Giữ “kỷ luật” cho thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới sau khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Cùng với cơ hội thu hút dòng vốn và mở rộng quy mô, yêu cầu nâng chất lượng thị trường, tăng tính minh bạch và hiệu quả giám sát cũng được đặt ra.

Trong bối cảnh đó, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát thị trường chứng khoán. Các hành vi vi phạm phải được chủ động ngăn chặn, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, để duy trì thứ hạng và tiếp tục phát triển thị trường, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán tại kỳ họp tháng 10, nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý phù hợp với yêu cầu phát triển của thị trường.

Cùng với hoàn thiện thể chế, các giải pháp phát triển nguồn cung vốn, đa dạng hóa hàng hóa sẽ tiếp tục được triển khai. Bộ Tài chính cũng hướng tới tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng gắn với niêm yết; khuyến khích doanh nghiệp quy mô lớn, quản trị tốt và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia thị trường.

Ở phía cầu, việc phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức, gia tăng tỷ trọng nhóm nhà đầu tư này được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững.

Đi cùng với mục tiêu mở rộng quy mô là yêu cầu giữ nghiêm kỷ cương thị trường. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát để các vi phạm được ngăn chặn, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm.

Yêu cầu này càng có ý nghĩa khi thị trường chứng khoán ngày càng khẳng định vai trò là một kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Khả năng thu hút dòng vốn không chỉ phụ thuộc vào quy mô, số lượng hàng hóa mà còn gắn với chất lượng quản trị, mức độ minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư.

Trong đó, công bố thông tin là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm tính công bằng của thị trường. Thông tin về hoạt động, tình hình tài chính và những vấn đề có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư cần được công bố đầy đủ, chính xác, kịp thời. Những hành vi thao túng, che giấu hoặc công bố thông tin sai lệch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi nhà đầu tư và sự minh bạch của thị trường.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý khi vi phạm đã xảy ra, mà còn nâng cao khả năng giám sát, cảnh báo và phát hiện sớm những giao dịch có dấu hiệu bất thường.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp ở góc nhìn chính sách, Luật sư Nguyễn Đức Biên – Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La cho rằng, “kỷ luật” của thị trường trước hết phải được xây dựng trên nguyên tắc mọi chủ thể tham gia đều tuân thủ cùng một khuôn khổ pháp luật, những hành vi làm sai lệch tính minh bạch và công bằng phải được phát hiện, xử lý kịp thời.

“Đối với thị trường chứng khoán, thông tin có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhà đầu tư. Nếu thông tin không đầy đủ, không chính xác hoặc bị lợi dụng để tác động đến giá chứng khoán thì không chỉ quyền lợi của từng nhà đầu tư bị ảnh hưởng mà tính công bằng của thị trường cũng bị xâm phạm”, Luật sư Biên phân tích.

Theo Luật sư Nguyễn Đức Biên, việc giữ kỷ luật thị trường cần được thực hiện đồng thời ở cả phòng ngừa, phát hiện và xử lý. Trong đó, khả năng giám sát phải theo kịp tốc độ và phương thức giao dịch ngày càng nhanh trên thị trường.

Việc ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu giao dịch để nhận diện những biến động hoặc mối liên hệ bất thường giữa các tài khoản có thể hỗ trợ cơ quan quản lý phát hiện sớm dấu hiệu cần kiểm tra. Khi xuất hiện giao dịch nghi vấn, cơ chế phối hợp, cung cấp và đối chiếu thông tin giữa các chủ thể liên quan cũng cần đủ nhanh để làm rõ bản chất giao dịch.

Bên cạnh hoạt động giám sát của cơ quan quản lý, Luật sư Biên cho rằng, trách nhiệm của doanh nghiệp niêm yết, công ty chứng khoán và các chủ thể trung gian cũng cần được đề cao. Nghĩa vụ công bố thông tin không nên chỉ dừng ở việc hoàn thành thủ tục, mà quan trọng hơn là bảo đảm nhà đầu tư được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác và đúng thời điểm.

Một yếu tố khác là sức răn đe của chế tài. Theo Luật sư Biên, nếu lợi ích có thể thu được từ hành vi vi phạm lớn hơn đáng kể so với hậu quả pháp lý phải chịu thì chế tài khó phát huy đầy đủ tác dụng phòng ngừa.

Vì vậy, cùng với xử phạt, cần chú trọng xác định và xử lý các khoản thu, lợi ích có được từ hành vi vi phạm theo đúng quy định; đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức có liên quan. Trường hợp có dấu hiệu tội phạm phải được chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

“Thị trường càng phát triển thì yêu cầu về kỷ luật càng phải cao. Một thị trường minh bạch, nơi vi phạm có khả năng bị phát hiện sớm và xử lý nghiêm minh, không chỉ bảo vệ nhà đầu tư mà còn bảo vệ những doanh nghiệp huy động vốn, kinh doanh nghiêm túc”, Luật sư Nguyễn Đức Biên nhận định.