Sửa Luật Đo lường: Cần cắt giảm tối đa thủ tục chồng chéo cho doanh nghiệp

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng nay 26/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Tham gia đóng góp ý kiến về dự thảo luật, đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa nêu thực tế, khi hóa đơn điện, nước sinh hoạt tăng bất thường, người dân luôn ở trong tình thế bị động. Con số tổng hợp in trên hóa đơn chưa đủ sức thuyết phục nếu người sử dụng không nắm được chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và tem kiểm định trên đồng hồ còn hiệu lực hay không.

Từ bất cập này, đại biểu đề nghị, cơ quan soạn thảo bổ sung quy định rõ ràng tại Điều 34b và Điều 34c của dự thảo luật về quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo lường của khách hàng. Bên cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm giải thích và tuân thủ thời hạn trả lời cụ thể khi có thắc mắc; mọi thao tác điều chỉnh sai lệch số liệu kỹ thuật phải được lưu vết lịch sử để phục vụ hậu kiểm.

“Đối với những người không sử dụng điện thoại thông minh, đơn vị cung cấp vẫn phải có phương thức hỗ trợ tra cứu kịp thời”, đại biểu nhấn mạnh.

Cùng với nội dung đã nêu, đại biểu cũng kiến nghị hoàn thiện Điều 32 theo hướng kết nối chặt chẽ với Luật Điện lực hiện hành để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi phát hiện sai số.

Theo đại biểu, khi xác định đo sai dẫn đến thu thừa, đơn vị cung cấp dịch vụ phải chủ động rà soát danh sách khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo công khai cách tính và hoàn trả trong thời hạn luật định. Không nên buộc từng người dân phải theo đuổi một quy trình khiếu nại phức tạp, tốn kém hơn cả số tiền được nhận lại.

Đồng thời, cần chỉ định rõ cơ quan giám sát dòng tiền hoàn trả này, tránh tình trạng lỗi đo lường đã được xác định rõ ràng nhưng người dân vẫn phải đi “gõ cửa” nhiều nơi để đòi lại quyền lợi.

Cùng với vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, liên quan đến chi phí tuân thủ cho cộng đồng doanh nghiệp, góp ý vào Điều 25 và Điều 46a dự thảo luật, bày tỏ ủng hộ cơ chế cho phép tổ chức công bố năng lực kiểm định, hiệu chuẩn, nhưng nhấn mạnh việc “nới lỏng đầu vào phải siết chặt đầu ra”, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, nếu một đơn vị không đủ năng lực nhưng đã thực hiện kiểm định hàng loạt thiết bị đo, hậu quả để lại cho xã hội là khôn lường. Do đó, cơ chế hậu kiểm phải gắn liền với việc rà soát, xử lý và hủy bỏ kết quả kiểm định sai lệch.

Về chương trình bảo đảm đo lường của doanh nghiệp, đại biểu đề xuất, không nên quy định “miễn kiểm tra”, mà chỉ nên giảm tần suất và phạm vi thanh tra định kỳ đối với những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt. Tiêu chí đánh giá phải thực chất, dựa trên khả năng phát hiện, sửa chữa sai lệch của hệ thống. Đồng thời, cần có hướng dẫn đơn giản hóa cho các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, tránh biến chính sách khuyến khích thành gánh nặng bắt buộc doanh nghiệp phải mua phần mềm hay thuê tư vấn tốn kém.

Đặc biệt, chỉ ra là sự chồng chéo giữa cơ quan quản lý đo lường và cơ quan quản lý chuyên ngành. Lấy ví dụ về hệ thống quan trắc nước thải tự động, đại biểu Bùi Văn Dũng cho biết, hệ thống này vừa phải chịu sự điều chỉnh về đo lường, vừa phải tuân theo quy chuẩn môi trường khắt khe.

Từ đó, đại biểu đề nghị, dự thảo luật cần phân định ranh giới rõ ràng, thiết lập cơ chế thừa nhận kết quả đánh giá lẫn nhau giữa các cơ quan.

Đồng thời, tại Điều 20, đại biểu cũng kiến nghị bổ sung nguyên tắc thừa nhận kết quả thử nghiệm mẫu phương tiện đo từ các tổ chức quốc tế uy tín nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương đương, tránh việc bắt buộc doanh nghiệp phải thử nghiệm lại từ đầu, vừa gây lãng phí thời gian, vừa phát sinh chi phí xã hội.

Liên quan đến vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tham gia góp ý tại phiên họp, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đi sâu vào quy chuẩn phương tiện đo và trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Đại biểu cho rằng, đối với những sai lệch trong đo lường, luật phải phân định rạch ròi trách nhiệm thuộc về ai: nhà sản xuất thiết bị, đơn vị sử dụng phương tiện đo hay cơ quan kiểm định?

Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, bồi thường thiệt hại phải đảm bảo tính tương xứng. Nếu thiết bị xuất xưởng đã mang khuyết tật kỹ thuật thì nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm; nếu cơ quan kiểm định lơ là, chứng nhận cho phương tiện không đạt chuẩn thì phải liên đới; còn nếu bên bán cố tình gian lận hoặc chậm khắc phục sự cố đồng hồ đo thì phải bồi hoàn thỏa đáng cho khách hàng.

“Việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng hàng đóng gói sẵn. Doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai minh bạch, trung thực khối lượng tịnh và tỷ lệ các thành phần cấu thành (như đường, bột, phụ gia...) ngay trên bao bì sản phẩm. Đây là căn cứ pháp lý bảo vệ người tiêu dùng, giúp họ có đầy đủ cơ sở khiếu nại nếu bóc gói hàng ra mà trọng lượng bị thiếu hụt hoặc chất lượng không đúng như công bố”, đại biểu nhấn mạnh.

Nhằm nâng cao độ chính xác trong đo lường, đại biểu Phạm Văn Hòa kiến nghị, không thể xem nhẹ phương pháp kiểm tra đối chứng (so sánh phương tiện đo đang vận hành với phương tiện chuẩn đã được kiểm định chính xác). Đặc biệt, đối với các thiết bị đo lường can hệ trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người – như trang thiết bị y tế, thiết bị kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm – Nhà nước cần áp dụng các chính sách kiểm định đặc biệt nghiêm ngặt, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho Nhân dân.

Bên cạnh đó, nhấn mạnh đo lường là lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật sâu và trang thiết bị chuyên dụng đắt tiền, đại biểu đề xuất cần xem xét, đánh giá về tính khả thi về chủ trương phân cấp quản lý nhà nước về đo lường xuống cấp xã.