Sửa Luật Đấu thầu: Chỉ sửa đổi những vấn đề “đã đủ chín, đủ rõ”

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 23/10, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Trình bày tờ trình dự án luật tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn chỉ ra những tồn tại, bất cập từ luật hiện hành, đồng thời cho biết, việc sửa luật nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đấu thầu nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, giải pháp đã được xác định trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Đổi mới phương thức quản lý hoạt động đấu thầu, chuyển trọng tâm từ quản lý quá trình sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả, sản phẩm đầu ra.

Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; xây dựng Luật theo hướng luật khung, quy định các vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung kỹ thuật, thường xuyên biến động để bảo đảm linh hoạt, phù hợp thực tiễn…

Theo Bộ trưởng, luật sửa đổi điều chỉnh và áp dụng đối với hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện dự án, dự toán mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước của cơ quan, tổ chức; nguồn thu hợp pháp của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; hoạt động lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh mà pháp luật về đất đai, pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực quy định phải thực hiện theo pháp luật về đấu thầu; quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên có liên quan trong hoạt động đấu thầu. Dự thảo Luật bao gồm 8 Chương và 59 Điều.

Cho ý kiến Thẩm tra dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, tăng phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực cho đầu tư phát triển và bảo đảm đồng bộ với các luật mới được ban hành. Hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2.

Theo Chủ nhiệm Phan Văn Mãi, Luật Đấu thầu năm 2023 đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần và tiếp tục được sửa đổi toàn diện theo trình tự, thủ tục rút gọn, với nhiều chính sách thay đổi lớn, phạm vi tác động rộng.

Do đó, cần nhất quán tinh thần “thận trọng, chắc chắn, làm tốt từng khâu… không chạy theo số lượng” theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 19-KL/TW, đề nghị đánh giá thực chất tác động, chi phí, lợi ích và rủi ro của các chính sách lớn; chỉ sửa đổi những vấn đề đã đủ chín, đủ rõ từ thực tiễn; bảo đảm tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, văn bản hướng dẫn thi hành để bảo đảm Luật được triển khai thống nhất, đồng bộ ngay khi có hiệu lực thi hành.

Về phạm vi điều chỉnh và áp dụng pháp luật, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi đề nghị phân định rõ trường hợp không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật và trường hợp áp dụng cơ chế mua sắm riêng, nhất là gói thầu sử dụng nhiều nguồn vốn.

Về quy định cho phép hồ sơ mời thầu nêu nhãn hiệu theo nhóm nhãn hiệu, xuất xứ theo nhóm nước, vùng lãnh thổ tại khoản 2 Điều 28, theo Chủ nhiệm Phan Văn Mãi, Ủy ban cho rằng, có thể hạn chế sự tham gia của hàng hóa đáp ứng yêu cầu tương đương, nhất là sản phẩm mới của doanh nghiệp trong nước. Đề nghị ưu tiên xác định yêu cầu bằng tính năng, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và mục đích sử dụng; chỉ viện dẫn nhãn hiệu, xuất xứ khi có căn cứ cần thiết, đồng thời quy định rõ tiêu chí xác định nhóm và điều kiện chấp nhận hàng hóa tương đương, bảo đảm cạnh tranh thực chất.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 9 mở rộng việc sử dụng nhà thầu phụ nước ngoài; đề nghị quy định nguyên tắc nhà thầu trong nước không được giao cho nhà thầu phụ nước ngoài phần việc chủ yếu hoặc phần việc làm căn cứ đánh giá năng lực, kinh nghiệm để được lựa chọn, bảo đảm vai trò và trách nhiệm thực chất của nhà thầu chính trong nước.

Về các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu (Điều 14), Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát, xác định rõ chủ thể, hành vi vi phạm, bảo đảm phòng ngừa và xử lý đầy đủ các hành vi thông thầu, gian lận, xung đột lợi ích, làm lộ bí mật nhà nước.

Về nội dung này, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho biết, một số ý kiến cho rằng, việc chỉ cấm tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định được nguồn vốn nếu dẫn đến nợ đọng khiến việc xác định vi phạm phải chờ đến khi phát sinh hậu quả, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa và xử lý vi phạm. Đề nghị xác định rõ hành vi bị cấm tại thời điểm thực hiện, đồng thời quy định rõ các trường hợp được tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định nguồn vốn, nhất là gói thầu khẩn cấp, cấp bách và đấu thầu trước, thay vì chỉ xác định hành vi bị cấm khi đã phát sinh hậu quả nợ đọng vốn.

Cùng với các nội dung đã nêu, báo cáo thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục cân nhắc, xem xét một số nội dung liên quan về hình thức, phương thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; quy định trường hợp nhà thầu nước ngoài không phải liên danh, sử dụng nhà thầu phụ trong nước (khoản 2 Điều 9); bổ sung trường hợp chỉ định thầu và các hình thức lựa chọn nhà thầu khác (Điều 19)...