, kiểm tra, giám sát việc quyết định giá đất; chính sách về giá đất, vai trò của Nhà nước trong việc điều tiết, quản lý, quyết định giá đất; tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất kinh doanh, đất phát triển nhà ở, cho thuê.

Dự thảo Luật cũng bổ sung cơ chế tài chính xử lý chênh lệch địa tô, xử lý đất bỏ hoang, chậm đưa đất vào sử dụng và quy định cụ thể tiêu chí xác định các loại đất này. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phòng ngừa các hành vi tham nhũng, tiêu cực, trục lợi chính sách bồi thường, tái định cư, xây dựng trái phép và cơ chế đặc thù xử lý dứt điểm dự án tồn đọng, kéo dài.

Bên cạnh đó, tập trung đẩy nhanh việc xây dựng, kết nối thông tin dữ liệu đất đai theo nguyên tắc minh bạch tối đa nhằm thúc đẩy giao dịch bất động sản. Đơn giản thủ tục hành chính theo nguyên tắc một đầu mối, một cửa; thực hiện phân cấp, phân quyền theo hướng Chính phủ quy định chung, áp dụng trên phạm vi cả nước, địa phương được chủ động đơn giản hóa, không phát sinh thủ tục, không phức tạp trong quá trình thực thi; thực hiện đăng ký bắt buộc về quyền sử dụng đất và mọi biến động đất đai.

Một nội dung đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu trong dự án luật sửa đổi tiếp tục thực hiện yêu cầu công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất để bảo đảm phù hợp với pháp luật chuyên ngành về công chứng, phòng ngừa, ngăn chặn rủi ro phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.

Trước đó, tại dự thảo luật Đất đai sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất bỏ công chứng, chứng thực đối với một số giao dịch bất động sản như hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp.

Thảo luận dự án luật tại kỳ họp Quốc hội không thường lệ lần thứ nhất hồi tháng 8, nhiều đại biểu bày tỏ lo ngại việc bỏ công chứng bắt buộc với giao dịch bất động sản có thể phát sinh nhiều rủi ro, như tranh chấp giao dịch vô hiệu hoặc có sự gian lận.

Tại Hội thảo lấy ý kiến về Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 15/9, TS. Trần Du Lịch - đại biểu Quốc hội khóa XIII cho biết, thực tế một số quốc gia trên thế giới vẫn áp dụng công chứng đối với giao dịch đất đai, trong khi cũng có nước bỏ quy định này.

Theo TS. Trần Du Lịch, vấn đề đặt ra nếu bỏ công chứng là phải có một cơ quan, đơn vị trung gian đủ khả năng chịu trách nhiệm về vấn đề này. Trong trường hợp chưa đạt được điều kiện đó, việc duy trì công chứng vẫn phải được chấp nhận như một quy trình quá độ.

Trong khi đó, GS.TS Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học Pháp lý (Bộ Tư pháp) cho rằng, giao dịch đất đai là những quan hệ pháp lý vô cùng phức tạp, đòi hỏi độ an toàn cao. Việc tháo bỏ hình thức pháp lý bắt buộc, ở đây là công chứng, mà không chứng minh được giá trị cải cách cụ thể sẽ không thể giúp tháo gỡ vướng mắc, ngược lại còn tạo ra nguy cơ phát sinh thêm những điểm nghẽn mới trong thể chế.

Theo ông, công chứng là một loại dịch vụ công do Nhà nước tổ chức hoặc ủy quyền nhằm xác thực tính hợp pháp của giao dịch, giúp tạo nền tảng tin cậy cho hệ thống quản lý nhà nước và thị trường. Tháo gỡ điểm nghẽn không đồng nghĩa với việc xóa bỏ những định chế pháp lý an toàn đã hoạt động hiệu quả.

Mẫn Nhi