Chân gà Bà Tuyết và câu chuyện hàng xách tay

Thông tin sản phẩm mang nhãn “Chân gà Bà Tuyết” bị tiêu hủy tại Nhật Bản thu hút sự quan tâm của dư luận những ngày qua. Tuy nhiên, nguyên nhân xử lý lô hàng không xuất phát từ kết luận sản phẩm kém chất lượng hay mất an toàn thực phẩm, mà liên quan đến việc vi phạm quy định nhập khẩu và kiểm dịch động vật của nước sở tại.

Theo thông báo của Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF), ngày 29/9, cơ quan kiểm dịch động vật nước này kiểm tra cửa hàng Le Chien Mart - Koga tại tỉnh Ibaraki, phát hiện cơ sở lưu trữ, trưng bày và kinh doanh các sản phẩm thuộc diện cấm nhập khẩu.

Toàn bộ hàng hóa vi phạm, với tổng khối lượng khoảng 25,9kg, đã bị tiêu hủy. Trong tám loại sản phẩm bị xử lý có bốn mặt hàng xuất xứ Việt Nam, gồm hai sản phẩm chân gà và hai loại bánh chứa thịt gà. Một trong những sản phẩm được công bố có dòng chữ “Chân gà Bà Tuyết rút xương”.

Thông tin với báo chí, ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại Việt Nam tại Nhật Bản, cho biết đây là vụ việc vi phạm quy định nhập khẩu và kiểm dịch động vật, không phải trường hợp đã được xác định vi phạm chất lượng hoặc an toàn thực phẩm.

Thông tin này có ý nghĩa quan trọng trong việc nhìn nhận đúng bản chất sự việc. Một sản phẩm được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam không đồng nghĩa đương nhiên đáp ứng điều kiện nhập khẩu và lưu thông tại thị trường nước ngoài. Đặc biệt, đối với thực phẩm có nguồn gốc động vật, các yêu cầu kiểm dịch nhằm phòng ngừa dịch bệnh được áp dụng chặt chẽ, kể cả với hàng đã qua chế biến.

Đáng chú ý, Công ty cổ phần Thực phẩm Ăn Cùng Bà Tuyết khẳng định chưa thực hiện hoạt động xuất khẩu sản phẩm mang nhãn hiệu của mình sang Nhật Bản, đồng thời chưa chỉ định hoặc ủy quyền cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu, phân phối tại thị trường này.

Như vậy, việc sản phẩm mang nhãn hiệu của doanh nghiệp xuất hiện tại một cửa hàng ở Nhật Bản chưa đủ căn cứ để kết luận doanh nghiệp trực tiếp đưa hàng vào thị trường hoặc tổ chức phân phối tại đây.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, thực tế có những cửa hàng kinh doanh hàng Việt sử dụng nguồn hàng xách tay để phục vụ cộng đồng người Việt tại nước sở tại. Tuy nhiên, hàng hóa được mang theo hành lý cá nhân hoặc gửi qua đường bưu điện không đồng nghĩa có thể đưa vào kinh doanh mà bỏ qua những điều kiện nhập khẩu bắt buộc.

Đối với các sản phẩm động vật thuộc diện cấm, quy định của Nhật Bản không chỉ điều chỉnh hành vi nhập khẩu mà còn áp dụng với hoạt động bán, trưng bày và lưu giữ nhằm mục đích kinh doanh. Bởi vậy, cửa hàng bán lẻ vẫn có thể bị xử lý ngay cả khi không trực tiếp đưa hàng qua biên giới.

Từ vụ việc này, một vấn đề đáng quan tâm là trách nhiệm kiểm soát nguồn hàng trong hoạt động phân phối. Khi sản phẩm được đưa ra nước ngoài qua những kênh không chính thức, doanh nghiệp sản xuất có thể khó kiểm soát điểm bán, điều kiện bảo quản cũng như việc tuân thủ pháp luật tại thị trường tiếp nhận.

Trong khi đó, thông tin về một sản phẩm bị tiêu hủy rất dễ tạo ra những liên tưởng bất lợi về chất lượng hàng hóa nếu nguyên nhân xử lý không được giải thích đầy đủ. Rủi ro ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu vì thế có thể phát sinh, dù trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi lưu thông hàng hóa cần được xem xét riêng biệt.

Sau sự việc, Công ty cổ phần Thực phẩm Ăn Cùng Bà Tuyết cho biết sẽ rà soát các kênh phân phối, yêu cầu không nhận đơn, quảng cáo hoặc hỗ trợ gửi sản phẩm sang những thị trường doanh nghiệp chưa xuất khẩu chính ngạch, trong đó có Nhật Bản.

Về phía các cơ sở kinh doanh hàng Việt ở nước ngoài, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản khuyến nghị cần kiểm tra nguồn gốc, chứng từ nhập khẩu và điều kiện kiểm dịch trước khi tiếp nhận, phân phối sản phẩm. Những mặt hàng chưa xác định được tính hợp pháp của nguồn nhập khẩu cần được rà soát, xử lý theo hướng dẫn của cơ quan chức năng.

Câu chuyện “Chân gà Bà Tuyết” vì thế không chỉ dừng lại ở một lô hàng bị tiêu hủy. Sự việc cho thấy khoảng cách giữa việc sản phẩm được người tiêu dùng biết đến, tìm mua và việc hàng hóa đáp ứng đầy đủ điều kiện để kinh doanh tại thị trường nước ngoài.

Hàng Việt có thể đến tay người tiêu dùng quốc tế bằng nhiều con đường, nhưng để xây dựng uy tín lâu dài, việc tuân thủ pháp luật nhập khẩu và kiểm soát kênh phân phối vẫn là yêu cầu không thể xem nhẹ. Bởi một sản phẩm có thể vượt qua biên giới bằng đường xách tay, nhưng muốn đứng vững trên thị trường quốc tế thì không thể bỏ qua những quy định của nước sở tại.