Doanh nghiệp vật liệu xây dựng "hút sóng" đầu tư công, kỳ vọng bứt phá năm 2027

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, lũy kế đến ngày 30/9/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt gần 643.000 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ năm trước và hoàn thành gần 63% kế hoạch Thủ tướng giao. Tốc độ giải ngân hạ tầng được đẩy nhanh trong giai đoạn cuối năm đã tạo ra sóng nhiệt lan tỏa trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành vật liệu xây dựng.

Doanh thu bứt phá, nhiều "ông lớn" báo lãi gấp nhiều lần

Bức tranh tài chính quý III/2026 của ngành vật liệu chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ ở nhóm đá xây dựng và xi măng. Đáng chú ý, Công ty CP Xây dựng và Sản xuất Vật liệu xây dựng Biên Hòa (UpCOM: VLB) ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý III đạt 117,6 tỷ đồng, tăng tới 86,3%. Sản lượng tiêu thụ đá đạt gần 2 triệu m³, tăng gần 20% cùng kỳ, đưa lợi nhuận lũy kế 9 tháng đạt gần 566 tỷ đồng – gấp 2,8 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Ở nhóm xi măng, Công ty CP Xi măng VICEM Hà Tiên (HoSE: HT1) ghi nhận doanh thu quý III đạt 2.268,8 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế tăng 16,1% lên 99,5 tỷ đồng; lũy kế 9 tháng đạt 315,5 tỷ đồng, tăng trưởng 67%. Trong khi đó, Công ty CP Xi măng VICEM Bút Sơn (HNX: BTS) gây bất ngờ khi báo lãi 16 tỷ đồng trong quý III, giúp lợi nhuận 9 tháng đạt 30,2 tỷ đồng, đảo ngược hoàn toàn kết quả thua lỗ 6 tỷ đồng của cùng kỳ năm ngoái.

Khối doanh nghiệp ngành nhựa cũng chứng kiến sự phân hóa nhưng giữ nhịp tăng trưởng chung tương đối tích cực. Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong (HNX: NTP) ghi nhận doanh thu thuần quý III tăng hơn 30%, mang về 289,6 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Tính chung 9 tháng, NTP đã cán mốc 1.021,6 tỷ đồng tiền lãi, tăng 29,3%.

Đối với Công ty CP Nhựa Bình Minh (HoSE: BMP), mặc dù lợi nhuận quý III sụt giảm nhẹ do chi phí giá vốn tăng, lũy kế 9 tháng doanh nghiệp vẫn giữ vững đà tăng trưởng nhẹ, thu về 990,5 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.

Trong nhóm doanh nghiệp ngành thép, Công ty CP Gang thép Thái Nguyên (Tisco) cũng ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 4,4 tỷ đồng trong quý III, trong khi cùng kỳ lỗ 12,3 tỷ đồng, đi kèm với đó là doanh thu thuần tăng 39% so với cùng kỳ lên 3.842 tỷ đồng. Mức tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận của Tisco đến từ nỗ lực tối ưu hóa chi phí sản xuất, bên cạnh sản lượng tiêu thụ tăng 28% so với cùng kỳ 2025. Lũy kế 9 tháng đầu năm, Tisco báo lãi 27,5 tỷ đồng, đảo ngược so với khoản lỗ 7 tỷ đồng cùng kỳ, trong khi doanh thu thuần tăng 20% lên 10.744 tỷ đồng.

Mặc dù đến thời điểm hiện tại, Công ty CP Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) chưa công bố kết quả kinh doanh quý III/2026, tuy nhiên doanh nghiệp cũng đã công bố thông tin sản lượng tăng 54% so với cùng kỳ lên 3,8 triệu tấn, trong đó thép cuộn cán nóng (HRC) lên tới 2 triệu tấn.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, “vua thép” Hòa Phát bán ra 10,3 triệu tấn thép, tăng 39% so với cùng kỳ, trong đó thép cuộn và thép xây dựng tăng 15% lên 4 triệu tấn, thép HRC tăng 59% lên gần 5,5 triệu tấn.

Ngay cả ở nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn như Công ty CP Thép VICASA - VNSTEEL (HoSE: VCA) hay Công ty CP Viglacera Hạ Long (HNX: VHL), việc linh hoạt tiết giảm chi phí quản lý, chi phí bán hàng và khai thác các nguồn thu nhập khác đã giúp kết quả kinh doanh chuyển màu tích cực, lội ngược dòng thoát lỗ ấn tượng.

