TÁI CẤU TRÚC DOANH NGHIỆP: Bứt phá năng suất từ kỷ nguyên AI

Nhằm góp phần phản ánh bức tranh về đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển lực lượng doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực nội tại và tính tự chủ, tự cường của nền kinh tế, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”.

Thực trạng ứng dụng AI và nghịch lý chuyển đổi số

Theo ông Trịnh Văn Phương, mặc dù tốc độ nắm bắt xu hướng công nghệ của người Việt Nam thuộc nhóm nhanh, mức độ ứng dụng công nghệ vào lõi vận hành doanh nghiệp còn ở mức thấp. Tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam đạt chuẩn thông minh hóa vận hành chưa tới 5%.

Báo cáo từ McKinsey ghi nhận 94% doanh nghiệp trên thế giới triển khai AI chưa đạt hiệu quả kinh doanh thực tế, chưa ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu hay lợi nhuận rõ rệt. Tại Việt Nam, tỷ lệ doanh nghiệp xác nhận ứng dụng AI thành công đạt chưa đến 3%. Tình trạng này xuất phát từ việc dữ liệu bị phân mảnh trên nhiều phần mềm riêng rẽ. Doanh nghiệp chi trả hóa đơn sử dụng phần mềm hàng tháng nhưng các hệ thống thiếu tính đồng bộ, kéo dài thời gian xử lý công việc.

Hầu hết doanh nghiệp mới dừng ở cấp độ ứng dụng AI cá nhân hoặc phục vụ công việc đơn lẻ của từng phòng ban. Các công cụ AI đóng vai trò như một nhân sự giỏi chuyên môn nhưng chưa được đào tạo về sản phẩm, quy trình và văn hóa của doanh nghiệp, dẫn đến việc chưa thể đóng góp trực tiếp vào kết quả kinh doanh tổng thể.

Kiến trúc bốn trụ cột

Ông Trịnh Văn Phương nhận định việc ứng dụng AI phải hướng tới mục tiêu tối ưu hóa vận hành liên phòng ban và tạo ra giá trị đo lường được trên báo cáo tài chính.

Để ứng dụng AI thành công, doanh nghiệp cần tập trung xây dựng kho tri thức tập trung. Kho tri thức này đóng vai trò bộ não trung tâm, lưu trữ toàn bộ dữ liệu, quy trình và lịch sử vận hành, trở thành tài sản vô hình của doanh nghiệp.

Mô hình doanh nghiệp thông minh AI được định hình dựa trên bốn trụ cột kỹ thuật. Trụ cột thứ nhất là bộ điều phối nhân sự số AI, có khả năng tự động hóa các quy trình vận hành liên phòng ban. Trụ cột thứ hai là hệ thống kết nối API, giúp liên thông dữ liệu giữa các phần mềm quản trị hiện hữu.

Trụ cột thứ ba là bộ nhớ tri thức doanh nghiệp, giúp AI đọc hiểu ngữ cảnh kinh doanh thực tế. Trụ cột thứ tư là khung quản trị an toàn dữ liệu, thiết lập giới hạn thẩm quyền cho AI, đảm bảo an toàn thông tin nội bộ.

Ông Trịnh Văn Phương cho rằng việc sở hữu một kho tri thức chuẩn hóa giúp AI hiểu rõ ngữ cảnh vận hành của công ty. AI có thể đưa ra các quyết định chính xác như một nhân sự am hiểu sâu sắc về sản phẩm và khách hàng.

Giải pháp hành động cho doanh nghiệp và kiến nghị chính sách

Trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ, việc chủ động chuyển đổi trở thành yêu cầu bắt buộc đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông Trịnh Văn Phương đề xuất ba hành động trọng tâm cho doanh nghiệp.

Thứ nhất, doanh nghiệp cần chủ động khởi tạo hạ tầng dữ liệu, số hóa các tài liệu nghiệp vụ để hình thành kho tri thức tập trung.

Thứ hai, ban hành chính sách quản trị và sử dụng dữ liệu rõ ràng, đảm bảo an toàn thông tin khi tích hợp AI vào quy trình làm việc.

Thứ ba, lựa chọn thử nghiệm ngay từ 1 đến 2 quy trình vận hành bằng AI trong ngắn hạn để đo lường hiệu quả thực tế trước khi nhân rộng ra toàn bộ bộ máy.

Đối với các cơ quan quản lý, ông Trịnh Văn Phương kiến nghị Chính phủ mở rộng quy mô các gói hỗ trợ công nghệ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa dễ dàng tiếp cận các giải pháp AI và tự động hóa.

Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ dài hạn cho các nghiên cứu công nghệ sâu, không thể thương mại hóa trong thời gian ngắn hạn dưới 1 năm, tạo nền tảng phát triển bền vững cho hệ sinh thái công nghệ Việt Nam

"Trong vòng 3 năm tới, mức độ ứng dụng AI sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Việc chủ động xây dựng hạ tầng dữ liệu và ứng dụng AI thực chất là chìa khóa giúp doanh nghiệp bứt phá năng suất, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế chung", ông Trịnh Văn Phương khẳng định.