Du lịch
Mở “đường băng” cho du lịch đường sắt
Từ người mua - người bán dịch vụ vận chuyển, doanh nghiệp lữ hành và đơn vị vận tải chuyển sang quan hệ đối tác cùng kiến tạo sản phẩm du lịch đường sắt.
Sau Lào Cai, Hải Phòng, Đà Nẵng…, tỉnh Ninh Bình vừa phối hợp thử nghiệm chuyến tàu du lịch đường sắt cao cấp 6 sao tuyến Hà Nội - Ninh Bình. Hành trình khám phá các điểm đến bằng hoả xa đánh dấu bước chuyển mới trong hợp tác đối tác giữa doanh nghiệp lữ hành và đơn vị vận chuyển hướng tới khai thác hiệu quả hơn khả năng tạo sản phẩm của từng loại hình giao thông.
“Đánh thức” tiềm năng
Vận tải đường sắt, từ góc nhìn của doanh nghiệp lữ hành, có lợi thế riêng về cảnh quan dọc tuyến, không gian trên tàu và những nhà ga gắn với ký ức đô thị. Ông Trương Quốc Hùng - Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội cho rằng, với nhiều du khách, cảm giác lên tàu, ngắm cảnh qua cửa sổ và dừng ở một nhà ga lâu đời là một phần đáng nhớ của chuyến đi. Vì vậy, sản phẩm đường sắt cần được thiết kế như một hành trình hoàn chỉnh, kết nối trải nghiệm trên tàu với ẩm thực, văn hóa, điểm tham quan và phương tiện tiếp nối tại ga đến.

Tuyến Hà Nội - Hải Phòng là một trong những sản phẩm điển hình của kết hợp hiệu quả tiềm năng của đường sắt với du lịch ẩm thực đường phố, tham quan đô thị và không gian ga Hải Phòng. Du lịch đường sắt bổ sung một trải nghiệm mang dấu ấn đặc trưng cho thành phố Cảng.
Tương tự, ở miền Trung là chuyến tàu “Kết nối di sản miền Trung” trên tuyến Huế - Đà Nẵng khai thác cảnh quan đèo Hải Vân, vịnh Lăng Cô cùng các hoạt động văn hóa, ẩm thực trên tàu. Việc khai thác thành công sản phẩm du lịch này đã gợi mở phương thức để đoàn tàu và nhà ga trở thành một phần của điểm đến, gắn với nhu cầu khám phá di sản và những trải nghiệm hoài cổ.
Việc doanh nghiệp đường sắt tham gia ngay từ khâu hình thành sản phẩm đến khâu cuối - tổ chức bán sản phẩm, theo ông Trương Quốc Hùng, đã tạo ra thay đổi lớn trong mô hình hợp tác giữa các bên nhằm phát huy hiệu quả các thế mạnh riêng.
Cụ thể, đơn vị vận tải cung cấp hạ tầng và năng lực khai thác. Các địa phương tổ chức tài nguyên và dịch vụ tại điểm đến. Đơn vị lữ hành hiểu nhu cầu khách, hoàn thiện chương trình và đưa sản phẩm ra thị trường.
Quan trọng hơn, mô hình hợp tác mới được thiết lập phù hợp với xu hướng xê dịch của khách du lịch đang thay đổi nhanh. Mua sản phẩm du lịch, du khách không chỉ mua một điểm đến mà mua toàn bộ trải nghiệm của một hành trình. Đồng thời mở hướng phát triển mới cho du lịch đường sắt, góp phần thúc đẩy du lịch xanh và bền vững.

Liên kết hợp tác dựa trên dữ liệu
Để nhân rộng các mô hình hợp tác, phát triển sản phẩm du lịch đường sắt, Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội đề xuất cần lựa chọn một số tuyến có nhu cầu rõ ràng để các bên cùng xây dựng và thử nghiệm sản phẩm. Trên mỗi tuyến, cần thống nhất nhóm khách mục tiêu, lịch trình, tiêu chuẩn dịch vụ và đầu mối phối hợp. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở điều chỉnh trước khi mở rộng.
Thứ hai, xây dựng cơ chế thương mại phù hợp cho doanh nghiệp lữ hành. Lịch chạy, số chỗ dành cho đoàn, chính sách giá và điều kiện đặt, đổi, hủy cần được công bố đủ sớm, ổn định và minh bạch để doanh nghiệp chủ động chào bán, cam kết chất lượng với khách.
Thứ ba, thí điểm vé dùng chung cho hành trình kết hợp nhiều phương thức vận tải. Ví dụ, với một gói Hà Nội - Ninh Bình gồm vé tàu, xe trung chuyển và vé tham quan, hoặc một gói tham quan đô thị gồm tàu sông và chặng kết nối trên bờ.
Để thực hiện, doanh nghiệp vận tải, điểm tham quan và lữ hành cần thống nhất dữ liệu cơ bản về lịch chạy, tình trạng chỗ, giá và trạng thái xác nhận; kết nối hệ thống ở mức phù hợp, có phân quyền truy cập và bảo vệ thông tin khách hàng.
Cơ sở dữ liệu dùng chung và vé dùng chung là hai phần bổ trợ nhau. Một bên giúp các đơn vị phối hợp. Bên kia giúp du khách đi trọn hành trình thuận tiện hơn, hướng tới trải nghiệm “một chạm”.
Cuối cùng, đánh giá hiệu quả bằng phản hồi thực tế của du khách và doanh nghiệp. Bên cạnh lượng khách, cần theo dõi thời gian kết nối giữa các chặng, tỷ lệ dịch vụ được xác nhận đúng hạn, mức độ hài lòng và khả năng quay lại hoặc giới thiệu hành trình. Những dữ liệu đó giúp các bên quyết định sản phẩm nào cần cải thiện và tuyến nào có thể nhân rộng.