Linh hoạt vượt bão chi phí và áp lực phòng vệ thương mại

Mặc dù thị trường tiêu thụ nội địa đón nhận nhiều tín hiệu tích cực, bối cảnh kinh doanh năm 2026 không hoàn toàn bằng phẳng. Các doanh nghiệp trong ngành phải đối mặt với áp lực gia tăng từ chi phí nguyên liệu đầu vào và các rào cản thương mại quốc tế.

Báo cáo cập nhật ngành vật liệu xây dựng từ Chứng khoán SSI chỉ ra rằng, đối với ngành thép, tổng sản lượng tiêu thụ thép thành phẩm trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt 15,2 triệu tấn, tăng 17,8% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, đà tăng trưởng này chủ yếu đến từ thị trường trong nước (thép xây dựng tăng 20%, HRC tăng 28%), giúp bù đắp đáng kể cho sự sụt giảm ở mảng xuất khẩu.

Tính đến nay, ngành thép Việt Nam phải đối mặt với gần 100 vụ điều tra phòng vệ thương mại quốc tế. Việc áp thuế chống bán phá giá đối với HRC nhập khẩu từ Trung Quốc (vụ việc AD20) đã tạo dựng một mức sàn bảo vệ các nhà sản xuất nội địa như Hòa Phát trước áp lực giá rẻ từ đối thủ ngoại.

Với ngành nhựa, việc giá dầu thô biến động mạnh khiến giá hạt nhựa biến động từ 30 - 40%, làm tổng chi phí đầu vào của các doanh nghiệp tăng đáng kể. Tuy nhiên, các "đại gia" ngành nhựa đã chủ động ứng phó bằng việc quản trị tồn kho và điều chỉnh linh hoạt giá bán bình quân (ASP). Đơn cử như Nhựa Tiền Phong đã tận dụng tốt lượng hàng tồn kho giá thấp đáp ứng đủ cho 6 tháng sản xuất đầu năm để bảo vệ biên lợi nhuận, còn Nhựa Bình Minh tận dụng tối đa chuỗi cung ứng từ tập đoàn mẹ SCG để phòng ngừa rủi ro.

Tại ngành xi măng, dù chịu sức ép từ giá than nhập khẩu tăng hơn 20%, các doanh nghiệp đã thực hiện khoảng 4 đợt điều chỉnh giá bán trên diện rộng với mức tăng bình quân 15%. Việc các nhà thầu xây dựng chấp nhận mức giá mới nhờ các điều khoản điều chỉnh giá trong hợp đồng dự án công đã giúp các đơn vị sản xuất giữ vững biên lợi nhuận.

Kỳ vọng tiếp nối đà bứt phá trong năm 2027

Nhìn về chặng đường phía trước, việc Chính phủ áp dụng cơ chế chấm điểm kết quả giải ngân đầu tư công từ kỳ báo cáo tháng 10/2026 theo Quyết định 1129 của Thủ tướng Chính phủ được kỳ vọng sẽ tạo thêm lực đẩy mạnh mẽ cho các dự án hạ tầng trong quý IV/2026 và tạo đà vững chắc cho năm 2027.

Dự báo về triển vọng năm 2027, các chuyên gia phân tích của SSI cho rằng đà tăng trưởng của ngành vật liệu xây dựng sẽ tiếp tục được duy trì. Nếu như năm 2026 đóng vai trò là giai đoạn chuẩn bị và giải phóng mặt bằng, thì năm 2027 sẽ là thời điểm tập trung cao độ cho công đoạn thi công hàng loạt công trình quy mô lớn.

Nhu cầu thép xây dựng dự báo duy trì mức tăng khoảng 10%, trong khi tiêu thụ xi măng dự kiến tăng 8 - 10% nhờ sự khởi công của chuỗi dự án hạ tầng trọng điểm như cầu Thủ Thiêm 4, cầu Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ, các tuyến giao thông kết nối Vành đai 3 và Sân bay Quốc tế Long Thành.

Ở mảng nhựa, dù chịu một số lực cản từ mặt bằng lãi suất cao ảnh hưởng tới phân khúc xây dựng dân dụng tư nhân, khối lượng hợp đồng backlog từ các dự án hạ tầng công vẫn sẽ là điểm tựa giúp sản lượng tiêu thụ duy trì ở mức ổn định và tăng trưởng nhẹ. Việc chủ động chuyển giao chi phí đầu vào sang giá bán thành công trong năm 2026 khẳng định năng lực thích ứng cao của các doanh nghiệp, sẵn sàng đón đầu sóng đầu tư trong giai đoạn tới.